Nieuwsbrief Havenkantoor nr. 14
De stichting Havenkantoor Zaandam heeft nieuwsbrief nummer 14 uitgegeven.
Het staat vol met verhalen en wetenswaardigheden over het nieuw te bouwen Havenkantoor.
Scheepswerf Conrad
door Ruud Meijns
De Conrad Scheepswerf was gevestigd op het terrein waar nu het woningcomplex De Conrad staat, naast de Den Uylbrug met de karakteristieke hoge flat.
Conrad was oorspronkelijk een in Haarlem gevestigde werf die uitbreiding zocht en vond in Zaandam. In 1912 werd door de gemeenteraad goedkeuring gegeven aan het in erfpacht geven van de grond ten behoeve van een scheepswerf.
De gemeente geeft een Hinderwetvergunning uit ten behoeve van Conrad voor het oprichten van een werkplaats ‘tot het vervaardigen van Baggermolens, Schepen enz. en het daarin plaatsen en in werking brengen van een Stoommachine van 150 pk’.
Roeiwedstrijd, 1937
Oostzijde 132
door Ruud Meijns
Er zit een zekere tragiek in mooie oude panden die langzaam in een bouwval veranderen. Ze staan in hun omgeving prachtig te schitteren maar met de tijd zie je langzaam de klad in het onderhoud komen en tenslotte zijn ze verdwenen. Soms verdwijnt zo’n pand met een beetje geluk naar de Zaanse Schans maar meestal komt het bij de sloper terecht. Dat laatste gebeurde met Oostzijde 132.
De geschiedenis van het pand begint bij Jan van der Linden (1798-1853) van beroep koopman die na het overlijden van zijn eerste vrouw trouwt met Aaltje Cornelisdr. Kroeger. Jan overlijdt in 1853. waarop Aaltje Kroeger trouwt met Frans Dekker, koopman.
Het pand wordt in 1884 verkocht aan Klaas Vink, korenfactor te Zaandam en diens weduwe Trijntje Stoffels verkoopt het in 1901 aan Frans Klaas Blans.
Hier het pand in oude glorie, in de fluwelen tijd van de Oostzijde Verder lezen
Historisch Zaandam heeft ANBI-status: steun wordt nog waardevoller!
Met trots delen wij mee dat onze vereniging Historisch Zaandam per 1 oktober 2025 officieel is erkend als een Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI). Deze toekenning onderstreept onze maatschappelijke waarde en maakt het voor leden en donateurs aantrekkelijker om ons werk te steunen.
Wat betekent ANBI voor u?
✅ Giften zijn voortaan fiscaal aftrekbaar Als u ons financieel ondersteunt, kunt u uw bijdrage onder bepaalde voorwaarden aftrekken van de inkomstenbelasting. Dit geldt voor zowel eenmalige als periodieke giften. Verder lezen
24 november Historisch Café met lezing over ‘400 jaar arbeidsmigratie naar de Zaanstreek’
Op maandagmiddag 24 november is er in het Historisch Café van de vereniging Historisch Zaandam een lezing over 400 jaar arbeidsmigratie in de Zaanstreek.
De lezing staat in het teken van arbeidsmigratie: een wezenlijk onderdeel van de Zaanse geschiedenis. Al sinds de 17e eeuw trekken arbeiders, vaklieden en ondernemers uit binnen- en buitenland naar de streek om hier te werken en te wonen. In het Zaans Museum is rond dit thema de kleine familietentoonstelling Groetjes uit de Spaghettiflat te zien – een speelse presentatie over arbeidsmigratie. Voormalig bewoner van de Zaanse Spaghettiflat Francesco Pepe vertelt deze avond hoe het was om als kind van een arbeidsmigrant in de Spaghettiflat op te groeien. Francesco was ook de initiatiefnemer en bijdrager aan de documentaire De Spaghettiflat (2007). Imre Besanger, conservator en maker van de tentoonstelling, zoomt verder in op arbeidsmigratie in de Zaanstreek.
Lezing door Imre Besanger op maandagmiddag 24 november om 14.00 uur in Buurtcentrum De Bovenkruier, Drielse Wetering 49, 1509 KP Zaandam. Inloop vanaf 13.30 uur. Toegang gratis. Een vrijwillige bijdrage wordt op prijs gesteld.
Wevershuis Zaans Museum finalist Erfgoedvrijwilligersprijs 2025
De erfgoedsector draait op de kracht van vrijwilligers. Zo ook het Wevershuis, een uniek stuk historisch erfgoed op de Zaanse Schans. De vrijwilligers van het Wevershuis zijn de Noord-Hollandse finalist voor de Erfgoedvrijwilligersprijs. Uit maar liefst 125 aanmeldingen zijn twaalf finalisten geselecteerd—één uit elke provincie. Tussen 1 november en 1 december kan het publiek stemmen op hun favoriet. De geselecteerde vrijwilligersteams strijden om de felbegeerde prijs van 10.000 euro.
Publieksstemmen
De publieksstemmen bepalen de uitkomst voor 50%. De andere helft wordt bepaald door de vakjury onder leiding van oud-minister Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Ingrid van Engelshoven. Op 12 december 2025 reikt minister Gouke Moes van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap de Erfgoedvrijwilligersprijs 2025 uit. Om te stemmen, ga naar: https://www.erfgoedvrijwilligersprijs.nl/noord-holland
John Earnest Aitken
door Ruud Meijns
Tot kort geleden zei deze naam mij niets maar sinds ik bezig ben in het boek “De Ontdekking van Holland” van Jan Brokken, weet ik iets meer over deze schilder. Het boek gaat over het kunstenaarshotel Spaander in Volendam. Dat trok in het begin van de twintigste eeuw veel kunstenaars aan. John Earnest Aitken kwam met zijn vader, ook schilder, in 1912 vanuit Engeland naar Volendam. Hij was vooral gefascineerd door water en luchten.
Meestal zoek ik nog wat verder over de schilders die in het boek genoemd worden en zo zag ik dat deze Engelse kunstenaar ook Zaandam had aangedaan en van dat bezoek een werkje naliet met de titel “Zaandam”. Ik kan niet zeggen dat ik precies weet waar het in Zaandam is, maar wie weet ziet iemand een herkenningspunt. Foto: Mutual Art
Filmmiddag
In het Noordhollands Dagblad van vrijdag 31 oktober werd ruim aandacht geschonken aan de filmmiddag van Historisch Zaandam van maandag de 27e. “Fans van geschiedenis vreten Zaanse films’ schreef journalist Rob Swart. Met een foto op de voorpagina en een pagina in het regio katern.
de foto is van Pascal Fielmich.
Voor het hele artikel in het Noordhollands Dagblad klik hier
Vrolijke bus
door Ruud Meijns
Toen deze bus van de ENHABO in 1984 door de Zaanstreek reed, zullen velen zich hebben afgevraagd wat de voorstelling betekende.
Het was iets uit het verleden dat was nog wel te zien aan de kleding van de vrouw maar verder geen aanwijzing op de bus.
De beschildering was ter gelegenheid van de tentoonstelling in de Stadswinkel en in het herbouwde wachthuisje in de Peperstraat. Verder lezen
Vreemdelingen
door Ruud Meijns
Er is tegenwoordig een hoop te doen over vreemdelingen. Gedoe over de vraag wie of wat een vreemdeling is.
Een definitie: Een vreemdeling is iemand die niet de nationaliteit van een land bezit of niet wettelijk inwoner is van een staat. Het kan ook verwijzen naar iemand die onbekend is met een bepaalde plek of omgeving, of iemand die niet direct tot een bepaalde groep behoort.
In het boek over de geschiedenis van de Banne Westzaan, waar Westzaandam onder viel, staat het volgende verhaal te lezen.
In 1739 wilden Jan Justus Leijs en Trijntje Jurriaans in West-Zaandam trouwen. Dat verzoek werd echter geweigerd waarop de trouwlustigen zich tot het Hof van Holland wendden om alsnog toestemming te krijgen.
Ze kregen geen toestemming en moesten het dorp, West-Zaandam, binnen vier weken verlaten.
Het oude raadhuis van Westzaandam bij de Bullekerk Verder lezen
K. Kanstraat
Foto gemaakt vanaf de Klaas Kanstraat bij het Verzetsplantsoen, gezien richting het oostzuidoosten. De twee huisjes centraal in de foto stonden aan het verdwenen Boomgaardspad en droegen nrs. 27-29 en 23-25 (r), beide waren in 1896 gebouwd. De foto werd tegen het einde van de jaren ’50 van de 20e eeuw gemaakt, kort hierna werd de Klaas Kanstraat doorgetrokken en verbonden met de Tuiniersstraat, de huisjes die in het tracé van de weg stonden zijn toen gesloopt. Het linker huisje met nr. 27-29 verdween eind van de jaren ’60 door sloop.
Foto en tekst: Vereniging Zaanse Molen
Groote Glopsteeg
door Ruud Meijns
In juni 1899 kreeg deze steeg, recht tegenover het Zaanse huis dat we nu ‘het Monet huis noemen, haar naam en in de toelichting stond ‘gelegen tegenover het Groote Glop’. Maar tijden veranderen ook de overwegingen wat waard is om een naam te krijgen. Zo ook in juni 1932 toen B&W overwoog dat nu er een vernummering in de gemeente plaats vond, dat men ‘eenige kleine stegen die voor het verkeer van geen belang zijn en waaraan geen of slechts enkele huizen staan te laten vervallen.’ 
De nummering van de huizen in de voormalige Groote Glopsteeg kregen nu het nummer van het huis aan de Oostzijde met een toegevoegde letter.
Dit is het beeld begin jaren ’30 met de Groote Glopsteeg helemaal links in het beeld.
Daar waar het groentetuintje ligt, zal in de toekomst de Vergilliusstraat worden gebouwd. Het grote witte gebouw rechts is van zevenmaker Vooren.
10e Grote Zaanse Geschiedenis Quiz in het Zaantheater
Foto: Het team van Historisch Zaandam v.l.n.r. voor Harry van Nek en Ursulien van Berge en achter Wiebe Visser, Karel Buhrs en Gerard van Leeuwen. Foto van het Gemeentearchief.
Woensdag 15 oktober werd voor de tiende keer de Grote Zaanse Geschiedenis Quiz in het Zaantheater gehouden. Deze jaarlijkse GZGQ is inmiddels een belangrijke ontmoetingsplaats geworden voor de historische organisaties en belangstellenden in de Zaanstreek. De kleine zaal van het Zaantheater was dan ook voor de helft gevuld met de 19 deelnemende teams en voor de andere helft uitverkocht voor supporters. Verder lezen
Nieuw Magazine Historisch Zaandam
Redactiecommissie en Werkgroep Bovenkruier bereiden de verzending van Magazine 15 van Historisch Zaandam voor.
Het extra nummer 14 als Special over de Bullekerk was de laatste recente uitgave van onze vereniging. Maar nu ligt editie 15 al weer bijna in de brievenbus.
In dit nummer vindt u artikelen over ‘De tien plagen’, de eerste sociale woningbouw van Zaandam, Verhalen van 90 jaar Bischoff in Zaandam, over de Hogendijk, de Verzetsbuurt als eerste naoorlogse buurt van Zaandam, Zaanse rangen en standen. De Spoorbuurt, De Burcht en veehouder Maarten Swart. Kortom weer een mooi nummer met aandacht voor de historie van Zaandam. Verder lezen
Zaanse filmgroep presenteert Filmmiddag in het Historisch Café
Op maandag 27 oktober organiseert Historisch Zaandam in samenwerking met de Zaanse Filmgroep een filmmiddag in het buurtcentrum De Bovenkruier.
Tijdens deze middag in het ‘Historisch Café’ worden een groot aantal korte films vertoond welke zijn gemaakt door leden van de videogroep Zaanstreek of afkomstig zijn uit het archief van de Zaanse Filmgroep. Een aantal van deze films is ook te vinden op internet.
Filmmiddag op maandagmiddag 27 oktober om 14.00 uur in Buurtcentrum De Bovenkruier, Drielse Wetering 49, 1509 KP Zaandam. Inloop vanaf 13.30 uur. Toegang gratis. Een vrijwillige bijdrage wordt op prijs gesteld. Verder lezen