31 mei Algemene Ledenvergadering met lezing door Frans Maas
Deze maand is het Historisch Café al op 18 mei met een lezing over de geschiedenis van Zaandam door stadsarcheoloog Piet Kleij. De laatste maandag van mei is het Tweede Pinksterdag en vieren we PinksterDrie op de Zaanse Schans.
Op zondagmiddag 31 mei is de Algemene Ledenvergadering (Jaarvergadering) van Historisch Zaandam. Na het huishoudelijk gedeelte komt Frank Maas ons vertellen over zijn boek ‘Het Verzet van mijn vader’.
De Algemene Ledenvergadering wordt gehouden op zondag 31 mei 2026 in het buurtcentrum, De Bovenkruier, Drielse Wetering 49, 1509 KP Zaandam (Kalf). Aanvang 14.00 uur, inloop vanaf 13.30 uur. De toegang is gratis. Ook niet-leden van Historisch Zaandam zijn welkom.
Lees hier de officiële uitnodiging en agenda voor deze bijeenkomst.
Pootjes – Edison
door Ruud Meijns
Zegt men de naam Pootjes denkt de oudere generatie gelijk aan Edison, ze zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Edison was de winkel in de Westzijde waar je terecht kon als je een speciaal lampje nodig had, een geschikte transformator zocht, een beschermer voor je kettingkast, noem maar op.
In de winkel stonden honderden laadjes waar de koopwaar in verborgen lag en waar alleen de familie Pootjes de weg in wist. De etalages stonden vol met hebbedingetjes, je kon daar lang tijd naar kijken en dan had je nog niet alles gezien; een wonderlijke winkel.
(foto Luuk Plekker – HVZ)
Lezing Frank Maas over zijn boek : Het verzet van mijn Vader
Na het huishoudelijk gedeelte van de Algemene Ledenvergadering van Historisch Zaandam in de Bovenkruier op 31 mei 2026, aanvang 14:00 uur, houdt Frank Maas een lezing over zijn boek : Het verzet van mijn Vader.
In de bibliotheek van Historisch Zaandam staat een boekje: TERDOODVEROORDEELD Het valt bijna uit elkaar, je moet heel voorzichtig de blaadjes omslaan. Hierin staat het verhaal van Gerard Maas over zijn verblijf met twintig terdoodveroordeelden in de gevangenis.
Verder lezen
Laatste Historisch Café van dit seizoen met lezing Piet Kleij
Op maandagmiddag 18 mei organiseert de vereniging Historisch Zaandam het laatste Historisch Café van dit seizoen.
Piet Kleij, stadsarcheoloog van de Gemeente Zaanstad, komt ons dan vertellen over de geschiedenis van Zaandam. Misschien wel duizend jaar geleden ontstaan. Van een boerendorp ontwikkelde het zich tot het oudste industriegebied van Europa. Het heeft een voorloper gehad, het heeft aan zee gelegen en heeft een verleden dat totaal afwijkt van andere Hollandse steden.
Dit en nog veel meer andere interessante wetenswaardigheden uit het Zaandams verleden, zullen tijdens deze middag aan de orde komen.
De lezing is op maandagmiddag 18 mei om 14.00 uur in Buurtcentrum De Bovenkruier, Drielse Wetering 49, 1509 KP Zaandam. Inloop vanaf 13.30 uur. Toegang gratis. Een vrijwillige bijdrage wordt op prijs gesteld.
Jaap Haversluis
De Hogendijker- of Jaap Haversluis, is een vroegere schutsluis in Zaandam tussen de Haven en het Westzijderveld aan het eind van de Vaart. De sluis gebouwd in 1651 als extra sluis naast de oostelijker gelegen Hornersluis.
Hogendijk, de sluis gezien vanaf de houthaven. Rechts is nog een deel van het pakhuis van Keg te zien Verder lezen
Gerrit Haremakersluis
door Ruud Meijns
Tja, waar lag die sluis ook alweer? De tijd gaat soms zo snel dat je dingen vergeet als je daar niet van tijd tot tijd aan wordt herinnerd. Dat gaat ook op voor de Gerrit Haremakersluis en de Jaap Haversluis. Ik noem ze allebei omdat de Gerrit Haremakersluis eerst de Jaap Haversluis heette.
De nieuwe sluis werd in opdracht van het Hoogheemraadschap gebouwd. De eerste paal ging in 1937 de grond in. Op 25 juli 1939 werd de nieuwe schutsluis met de naam Jaap Haversluis geopend. De sluis vormde de verbinding tussen het Westelijk deel van de gemeente met de vele houtzagerijen en de toegang naar de haven en het Noordzeekanaal. De sluis werd gebouwd ter vervanging van de Jaap Haversluis die in de Hogendijk lag. Deze sluis uit 1706 was ondanks allerlei aanpassingen en verbouwingen te klein geworden voor het toegenomen verkeer van een naar de haven.Foto: Westzanerdijk. De nieuwe sluis in aanbouw. Op de achtergrond de Hogendijk met het pakhuis van Keg. Verder lezen
Pinksterzaan
De Zaan en Pinksteren zijn al heel lang onlosmakelijk met elkaar verbonden. Ik las recent nog een bericht over de viering in 1872, en het gaat natuurlijk terug tot op de tijd van Spaanse bezetting hier.
Er zijn om het Zaanse ontzet met Pinksteren te vieren diverse feestelijkheden. Ze worden georganiseerd door Pinksterzaan.nl.
Op 21 mei wordt er afgetrapt met een cultureel avondprogramma in de Bullekerk! Voor het programma klikt u hier.
De 2e Pinksterdag wordt op de Zaanse Schans gevierd met historische muzikanten, soldatengroepen, oude ambachten, verhalenvertellers, een horecapleintje, straattheater en meer! En elk uur een uur een kanonschot. Voor het programma klikt u hier
De burgemeester en de bal
In 1984 organiseerde buurthuis de Kolk een ‘Buurtgeschiedenisprojekt’ met leerlingen van de lagere scholen Willibrord en Leeghwater. De leerlingen ondervroegen buurtbewoners uit de Rosmolenbuurt. Dat werd gebundeld en kwam uit onder de titel:
Hoe was het om vroeger kind in de Rosmolenbuurt te zijn?
Verhalen van mensen die schoolkind waren in de Rosmolenbuurt in de periode 1900-1950
4 en 5 mei
Op diverse plekken zijn er bijzondere voorstellingen met als thema De Tweede Wereldoorlog.
De programma’s voor de herdenkingen in Zaanstad zijn bekend. U kunt de programma’s vinden via:
https://4en5meizaanstad.nl/herdenken/
Stamboomcafé op 11 mei 2026
(Het stamboomcafé is een gelegenheid waar u meer te weten kunt komen over de zoektocht naar uw familiegeschiedenis. Dit in samenwerking met Historisch Zaandam)
De afdeling Zaanstreek-Waterland van de NGV, start het stamboomcafé met een korte lezing van Gerard Beerman. Hij laat aan de hand van een “Doeloe-doosje” zien wat er allemaal te vinden is over een familiegeschiedenis.
In 1994 kocht Gerard Beerman op een rommelmarkt in Zaandijk voor ƒ 5,00 een doosje waarop de koopman een briefje met ‘doeloedoosje’ had geplakt. Bij globale inspectie zag hij er een paar speldjes, opgerolde bankbiljetten (De Japansche Regeering betaalt aan toonder) en twee sigaartjes in liggen. Het waren duidelijk souvenirs van iemand die de Japanse bezetting van Nederlands-Indië en de periode daarna had meegemaakt. Verder lezen
Hotel Café Restaurant ‘Cambrinus’
door Ruud Meijns
Hotel Café Restaurant ‘Cambrinus’, Hogendijk 6. Het etablissement is vernoemd naar een Germaanse koning die het bierdrinken bij de Germanen zou hebben geïntroduceerd. Bij veel Zaandammers was dat bierdrinken al bekend, maar bij Cambrinus gebeurde meer. Bijeenkomsten en tal van veilingen werden er georganiseerd. In 1894 was er een veiling van 130.000 sigaren. Gerrit Vriend was de uitbater van Cambrinus, opgevolgd door zijn zoon die ook Gerrit heette. Hier het Czaar Peterbeeld met op de achtergrond “Cambrinus”. Het is het tweede huis van links met op de gevel ‘Hotel – Restaurant’. Verder lezen
Surinaamse Maanden van Stadsherstel
In juni en juli organiseert Stadsherstel Amsterdam weer de Surinaamse Maanden in de Amstelkerk in Amsterdam.
Deze jaarlijkse manifestatie is uitgegroeid tot een levendig benefiet voor Surinaams erfgoed en biedt een gevarieerd programma met lezingen, een verkoopexpositie, een orgelconcert, een veiling, een stadswandeling, workshops en meer.
Het thema van dit jaar is Baka Foto / De Stad, met bijzondere aandacht voor de rijke culturele en historische verbindingen tussen Suriname en Amsterdam. De editie krijgt bovendien een
feestelijk karakter ter gelegenheid van het 70-jarig jubileum van Stadsherstel Amsterdam. Lees hier meer over in de PDF – klik hier
Dromen in hout
Het Zaans Museum staat met een tentoonstelling stil bij het ontstaan van de Zaanse Schans. Wat begon als een reddingsactie voor de Zaanse houtbouw is inmiddels een trekpleister voor miljoenen toeristen geworden.
Het museum staat stil bij de droom van architect Jaap Schipper, de inspirator van het hele project. Hij maakte ook het eerste ontwerp voor het gebied. Telkens als er ergens een oud pand gesloopt moest worden werd er ook gekeken of het een kans maakte om op de Schans een nieuw leven te krijgen. Soms waren panden al te slecht, maar soms ook goed genoeg om een verhuizing naar de Kalverringdijk te rechtvaardigen.
Bloemstraat. Transport in 1963 van het pand Noorderkerkstraat 7 naar de Zaanse Schans. Foto: GAZ
De hele geschiedenis van de Zaanse Schans is in het Zaans Museum te zien. Maar er wordt ook aandacht besteed aan de toekomst.
Tentoonstelling: Dromen in hout.
Het verhaal van de Zaanse Schans.
Datum: 6 juni 2026 t/m 6 september 2027
Locatie: Zaans Museum, Schansend 7 in Zaandam
18 april Voorjaarsmarkt, Zaanse boekenmarkt en kinderfeest in De Bovenkruier
Buurtcentrum De Bovenkruier en Historisch Zaandam luiden op zaterdag 18 april het voorjaar in met een feestelijke dag vol activiteiten voor jong en oud. Tussen 10.00 en 14.00 uur verandert het buurtcentrum aan de Drielse Wetering 49 in een levendige ontmoetingsplek waar buurtbewoners kunnen struinen, spelen, ontdekken en genieten.
📚 Zaanse boekenmarkt van Historisch Zaandam
Historisch Zaandam houdt tijdens de markt een grote voorjaarsopruiming. De vereniging beschikt over een indrukwekkende collectie van meer dan 1100 Zaanse boeken en verkoopt nu zo’n 200 dubbele exemplaren voor een klein prijsje. Een unieke kans voor liefhebbers van Zaanse geschiedenis om hun boekenkast aan te vullen. Let op: pinnen is niet mogelijk, dus neem wat muntgeld mee. Verder lezen
Wandeltochtje naar de Hembrug
Uit: Maannacht in de sneeuw – Een Zaanse roman (1863-1963) door T. Woudt – hoofdstuk 50
Toen Cees ’s avonds thuis kwam en van die plezierig verlopen wandeling hoorde merkte hij quasi spijtig op: , “ik wou dat ik eens mee kon.” “Ik zou niet weten waarom niet,“ gaf Anna te verstaan. “Waarom zouden we zondagmiddag de kuierlatten niet eens kunnen nemen? We zorgen dat we vroeg kunnen middageten en vragen de buren en de kinderen ook of zij meegaan.”
Het was zondagmiddag half een toen ons gezelschap, de weesjes incluis er de pas inzette om langs de Westzijde en via de Hogendijk, het zwarte paadje te bereiken, waar ze over een kettingbrug naar de haven liepen, waar ze het Bonkieshuis passeerden en terloops genoten van het gezicht van de zeeboten.
Op het Zwarte pad richting Hembrug. Rechts het Bonkieshuis. Verder lezen