Historisch Zaandam

De Hogendijk uit de jaren 1945 – ‘60

door Ruud Meijns

Guda van de Burg (1941) vertelt over haar jeugd op de Hogendijk en over de bewoners. Ze vertelt over de periode van 1945 tot 1960. We doen het in twee delen en elke keer beginnen we aan de Provincialeweg.

Deel 1: van Provincialeweg tot Czaar Peterstraat – de Noordkant van de dijk

De Hogendijk was eigenlijk een dorp op zichzelf alles was er van de slager tot kruidenier – alles. Ik ben op nr. 83 geboren. Het huis staat er niet meer. Het is gesloopt voor het schooltje.

Voor mij begon de Hogendijk bij het kaaspakhuis van KEG aan de Provincialeweg. Daarnaast lag beneden een palenhandel van Van Ederen en Beekhoven. Daar stond een mooi huis en ik heb nooit geweten wie van de twee er woonde; van Ederen of Beekhoven. Daarnaast was café West End dat was van Mientje Ligthart en later werd het van zwarte Dennis. Dan het pand van Stolk een kapper annex tabakswinkeltje. Dan kreeg je twee huizen. De eerste weet ik niet precies, Weeteling dacht ik en in dat andere woonde Wehnes en die man werkte bij mijn vader bij houthandel Vet.

Dan kwam de smederij van Thesing op de hoek van het Rustenburg. Aan de andere kant van het Rustenbrug was melkboer Beemster. Daarnaast was Jan Groot, dat was een café waar mijn vader ’s avonds werkte. Daarnaast was een zaal waar van alles te doen was; muziek, dansen. Mijn moeder heeft er nog dansles gegeven met de zoon van Brendgen, van de De Lichtbron. Er werden ook danswedstrijden gehouden en later werd het Negrijn en het heette ook nog Old Gun. Daarnaast zat kruidenier Kwikkel dat werd later Ko Theeuwis. Daarnaast kreeg je een steeg en dan kapper Westerhuis En daarnaast zat nog een tabakswinkel van Ooms. Verder lezen

Hogendijk 5 – Patentolie – Avis

door Ruud Meijns

Waar nu op de Hogendijk het politiebureau en het Zaantheater staan was ooit de oliefabriek van A.F.G. Avis gevestigd. Een patentoliefabriek. In de 19e eeuw en het begin van de 20e eeuw voor verlichting gebruikte geraffineerde olie. August Frederik Gerbrand Avis was 29 december 1849 geboren in Westzaan en is 23 september 1911 in Zaandam overleden. Hij was getrouwd met Neeltje Honig (1848-1933) uit Koog aan de Zaan.

De plek, nummer 5, waar het fabriekje en kantoor staat is op deze huisnummerkaart van 1909 goed aangegeven.

 

Avis had het fabriekje op de dijk overgenomen van Sybrand Kuiper. Avis verbouwde in 1878 de fabriek en plaatste er in 1884 een nieuw kantoorgebouw bij. Rechts de voorgevel van het kantoor aan de Hogendijk. Verder lezen

Bijnaam Stadhuis Zaanstad

door Ruud Meijns

In september 2009 opperde de directeur van NS-Poort de Zaandammers op om een bijnaam voor het nieuwe stadhuis te bedenken. Een bijzonder gebouw verdient een bijnaam zoals de ‘ De Apenrots’  voor het gebouw van de Gasunie of ‘De Schaats’ voor het gebouw van de ING aan de A10.

Maar in Zaanstad is het nog steeds het gemeentehuis of het stadhuis.

Erik Schaap schreef daar nog eens over in 2013 en gaf toen de voorkeur aan de bijnaam die Wim Visser aan het gebouw als bijnaam had gegeven ‘Het Kippenhok’. (foto: DMG)

Ik geef de argumenten die Wim Visser voor deze bijnaam had genoemd. 

                Waarom ‘Het Kippenhok’ ?

*             In de Zaanstreek probeert men altijd een kippenhok de uitstraling van een Zaans huisje te geven.

*             Het nachthok staat iets hoger als een drooglopie bij regen.

*             Het nachthok is vanuit de ren bereikbaar via een schuin oplopende treeplank.

*             In het kippenhok is de haan de baas en deze kan een toompje kippen in bedwang houden.

*             Een toompje is maximaal 6 à 7 kippen. Als er geen haan is speelt één van de kippen voor haan.

*             In het kippenhok zijn verschillende broednesten en er wordt veel gekakeld.

 

In memoriam Ton Brinkman (1934-2024)

door Ruud Meijns

Oud wethouder Ton Brinkman overleed begin januari. Iedereen kende hem wel van iets, het kon zijn van de sportvereniging waar hij prijzen uitreikte, of van een opening. Wethouder Brinkman was een veelgevraagd vertegenwoordiger van de gemeente. Voor het oplossen van conflicten was hij de aangewezen persoon die altijd een verzoenend woord wist te vinden om de boel te lijmen tussen de partijen. Hij begon zijn loopbaan in Zaandam in het jeugd- en buurtwerk op het Vissershop.

Het erfgoed had zijn belangstelling. Brinkman was geen wethouder die de boel maar plat gooide zoals toen de toekomst van het Drieluik in 1984 aan een zijden draadje hing. Hij was voor het behoud van het cultureel centrum en dat gaf hem veel krediet bij de jongeren. 

Hij bemiddelde tussen partijen tijdens conflicten rond Famiri in de Vinkenstraat. Ik zag hem voor het laatst toen hij een tentoonstelling in 2013 opende over 50 jaar Poelenburg en plek waar hij lang woonde. Hij oogde broos maar voor deze tentoonstelling kwam hij toch naar De Poelenburg. Hij werd 89 jaar.

Bij de foto: 2008 – Wethouder Ton Brinkman van Zaanstad ontvangt kinderen op het gemeentehuis van Zaanstad. Ieder kind heeft recht op onderdak. De Stichting LOS zet zich in voor de rechten van kinderen zonder verblijfsvergunning. Dat raakte hem zeer.

Stroom – ‘De Zaan in beweging’

Fotograven Bart Verhoeff en David Galjaard hebben een prachtig laten verschijnen. De tekst is van Floris van Alkemade.

Zes jaar lang hebben beide fotografen het verkeer op de Zaan gefotografeerd. Ze hebben hun lenzen ook gericht op de oevers van de Zaan. Zo zien we de bouwactiviteiten van het complex De Industrieel langs de Bernhardbrug. Soms ook een kijkje in de fabrieken langs de Zaan en maken we kennis met oeverbewoners. En dan al die mensen met hun bootjes en boten op de Zaan. En is een prachtig boek geworden waar je uren in kan bladeren en kom je als kijker op onbekende plekjes.

De tentoonstelling over ‘Stroom’ is nog tot 1 april 2024 in het Zaans Museum te zien.

Uitgeverij Noord-Holland – 200 bladzijden – ISBN: 978-92335-44-9