7 november: Zaanse Erfgoedmarkt in de Grote Kerk Westzaan
De erfgoedorganisaties van de Zaanstreek organiseren in samenwerking met de Vereniging Zaans Erfgoed dit jaar weer de tweejaarlijkse Zaanse Erfgoedmarkt. Dit evenement plaats in de Grote of St. JorisKerk, Kerkbuurt 37 in Westzaan (naast ’t Regt Huys); Zaterdag 7 november tussen 10:00 en 16:00 uur.
De mensen kunnen vanaf 10:00 uur binnenlopen. Onder het motto van ‘Zaans Erfgoed in goede handen’ zijn in de kerk ruim 20 kraampjes waar historische verenigingen een inkijkje geven in hun bezigheden. Zo zijn bijvoorbeeld bijna alle historische genootschappen vertegenwoordigd zoals het Historisch Zaandam, het Historisch genootschap Assendelft of de archeologische werkgroep (AWN). Ook het Zaans Museum, de Zaanse Molen, en het Klokkenmuseum zijn er. Bruna en Ron van Couwenhoven staan met een boekenstal. De Brandweer staat buiten naast de kerk met o.a. een antieke ladderwagen. De Zaanse Kaper loopt in klederdracht rond. En de Zaanse Pophistorie stuurt een unplugged bandje: Lorena + The Tide.
Officiële opening. Vanaf 10:45 geeft de wethouder ‘Erfgoed’, Marianne Doeves-de Boer de officiële openingstoespraak. Peter Tange, de voorzitter van Zaans Erfgoed zal haar wat vragen stellen en het eerste exemplaar van een glossy overhandigen. Die is speciaal gemaakt vanwege het 65-jarig bestaan van de Vereniging Zaans Erfgoed. Verder lezen
Historisch Magazine over 150 jaar Noordzeekanaal
Als extra uitgave van het Magazine van Historisch Zaandam hebben we gekozen voor een gebeurtenis die veel heeft betekend voor de ontwikkeling van Zaandam. Honderdvijftig jaar geleden is het Noordzeekanaal gegraven en dat had letterlijk en figuurlijk veel voeten in de klei van de Zaanstreek. Het besluit hiertoe is genomen in 1861. Hij Y werd als het ware ingedamd zodat er een kanaal overbleef. Het laatste stukje is uitgegraven zodat de zee werd bereikt. Na 15 jaar werd in 1876 het kanaal geopend.
In ons Noordzeekanaalmagazine wordt de ontwikkeling van de activiteiten en veranderingen in een tijdlijn beschreven. Bij elk artikel mooie foto’s en kaarten ter verduidelijking.
De Hembrug die in 1878, 10 jaar na de opening van het kanaal werd gebouwd heeft ook een belangrijke rol gespeeld. In 1915 moest het Noordzeekanaal verbreed worden en een nieuwe Hembrug worden gebouwd, destijds de grootste draaibrug van Europa.
Van de aanleg van het Noordzeekanaal profiteerde de industrie, aan een aantal bedrijven wordt in dit magazine aandacht besteed. En de scheepvaart van zeilschepen naar steeds grotere stoomschepen. De drie sluisjes in Zaandam bleken te klein En zo werd in 1900 begonnen met de bouw van de grote Wilhelminasluis die in 1903 werd geopend door koningin Wilhelmina.
Op 26 oktober organiseerde onze vereniging een lezing over het Noordzeekanaal door Hoogheemraad Klazien Hartog in de Bovenkruier. En de hele maandnovember is er een tentoonstelling over het 150 jarig bestaan van het Noordzeekanaal in het gemeentehuis van Zaanstad.
Rob Out (1939-2003)
Voor de jongere generatie zal de naam Rob Out niet veel oproepen. Ook Veronica zal tegenwoordig, misschien nog als omroep, ook al niet veel respons geven. Zo gaat dat met bekendheid. Toch heeft Rob Out wel het een en ander teweeg gebracht met de zee zender Veronica. Het begin van de commerciële omroep. Ik noem de naam van Rob Out omdat ik kortgeleden een advertentie zag waarin verkoopsters werden gevraagd voor zijn platenzaken in Amsterdam en in Zaandam.
Foto: Wikipedia Verder lezen
Verkade en het Hollandse Pad
door Simon Greve
Aan de Westzijde kent iedere Zaandammer wel het terrein en de gebouwen van Verkade. Gebouwd in de tweede helft van de 19e eeuw en later steeds verder uitgebreid. En inmiddels ook weer deels van functie veranderd of verlaten. Prachtige Zaanse historie en deels een rijksmonument.
Tegen het Verkade-terrein aan ligt een beetje verscholen het Hollandse pad. De ingang van het pad valt niet echt op naast het fabriekspand, maar het is wel een oeroud pad, een voorbeeld van de manier waarop vroeger veel paden van de Zaan af het land in trokken.
De werkgroep Erfgoed wandelde onlangs in dit prachtige, echt oud-Zaanse stukje van de stad. Om te bekijken hoe het staat met het erfgoed daar en om te bekijken of dat mogelijk meer bescherming verdient. En om een beeld te geven van waar we dan zijn is onderstaand een kaartje ingevoegd.
De pijlen geven aan waar de Verkade gebouwen staan. Het Hollandse pad ligt juist daarboven. Verder lezen
Burgemeester ter Laanplantsoen 16
door Ruud Meijns
In 6 januari 1939 komt bij de gemeente de brief binnen van de heer H.G. Scholten uit Hilversum met de aanvraag voor een vergunning voor de bouw van 58 woon- en 5 winkelhuizen aan het Burgemeester ter Laanplantsoen. De Burgemeestersbuurt was onderdeel van de stadsuitbreiding Zaandam Zuid-Oost dat in de jaren ’30 werd gerealiseerd. In begin 1939 krijgt het plantsoen de naam van de voormalig burgemeester ter Laan.
De 58 woningen werden op verschillende plekken in de buurt gerealiseerd bijvoorbeeld op van G. Heijningenstraat, P. Pauwstraat, Burg. Van de Stadtstraat, Burg. Ter Laanstraat. De vijf woon en winkelhuizen werden gebouwd aan het Burg. Ter Laanplantsoen. Hieronder het ontwerp voor de vijf woonwinkels. Hieronder de tekening uit de bouwaanvraag.
Vierde plaats in de Zaanse Geschiedenis Quiz
Voor veel historische verenigingen in onze streek is september een spannende maand., omdat dan de wedstrijdvragen- en opdrachten van de geschiedenisquiz op de deurmat kunnen vallen. Vaak een belevenis waar wat haken en ogen aan kunnen zitten. Wat zijn de vragen? Wat is de creatieve oplossing die gemaakt moet worden? Wanneer moet alles worden ingeleverd? En ga zo maar door. Harry onze eigen quizmaster had ons team al gevormd en kreeg twee dagen voor voordat ik op vakantie ging de spullen binnen. De inleverdatum was gesteld op 21 september. omdat ik meestal verantwoordelijk ben voor het creatieve deel ha ik precies anderhalve dag om me te buigen over een ingewikkelde vraag die moest worden uitgebeeld op een vlag. Dat was hard werken op de naaimachine, maar het lukte wonderwel.
Er waren ook nog andere vragen en opdrachten die moesten worden opgelost en uitgevoerd, en daar hielden Gerard en Harry zich mee bezig. Op 7 oktober meldde het team van Harry, Gerard , Karel en ik zich in het Zaantheater. Helaas was Wiebe ziek, maar Heleen viel enthousiast in. De zaal vulde zich met 200 Zaanse historici. De eerste twee delen gingen over gebeurtenissen die Jan van de Male en zijn team hadden bedacht. Ze waren echt allemaal te vinden, maar je moest echt naar zoeken. Het derde deel ging over de thuisopdrachten, ook spannend! En het laatste deel ging over de uitslag. Historisch Zaandam viel net buiten de prijzen met een mooie vierde plek waar we met recht trots op kunnen zijn.
Het Baken
Houthavenkade: Scheepvaartbaken stond aan de zuidpunt van het eiland te Zaandam. De scheepvaart geleidebakens bestonden uit een stelsel van twee masten die in elkaars verlengde, evenwijdig aan de Voorzaan stonden opgesteld.
Het ijzeren baken stond aan de Hogendijk, het houten baken op de zuidpunt van Het Eiland. Eind jaren negentig werden de bakens, die inmiddels hun functie hadden verloren, vanwege nieuwbouw, verplaatst naar hun huidige standplaats op de Houthavenkade.
Dit is de haven in 1909, nu de plek van de Dam. We kijken naar de Hogendijk. Links van het midden, naast het hoge huis is een scheepvaartgeleidebaken te zien. In 1886 zijn in Zaandam een houten en een ijzeren baken opgericht die samen een lichtlijn vormden waarmee de vaargeul van Zijkanaal G werd gemarkeerd. Hierdoor konden schepen ’s nachts en bij slecht weer veilig de haven bereiken.
Bron: Gemeenetarchief Zaanstad
Drukkerij Huig
door Ruud Meijns
Onlangs ontvingen wij voor onze bibliotheek ‘Schoonheid en techniek : N.V. drukkerij C. Huig ; drukker uit de Zaanstreek, 1957’. Een uitgave ter gelegenheid van het in gebruik nemen van het nieuwe pand aan de K. Kanstraat in Zaandam.
Het, in een luxe map gestoken drukwerk, vertelt de geschiedenis van de drukkerij en laat zien waartoe een professionele drukkerij in staat is.
Het verhaal van Drukkerij Huig begon bij G. Huig die op 25 maart 1902, samen met W. Stam bij de gemeente een aanvraag deed voor ‘het sloopen van zijn perceel en op het vrijkomende terrein te bouwen een woonhuis, met winkel en werkplaats.’ Dat resulteerde in de Oostzijde, nabij het Klamperspad met aan de straatzijde een keurig winkeltje. De deur naast het winkeltje geeft toegang tot de stoomdrukkerij.
In 1927, om precies te zijn op 12 juli is het precies 25 jaar geleden dat dhr. C. Huig zijn drukkerij annex boekwinkel in de Oostzijde begon. In de winkel kon men met allerlei drukwerk terecht maar het was ook een boekwinkel en later werd hieraan een bibliotheek toegevoegd. Verder lezen
De vlucht van Dirck Gerritsz. verschijnt 16 oktober
Zaanse jongen vlucht voor Spaanse geweld in nieuw historisch boek
Er is een groeiend besef dat oorlog geen denkbeeldig toekomstscenario is. De vele oorlogen die nu in onze wereld woeden, bieden in de huidige tijd een reële kijk op de verschrikkingen ervan. Ook de inwoners van de Zaanstreek zijn lang geleden geconfronteerd geweest met grootschalige vernietiging, plundering en moordpartijen.Op het grondgebied van onze provincie werd een extreem wrede strijd gevoerd met de Spaanse bezetter. Nader onderzoek leert dat oorlogsjaren 1572-1574 een zware wissel hebben getrokken op de Zaanse bevolking. Brandschatting, plundering, moordpartijen en vluchtende inwoners waren aan de orde van de dag. Het heeft de toekomst van de meeste Zaankanters uit die tijd langdurig in hoge mate bepaald.
Van deze strijd is slechts een restant van herinnering overgebleven en wel het verhaal over de glorieuze overwinning op een grote Spaanse troepenmacht bij Wormer en de rol van de Kalverschans tijdens de pinksterdagen van 1574. De traumatische gebeurtenissen van die tijd zijn van zodanige omvang dat zij, juist in deze tijd, het verdienen om met een levendige terugblik op deze rampzalige tijd terug te kijken. Verder lezen
Autobusdienst – de wilde jaren
door Ruud Meijns
Vervoer van personen is al heel oud en vaste diensten van A naar B waren ook niet nieuw, maar een autobusdienst was wel nieuw. In 1922 begon het op Eerste Paasdag, 16 april in de Zaanstreek met een autobus van Zaandam naar Krommenie door de heer Reymerink uit de Leo XIII-straat in Zaandam. Hij had zelf een autobus in elkaar gezet op basis van een ‘Dürkopp’ chassis (zie tekening), eenhouten keet met enkele luchtgaatjes. Hij werd een maand later gevolgd door de heer H.C. Bethlem, die met de kennis die hij in de Verenigde Staten had opgedaan, een eigen autobusdienst begon.
Zes maanden later verkocht hij Omnibusmaatschappij Zaanland omdat hij weer naar de V.S. vertrok. Het jaar 1922 liet de geboorte van diverse maatschappijen zien die allemaal een busdienst wilden exploiteren. De EWAC (Eerste Wormerveerse Autocentrale) reed met een T-Ford tussen Zaandam en Krommenie. Volgden de BO.CO Bus, Gesink&Terwey, De Janneman, Fonteyn, N. Voort, Kaat en Wezel, N. Zwart, J. Worgdrager, J. Veen met VODO. Verder lezen
Lezing Waterbeheer: 150 jaar Noordzeekanaal & de toekomst
Hoogheemraad Klazien Hartog geeft op 26 oktober een lezing/presentatie over 150 jaar Noordzeekanaal en de betekenis van deze waterweg voor het waterbeheer in Noord-Holland.
Daarbij kijken we niet enkel naar het verleden, maar ook vooruit naar de toekomst: Hoe houden we Noord-Holland – onder zeeniveau – droog met een stijgende zeespiegel en de opgave om het spui- en gemalencomplex bij IJmuiden te vernieuwen. Zijn wij het enige waterschap met belangen op het Noordzeekanaal en welke partijen zitten er nog meer aan tafel? Op deze vraagstukken gaat Hartog in tijdens haar lezing.
Het Noordzeekanaal is in de loop der jaren uitgegroeid tot veel meer dan een vaarroute. Het is een belangrijke schakel in het waterbeheer. Het Zaangemaal loost het overtollige water naar het Noordzeekanaal. Via het spui- en gemaalcomplex bij IJmuiden wordt overtollig water afgevoerd, terwijl tegelijk het waterpeil en de balans tussen zoet en zout water moeten worden bewaakt.
In de lezing gaat Hartog ook in op de droogte van de afgelopen zomer en de vraagstukken daarbij. Zelfs de energietransitie, de toekomst van de havens en de vraagstukken over vernatting van de veenweiden horen bij dit complexe watersysteem.
Hartog legt uit hoe deze vraagstukken worden opgepakt en hoe we Noord-Holland leefbaar kunnen houden, dit zijn de vraagstukken waar het hoogheemraadschap zich dagelijks mee bezig houdt.
De lezing maakt duidelijk waarom water en bodem juist in dit lage gebied sturend zouden moeten zijn en geeft een inkijkje in de mogelijke oplossingen voor de toekomst en de samenwerkingsverbanden die er zijn.
De lezing is op maandagmiddag 26 oktober om 14.00 uur in Buurtcentrum De Bovenkruier, Drielse Wetering 49, 1509 KP Zaandam. Inloop vanaf 13.30 uur. Toegang gratis. Een vrijwillige bijdrage wordt op prijs gesteld.
Achtergrond info: Klazien Hartog is Hoogheemraad Integraal Stedelijk Waterbeheer en Watererfgoed bij het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier. Vanuit haar rol als portefeuillehouder is zij betrokken bij onder andere diverse Deltaprogramma’s en overleggen waaronder het Noordzeekanaalgebied en het Deltaprogramma Centraal Holland waarin de vraagstukken rondom IJmuiden integraal worden opgepakt.
Herbergen en Logementen in de Zaanstreek
door Henk Smit, geboren 1884 (geschreven rond 1940)
In de loop der jaren, in goede en slechte tijden hebben meerdere koffiehuizen en logementen in de Zaanse omgeving gefloreerd en gekwijnd naar gelang van de omstandigheden.
Om ons enigszins te oriënteren waar deze zaken gevestigd zijn geweest, begeven we ons allereerst naar de Dam aan de westelijke zijde en beschouwen deze staande naast de toegang tot het Dampad in de richting van de Kleine Sluis, die in vroeger jaren echter de Grote Sluis heeft geheten.
Op de hoek van de Dam – Damstraat, waarin thans een sigarenwinkel is gevestigd, woonde een eeuw geleden – omtrent 1840 – de heelmeester Jan Cloots.
Daarnaast – in de tegenwoordige winkel van Verkade’s artikelen – was de apotheek gevestigd van Rembach.
In het derde perceel had P. Vergouw zijn broodbakkerij en daar weer naast stond het vanouds bekende logement De Drie Zwanen. Een zeer oude zaak! Immers reeds in het jaar 1667 was Michiel Cornelis Kalff eigenaar van het logement De Drie Swaenen, hetzelve verhurende of verpachtende aan Jan Pieterszoon die dus de herbergier was (Jan Pieterszoon Stokvis, 1676).
Dam, 1900. Bakkerswinkel, W. Perk ijzerhandel, Het Wapen van Amsterdam, wachtlokaal Packet en rechts Café – Suisse – Restaurant GAZ 22-19932 Verder lezen
EEN MUZIKALE GROET VAN
The Candle Lights
In 1962, op 21 december werd ‘The Candle Lights” opgericht. Het werkterrein ligt nu vooral in het noorden van de provincie (Enkhuizen, Schoorl). Het publiek is er, aldus de Candle-Lights, enthousiaster dan in de Zaanstreek, hoewel men er meer verwend is.
The Candle Lights: v.l.n.r. Wim van Geelen (18) drums, Rens Kaas (19), leider en sologitarist, Arie Spaander (16) basgitaar, Joop Paartman (21) zang en Nico Engels (16) slaggitaar.
Bron: Zaanse Popencyclopedie (foto) en tekst Typhoon 08-02-1964
Lida Sanders – Vet
Maandag 28 september hield Lida Sanders een lezing over twee door haar geschreven boeken. Bij haar eerste boek, “Niet het snijden doet zo’n pijn” mocht ik haar intervieuwen voor de Zuidkanter. Het interview en de boekbespreking uit februari 2015 zijn afzonderlijk als PDF hier te lezen. 1. het interview en 2. de boekbespreking
Kan Palen
Er is eindelijk begonnen met de sloop van het terrein van Kan Palen aan de Oostzijde tegenover het Kleine Glop.
