Eerste Nederlandse Stoom Ouwel Fabriek (E.N.S.O.F.)

door Ruud Meijns

Ik woonde aan de oostkant van Zaandam en voor zwemlessen gingen we heen en terug de Bernhardbrug over. De letters ENSOF op de gevel waren altijd een mysterie voor mij tot ik me ging verdiepen in de geschiedenis van Zaandam; een aha-erlebnis.

De Eerste Nederlandsche Stoom Ouwel Fabriek was gevestigd in de Westzijde op nummer 300. Ouwel is een soort eetbaar papier. De fabriek werd in 1898 opgericht door Nicolaas Bakker Klaaszn.  In 1901 droeg Bakker zijn belangen over aan medevennoot J.H.H. Kempers. Het bedrijf draaide goed en werd enige keren uitgebreid. Het geeft ons ook gelegenheid om de Westzijde te laten zien voordat de Prins Bernhardburg in gebruik werd genomen, want die kwam ten zuiden van de Ouwelfabriek te liggen.

Westzijde, 1938. Het grote gebouw is de Ouwelfabriek op nummer 300. Op 298 zat molenmaker Boerendans, 296 visserman Bakker, 294 café Plekenpol, 292 de slagerij van weduwe Hoek en op 290 de bakkerij van Noord. Alle panden rechts van de ENSOF zijn gesloopt voor de afrit van de Bernhardbrug.

In 1923 breekt er brand uit. Door snel optreden van de brandweer kon een flink deel van het pand behouden worden.

Omdat alles goed verzekerd was kon men buurman Boerendans de opdracht geven de herbouw ter hand te nemen.

De foto is uit 1924.

Later zal de firma nog een paar maal door brand worden getroffen maar die brandjes hadden minder grote gevolgen.

Zo zag de situatie er in 1962 uit. Het bedrijf was eind jaren vijftig in de problemen gekomen en werd in 1960 failliet verklaard. Op een veiling in 1961 werd de hele inboedel te koop aangeboden.

De panden zijn nog gebruikt als opslagplaats maar hebben er nog lang ongebruikt bij gestaan. Wel is het gebouw enige keren gebruikt voor abseil oefeningen. In 1974 werden de panden gesloopt. De Kamer van Koophandel liet er in 1988 een kantoor bouwen waar nu een advocatenkantoor in zit.

Foto’s: Vereniging Zaanse Molen, Gemeentearchief Zaanstad