Lezing Waterbeheer: 150 jaar Noordzeekanaal & de toekomst
Hoogheemraad Klazien Hartog geeft op 26 oktober een lezing/presentatie over 150 jaar Noordzeekanaal en de betekenis van deze waterweg voor het waterbeheer in Noord-Holland.
Daarbij kijken we niet enkel naar het verleden, maar ook vooruit naar de toekomst: Hoe houden we Noord-Holland – onder zeeniveau – droog met een stijgende zeespiegel en de opgave om het spui- en gemalencomplex bij IJmuiden te vernieuwen. Zijn wij het enige waterschap met belangen op het Noordzeekanaal en welke partijen zitten er nog meer aan tafel? Op deze vraagstukken gaat Hartog in tijdens haar lezing.
Het Noordzeekanaal is in de loop der jaren uitgegroeid tot veel meer dan een vaarroute. Het is een belangrijke schakel in het waterbeheer. Het Zaangemaal loost het overtollige water naar het Noordzeekanaal. Via het spui- en gemaalcomplex bij IJmuiden wordt overtollig water afgevoerd, terwijl tegelijk het waterpeil en de balans tussen zoet en zout water moeten worden bewaakt.
In de lezing gaat Hartog ook in op de droogte van de afgelopen zomer en de vraagstukken daarbij. Zelfs de energietransitie, de toekomst van de havens en de vraagstukken over vernatting van de veenweiden horen bij dit complexe watersysteem.
Hartog legt uit hoe deze vraagstukken worden opgepakt en hoe we Noord-Holland leefbaar kunnen houden, dit zijn de vraagstukken waar het hoogheemraadschap zich dagelijks mee bezig houdt.
De lezing maakt duidelijk waarom water en bodem juist in dit lage gebied sturend zouden moeten zijn en geeft een inkijkje in de mogelijke oplossingen voor de toekomst en de samenwerkingsverbanden die er zijn.
De lezing is op maandagmiddag 26 oktober om 14.00 uur in Buurtcentrum De Bovenkruier, Drielse Wetering 49, 1509 KP Zaandam. Inloop vanaf 13.30 uur. Toegang gratis. Een vrijwillige bijdrage wordt op prijs gesteld.
Achtergrond info: Klazien Hartog is Hoogheemraad Integraal Stedelijk Waterbeheer en Watererfgoed bij het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier. Vanuit haar rol als portefeuillehouder is zij betrokken bij onder andere diverse Deltaprogramma’s en overleggen waaronder het Noordzeekanaalgebied en het Deltaprogramma Centraal Holland waarin de vraagstukken rondom IJmuiden integraal worden opgepakt.
Herbergen en Logementen in de Zaanstreek
door Henk Smit, geboren 1884 (geschreven rond 1940)
In de loop der jaren, in goede en slechte tijden hebben meerdere koffiehuizen en logementen in de Zaanse omgeving gefloreerd en gekwijnd naar gelang van de omstandigheden.
Om ons enigszins te oriënteren waar deze zaken gevestigd zijn geweest, begeven we ons allereerst naar de Dam aan de westelijke zijde en beschouwen deze staande naast de toegang tot het Dampad in de richting van de Kleine Sluis, die in vroeger jaren echter de Grote Sluis heeft geheten.
Op de hoek van de Dam – Damstraat, waarin thans een sigarenwinkel is gevestigd, woonde een eeuw geleden – omtrent 1840 – de heelmeester Jan Cloots.
Daarnaast – in de tegenwoordige winkel van Verkade’s artikelen – was de apotheek gevestigd van Rembach.
In het derde perceel had P. Vergouw zijn broodbakkerij en daar weer naast stond het vanouds bekende logement De Drie Zwanen. Een zeer oude zaak! Immers reeds in het jaar 1667 was Michiel Cornelis Kalff eigenaar van het logement De Drie Swaenen, hetzelve verhurende of verpachtende aan Jan Pieterszoon die dus de herbergier was (Jan Pieterszoon Stokvis, 1676).
Dam, 1900. Bakkerswinkel, W. Perk ijzerhandel, Het Wapen van Amsterdam, wachtlokaal Packet en rechts Café – Suisse – Restaurant GAZ 22-19932 Verder lezen
EEN MUZIKALE GROET VAN
The Candle Lights
In 1962, op 21 december werd ‘The Candle Lights” opgericht. Het werkterrein ligt nu vooral in het noorden van de provincie (Enkhuizen, Schoorl). Het publiek is er, aldus de Candle-Lights, enthousiaster dan in de Zaanstreek, hoewel men er meer verwend is.
The Candle Lights: v.l.n.r. Wim van Geelen (18) drums, Rens Kaas (19), leider en sologitarist, Arie Spaander (16) basgitaar, Joop Paartman (21) zang en Nico Engels (16) slaggitaar.
Bron: Zaanse Popencyclopedie (foto) en tekst Typhoon 08-02-1964
Lida Sanders – Vet
Maandag 28 september hield Lida Sanders een lezing over twee door haar geschreven boeken. Bij haar eerste boek, “Niet het snijden doet zo’n pijn” mocht ik haar intervieuwen voor de Zuidkanter. Het interview en de boekbespreking uit februari 2015 zijn afzonderlijk als PDF hier te lezen. 1. het interview en 2. de boekbespreking
Kan Palen
Er is eindelijk begonnen met de sloop van het terrein van Kan Palen aan de Oostzijde tegenover het Kleine Glop.
Grafzerken in de Bullekerk
door H. Roovers
Grafzerken zijn bepaald geen voorwerpen, waarmee we ons dagelijks bezighouden. Toch kunnen zij bij historisch onderzoek voor een bron van informatie zorgen. Daarom is bij de restauratie van de Westzijderkerk (ook wel Kruiskerk of Bullekerk genoemd) heel wat zorg aan deze stenen besteed. Veel van de zerken lagen al eeuwen in de kerk. Problemen leverden ze genoeg op.
In de eerste plaats moesten ze allemaal gefotografeerd worden, op de plek waar ze lagen. Daarna moesten ze opgenomen worden, om later weer op een geschikte plaats neergelegd te worden.
Veel stenen waren in een dergelijke staat, dat het geen zin meer had ze te laten liggen. Ze waren gebroken of helemaal uitgesleten (b.v. wanneer ze in een looppad hadden gelegen).
Foto interieur Westzijderkerk 1894 door J. Hondius Hz. Verder lezen
Brand William Pont 10 mei 1973
door Ruud Meijns
In die tijd woonde ik op de Hogendijk en die morgen zag ik dat er brand was bij William Pont op het Eiland. Vlug de camera gepakt en er naartoe gerend. Ik was natuurlijk niet de enige die het gezien had. Maar nog geen brandweer. Een vrachtwagen zoekt zijn weg door de rook.
Havenkantoor Nieuwsbrief nr. 16
Zaandamse sluizen ten oosten en westen van de Zaan.
In een waterrijk gebied met de Zaan als hoofdstroom is het niet verwonderlijk dat er veel sluizen gebouwd zijn in de loop der eeuwen. We beginnen de inventarisatie aan de oostkant van de Zaan met de meest zuidelijk gelegen sluis, de Hanenpadsluis. Deze voormalige zeesluis in de Oostzanerzeedijk (de Zuiddijk), stamt uit 1714 en vormt een verbinding met de Voorzaan en de Oostzanerpolder.
De sluis is nog steeds aanwezig, is voor het laatst gerestaureerd in 1948 en was in de 18de en deels 19de eeuw belangrijk voor het handelsverkeer vanwege de vele industriemolens in het Oostzijderveld. Verder noordwaarts stuiten we al snel op de Hogendam, waarin voorheen drie oude sluizen hebben gelegen. Lees verder
Oostergouw
Het was 15 september j.l. 50 jaar geleden dat verpleeghuis Oostererf werd geopend. De eerste paal werd op 27 september 1974 geslagen. Onderstaande foto van Han de Groot is tijdens de bouw genomen.
Oostergouw levert volgens de website verschillende vormen van specialistische zorg zoals langdurig wonen met zorg, revalidatie na een ziekenhuisopname, palliatieve zorg en specialistische begeleiding bij Korsakov en gerontopsychiatrie. Voorloper van Oostergouw was de Rozenboom aan de Heijermansstraat.
Jan Thijszoon Thuysing
door Ruud Meijns
Ik begeef me op een grensgebied, letterlijk en figuurlijk. Als ik op de zuidkant van de Mallegatsluis sta en kijk naar de overkant dan is dat Koog aan de Zaan. Op de noordkant van de Mallegatsloot stond vroeger een mooi houten huis. Dat huis herinner ik me vooral door de grote reclames die er tegenaan hingen. Ja, het is het grondgebied van de Koog, maar het volgende verhaal gaat over een bewoner van dat huis Jan Thijsz. Thuysingh veel met Zaandam van doen had. Zijn naam werd ook wel zonder h aan het eind werd geschreven; Thuysing. Verder lezen
Brand Ameland
krantenbericht
15 november 1930. Zaterdagavond, om negen uur, werd er brand gemeld op het Ameland no. 19, de keuken van de heer Heijnis, die afwezig was, stond in brand. Het was een houten perceel met 2 woningen, die beide in zeer korte tijd in volle vlam stonden. De houten belendingen wist men te behouden. Tijdens de brand kwam de familie thuis, waardoor men nog veel van de inboedel kon bergen. De autospuit, de waterleiding en twee kleine motorspuiten en een autospuit van Koog aan de Zaan werden in werking gesteld. De andere bewoner heettte Teer. Beiden waren slecht verzekerd.
Ameland 19, 1930 pand met twee woningen van Heijnis en Teer, verbrand. Omwonenden poseren op de restanten van het pand.
Muziekkorps Schutterij
Op de foto ziet u het Muziekkorps van de schutterij. Opgericht in 1867 en in 1902 bij een Regeringsbesluit opgeheven. In 1906 ging het korps onder naam het Zaandams Muziekkorps verder. In 1952 bleek er te weinig interesse om met het korps verder te gaan en werd het opgeheven. Men sprak de hoop uit of er misschien een muziekkorps bij de Zaandamse politie tot de mogelijkheden behoorde. Dan zou dit korps meteen een nieuw onderdak hebben gevonden. Ik vond in dit krantenartikel de namen van de mannen op de foto. Wie weet zitten er voorvaderen van u bij.
Boven, staand v.l.n.r.: P. v. Nieuwburg, D. Spreeuw, Meester J. v.d. Have, Jos Hendriks, Tromp, P. Servaas, D. Goede, G. v. Ederen, P. Nieuwenhuizen, A. v. Splunteren, P. Saaf. 2e rij zittend: M. Plooyer, Jelle Zalm, P. Prinsze, C. Root, G. Bakker Jz. (kapelmr.) J. Baerveldt, C. Ris, C. Meyer. Zittend: Kaper(r) en ? Ik had ze wel eens willen horen spelen. Bron: Gemeentearchief Zaanstad
De Koningin op bezoek
Op 25 april 1957 bracht onze Koningin, met Onze Koningin bedoel ik natuurlijk Juliana, een bezoek aan Zaandam en bezocht zij ook Polak & Schwarz aan de Provincialeweg. Ze werd hartelijk ontvangen door de directie en kreeg een rondleiding door de fabriek.
Bij het afscheid werd zij en haar delegatie uitgeleide gedaan door de heer Schwarz en directieleden. Aan de overkant van de weg staat flink wat volk naar het schouwspel te kijken. Op de achtergrond het oude NS station met de loopbrug.
Maar wat ik zo bijzonder vind is de houding die de drie heren innemen. In de begeleidende tekst staat dat zij zich achter het ‘denkbeeldige lijntje’ hebben opgesteld. Dat is ook te zien, in de houding zou ik zeggen. Het past helemaal in de tijd, 1957 en de houding tegenover het Koninklijk Huis.
Bron: ’t péënessertje van mei 1957
(P en S ertje was het personeelsblad van Polak & Schwarz)
Kinderroute bij Open Monumentendag
Op 12 en 13 september openen 53 monumenten in de Zaanstreek hun deuren tijdens de 40e Open Monumentendag. Ontdek historische gebouwen, industrieel erfgoed en andere bijzondere plekken tijdens wandel- en fietsroutes. Ook voor kinderen is er van alles te beleven. Zij kunnen op speurtocht langs de Westzijde. Stap binnen bij Historisch Zaandam in de Doopsgezinde Vermaning en en ontdek hoe de Westzijde er meer dan 250 jaar geleden uitzag.
Speur naar de verschillen tussen vroeger en nu, zoek jouw eigen straat op in de beeldbank en kies een historische ansichtkaart uit om mee naar huis te nemen. Deze activiteit is alleen op zaterdag te bezoeken.
Bekijk hier het programma van de Kinderroute:
https://assets.plaece.nl/kuma-zaanstreek/uploads/media/6a799ceed46d8/omd-kinderroute-2026-0608.pdf
Opmerkelijk transport
Het is 7 augustus 1954. Op de spoorwegovergang aan de Westzanerdijk probeert transportbedrijf Klaver & Jonk een elf meter lang huis veilig onder de hoogspanningsleiding en een bord met waarschuwingen door te loodsen. 
Het huis, dat eerder uit Amsterdam kwam, moest nu naar de Houtrakpolder vervoerd worden. Het moet als woning dienen voor de heer van der Kraats, chef van een depot in deze polder.
Nu zou je zeggen neem de A8 en dan de A10, dan kom je er wel. Maar daar was in 1954 nog geen sprake van.
Met de Hempont over en dan vandaar verder kon ook niet want bij inspectie van de route bleek dat één bocht te krap was. Dat gold ook voor de Westzanerdijk. Dus nu werd gekozen om via de Provincialeweg naar Zaandijk te gaan. Daar moest men nogmaals een overweg nemen om dan bij Buitenhuizen de pont te nemen naar de Houtrakpolder.
Op de overgang, op de foto, werd nog van wielstel gewisseld zodat met dit lagere stel de last precies onder de stroomdraden heen kon.