Wiebe Visser
door Ruud Meijns
Sinds Wiebe Visser zich als vrijwilliger bij Historisch Zaandam heeft aangemeld is zijn aanwezigheid op diverse fronten merkbaar. Altijd enthousiast probeert hij menigeen voor de vereniging te interesseren, bemoeit hij zich met publiciteit. Vandaar dat we maar eens nader kennis gingen maken met Wiebe. Wel, hier is het verslag.
We begonnen het gesprek over hoe Zaandam veranderd was in de loop der jaren en hoeveel macht stadsarchitect Soeters heeft gehad om de stad te veranderen. De hoek Rustenburg – Gedempte Gracht is totaal veranderd. Niemand weet meer dat die bult naar het station er nooit heeft gelegen.
Dan hebben we het nog even over het gesprek dat ik met de heer Jan Logjes heb gevoerd over Erven Jan de Boer waar Wiebe ook heeft gewerkt als ambulancerijder. Nog een anekdote over de oude baas Piet Starreveld die na het faillissement bij Erven Jan de Boer de centrale bediende. “Piet zei altijd als m’n asbak vol is ga ik naar huis”. Hij was een stevige zware shag roker.
Ik ben opgegroeid in de Gerhardstraat, tegenover het Land van Middelhoven, in één van die flatjes heb ik tot m’n 21e gewoond. Toen ging ik samenwonen, hokken en dat was wat want mijn vriendin Marijke was van Christelijke huize maar mijn schoonouders zagen wel dat we voor elkaar bestemd waren. Samenwonen in Krommenie en na een jaar kregen we een flat in het Kogerveld en na vijf jaar gingen we naar het plan Kalf in 1983. Verder lezen
Zaadzaaier op de Hemmes
Het gaat beginnen; de bouw op de Hemmes. Waar ooit een woud van wieken draaide zal toch weer het geluid van molenwieken te horen zijn. Al jaren is men bezig met plannen maken die nu toch werkelijkheid gaan worden. Dat is mooi en de mensen van de Hemmes Groep zien dan eindelijk resultaat van al hun inspanningen. De eerste molen waaraan eind dit jaar begonnen zal worden is de Zaadzaaier.
Dit is de Zaadzaaier die eerder als de Lastdrager zijn werk deed. De molen is van 1690 tot en met 1947 op de Hemmes in werking geweest. Deze molen zal als eerste herrijzen. Links op de foto staat pelmolen de Witte Klok aan de Kalverringdijk, rechts de onderbouw en schuur van de in 1904 gesloopte oliemolen de Kat met daarnaast oliemolen de Wind, ook aan de Kalverringdijk.
Bron: Vereniging Zaanse Molen
Zomerhuis, monument voor Miranda de Boorder

Midden in de zomerperiode viel er een zomers aandoend boekje in de bus met de titel ‘Zomerhuis’. De schrijver Guus Bauer was voor mij een onbekende schrijver, maar al snel was duidelijk dat dit een bijzonder boekje was waarin je werd meegenomen in het overlijden van Miranda de Boorder, de familiegeschiedenis, de fietsenwinkel op de Hogendijk in Zaandam, de hobby’s van Miranda en de ongelofelijke betrokkenheid bij alles waar zij zich actief voor had ingezet.
Twee zussen groeien samen op, nemen na verloop van tijd de fietsenwinkel van hun ouders over. Vlak voor de pensionering belandt Mira, de oudste, ineens op de IC. Haar zus Lara besluit een dagboekje bij te houden voor als ze weer bijkomt. Ook als ze later een huis, een schuur en een loods moeten worden opgeruimd, blijft ze schrijven.
Hogendam – Noorder Kerkstraat
Tegenover de Oostzijderkerk aan de westkant lag de duikersluis en hier stonden twee huizen.
Het hoekhuis werd bewoond door de heer Nierop, een boekhandelaar, een kleine, ineen gedrongen man, die er ook een leesbibliotheek op nahield. Tussen dit huis en de duikersluis stond een grote kruidenierswinkel van Gerrit Bakker, een broer van de alom bekenden Meester Bakker.[1]
Bij het overlijden van den heer Bakker, is het huis overgegaan aan de firma Ebmeijer, die er een bekende drankenhandel vestigde.
Vlnr. boekhandel Nierop, drankenhandel Ebmeijer, het hek bij de duikersluis
Cursus Historisch huizenonderzoek bij het Gemeentearchief

Het zoeken naar informatie over de geschiedenis van uw huis is soms ingewikkeld en tijdrovend. Daarom verzorgt Sander Wegereef van Historio dit najaar in samenwerking met Gemeentearchief Zaanstad een cursus historisch huizenonderzoek.
In 5 lessen van 2 uur leert u zoeken naar de bouwgeschiedenis, de bewoningsgeschiedenis en de eigendomsgeschiedenis van een pand. U maakt daarbij onder meer kennis met het zoeken in de registers van het Kadaster, de bouwvergunningen en de historische foto’s en kaarten van het Gemeentearchief.
Tijdens de cursus gaat u vooral ook zélf aan de slag met uw eigen onderzoek naar de geschiedenis van een vooraf gekozen pand of perceel in de Zaanstreek. De laatste les sluiten we af met een rondleiding in het depot van het Gemeentearchief.
De cursus start op maandagavond 8 september en kost € 90,-. Aanmelden kan per mail via info@historio.nl.
Twee maal verdreven
door Ruud Meijns
De bakkerij van Fraij uit de Oostzijde heeft twee maal plaats moeten maken voor de bouw van een grote fabriek. De eerste keer was dat omdat de firma Zwaardemaker ging uitbreiden en moderniseren en daarvoor een grote fabriek met silo liet neerzetten op de plek van o.a. bakkerij Fraij. De silo, nu appartementencomplex, kwam in 1914 gereed.

Vooraan links de bakkerij van Fraij met een uithangbord waarop staat ‘Bakkerij de Zoete Inval’. Fraij vestigde zich in 1898 in dit pand Oostzijde 193 met de bakkerij. Het lichte pand aan het eind is café Zaanzicht. Op de plek van de bakkerij en het pand ernaast kwam een kantoor van Zwaardemaker te staan dat in 1910 gereed kwam. Verder lezen
Kabelgat
Volgens wethouder van Dam en de inspectrice van CRM (Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk werk) mej. Kassies kon het Kabelgat wel sluiten wegen gebrek aan belangstelling.
Ongeveer honderd jongeren lieten weten het daar niet mee eens te zijn en trokken in optocht met spandoeken en een pop door de stad. Ze eindigden bij het voormalige gemeentehuis van Zaandam.
Volgens de boeken was het Kabelgat al in 1971 gesloten. Een alternatieve vestiging op het Land van Middelhoven verbrandde in 1974. Men bleef zoeken naar een onderkomen. Het Drieluik in de Botenmakerstraat nam die rol geleidelijk over. Dit bericht is uit de krant van 24 juni 1974.
Nu meer dan 10.000 foto’s in de Beeldbank Foto’s

De afgelopen maand werd een mijlpaal bereikt met de 10.000ste foto in onze beeldbank. Van deze 10.000 afbeeldingen zijn er nu 6800 voorzien van een omschrijving en daarmee vrij gegeven voor internet. Verder lezen
VERGETEN ZILVERSMEDEN HERONTDEKT
Een nieuw boek, Het Haarlemse Zilversmidsgilde en de Zaanstreek 1500-1800, onthult eindelijk de ware herkomst van meer dan twintig Zaanse meesters uit de Gouden Eeuw. Een vergeten hoofdstuk uit onze geschiedenis komt aan het licht – vol intriges, onderdrukte ambachten en verbluffend vakmanschap.
Historisch zilverexpert Arno J. Bruitsman heeft jarenlang archieven uitgeplozen, oude merktekens ontcijferd en onbekende verhalen aan het licht gebracht. Zijn boek geeft een gezicht aan vergeten kunstenaars – zoals Jacobus Willemsz Swart, die rond 1635 zijn vaders smidse tegenover de Oostzijderkerk overnam. Zijn avondmaalsbekers, te zien in het boek, behoren tot het mooiste dat Nederland te bieden had: rijk gegraveerd, perfect afgewerkt – en tot nu toe volledig anoniem.
“Deze meesters waren geen kleintjes,” zegt Bruitsman. “Ze maakten topstukken voor kerken en welgestelden. Alleen wist niemand dat ze uit de Zaanstreek kwamen.”
Met dit boek krijgen de Zaanse meesters eindelijk hun verdiende erkenning. En wordt een verborgen stuk van onze kunstgeschiedenis opnieuw zichtbaar – een verhaal dat niemand kende, maar dat nooit vergeten had mogen worden.
Het boek is verkrijgbaar via https://www.zaansezilversmeden.nl/ bij uitgeverij Boekengilde en op bol.com.
70 jaar damesvoetbal
door Ruud Meijns
Nu in 2025 zien we in een Europees kampioenschap voetbal onze Oranjedames spelen tegen de beste ploegen van Europa. Precies 70 jaar geleden begon hier een competitie voor dames elftallen. Op 16 april 1955 werd de NDVB (Nederlandse Dames Voetbalbond) opgericht.
Er waren al eerder elftallen maar echt serieus werd het niet. Men maakte zich vooral vrolijk over het idee van vrouwen die voetbalden. ‘Op pumps? Een bolero als shirt? En dat soort flauwigheid deed de ronde. KNVB heeft het ook jaren proberen tegen te houden. Tot in Utrecht de eerste club ‘Herbido’ uit Utrecht werd opgericht.
De eerste wedstrijd vond plaats op 30-01-1955 in Velsen tussen Rood en Groen, twee gelegenheidselftallen. Foto: Harry Pot, Nationaal Archief. Verder lezen
De moord in Westzijde 134
door Ruud Meijns
Op maandag 13 maart 19
84 vond de werkster bij binnenkomst de heer Johannes Gorrêe dood aan in zijn woning in de Westzijde.
Geschrokken belde ze in een naburige winkel de politie. Ze belde familie en een beetje van de schrik bekomen kreeg ze te horen dat de dader nog in de straat stond. Hij vertelde de werkster dat “ome Joop was gevallen’.
Toen de politie arriveerde bleek de dader al te zijn verdwenen. Hij had wel het mesje achtergelaten onder de ruitenwisser van de auto van het slachtoffer.
Westzijde 134 ‘plaats delict’. foto: Ronald Goedheer
Bejaarde Zaandammer in zijn huis vermoord Verder lezen
Deurkalf “De Drie Gekroonde Hamers” aan de Hogendijk gerestaureerd

Zaterdagmiddag 28 juni werd onder grote publieke belangstelling een replica van het deurkalf van Smederij Kaaijk als eindexamenwerkstuk van Eelco Aartsen onthuld. Een knap stukje werk, waarvoor we Eelco zeer dankbaar zijn. Een stukje historisch Zaandam weer in ere hersteld!
Ruim 2 jaar geleden merkten we dat het deurkalf “De Drie Gekroonde Hamers” bij de Blacksmith was verdwenen. Samen met Zaans Erfgoed hebben we actie ondernomen en de gemeente verzocht ervoor te zorgen dat het deurkalf zou worden teruggeplaatst.
Zo druk als……..
door Ruud Meijns
“Zo druk als een boer met één koe” is de uitdrukking en daar moest ik aan denken bij het zien van deze prent.

De plek is de Oostzijde bij het Groote Glop, toen nog met twee o’s geschreven. Helemaal links zien we het huisje dat Monet nog moest schilderen in 1870 en de twee molens zijn, volgens de bijgaande beschrijving de verfmolen de Pauwin en de meelmolen de Haan. De tekenaar is H.P. Oosterhuis en de prent is opgenomen in het boekje ‘Beschrijving van Zaandam – Description de la ville Zaandam’ uit 1842 van B. van Geuns.
Bron: Vereniging Documentatie Prentbriefkaarten
Kan aan de Zaan
door Ruud Meijns
Het lijkt erop dat het toch gaat gebeuren.
Op het terrein waar ooit Kan Palen was gevestigd begint er schot te komen in de plannen om er woningen te bouwen.
De intentie is er, de tekeningen zijn klaar en de reiniging van het terrein is aanstaande.
tekening: gemeente Zaanstad Verder lezen
Havenkantoor Nieuwsbrief
De stichting Havenkantoor Zaandam heeft nieuwsbrief nummer 13 uitgegeven. Het staat vol met verhalen en wetenswaardigheden over het te bouwen nieuwe Havenkantoor. Klik hier voor PDF.
Havenkantoor, 1950 geschilderd door Frans Mars
