Nieuwsberichten
Nieuwsberichten en wetenswaardigheden:
Vierde plaats in de Zaanse Geschiedenis Quiz
Voor veel historische verenigingen in onze streek is september een spannende maand., omdat dan de wedstrijdvragen- en opdrachten van de geschiedenisquiz op de deurmat kunnen vallen. Vaak een belevenis waar wat haken en ogen aan kunnen zitten. Wat zijn de vragen? Wat is de creatieve oplossing die gemaakt moet worden? Wanneer moet alles worden ingeleverd? En ga zo maar door. Harry onze eigen quizmaster had ons team al gevormd en kreeg twee dagen voor voordat ik op vakantie ging de spullen binnen. De inleverdatum was gesteld op 21 september. omdat ik meestal verantwoordelijk ben voor het creatieve deel ha ik precies anderhalve dag om me te buigen over een ingewikkelde vraag die moest worden uitgebeeld op een vlag. Dat was hard werken op de naaimachine, maar het lukte wonderwel.
Er waren ook nog andere vragen en opdrachten die moesten worden opgelost en uitgevoerd, en daar hielden Gerard en Harry zich mee bezig. Op 7 oktober meldde het team van Harry, Gerard , Karel en ik zich in het Zaantheater. Helaas was Wiebe ziek, maar Heleen viel enthousiast in. De zaal vulde zich met 200 Zaanse historici. De eerste twee delen gingen over gebeurtenissen die Jan van de Male en zijn team hadden bedacht. Ze waren echt allemaal te vinden, maar je moest echt naar zoeken. Het derde deel ging over de thuisopdrachten, ook spannend! En het laatste deel ging over de uitslag. Historisch Zaandam viel net buiten de prijzen met een mooie vierde plek waar we met recht trots op kunnen zijn.
De vlucht van Dirck Gerritsz. verschijnt 16 oktober
Zaanse jongen vlucht voor Spaanse geweld in nieuw historisch boek
Er is een groeiend besef dat oorlog geen denkbeeldig toekomstscenario is. De vele oorlogen die nu in onze wereld woeden, bieden in de huidige tijd een reële kijk op de verschrikkingen ervan. Ook de inwoners van de Zaanstreek zijn lang geleden geconfronteerd geweest met grootschalige vernietiging, plundering en moordpartijen.Op het grondgebied van onze provincie werd een extreem wrede strijd gevoerd met de Spaanse bezetter. Nader onderzoek leert dat oorlogsjaren 1572-1574 een zware wissel hebben getrokken op de Zaanse bevolking. Brandschatting, plundering, moordpartijen en vluchtende inwoners waren aan de orde van de dag. Het heeft de toekomst van de meeste Zaankanters uit die tijd langdurig in hoge mate bepaald.
Van deze strijd is slechts een restant van herinnering overgebleven en wel het verhaal over de glorieuze overwinning op een grote Spaanse troepenmacht bij Wormer en de rol van de Kalverschans tijdens de pinksterdagen van 1574. De traumatische gebeurtenissen van die tijd zijn van zodanige omvang dat zij, juist in deze tijd, het verdienen om met een levendige terugblik op deze rampzalige tijd terug te kijken. Verder lezen
Lezing Waterbeheer: 150 jaar Noordzeekanaal & de toekomst
Hoogheemraad Klazien Hartog geeft op 26 oktober een lezing/presentatie over 150 jaar Noordzeekanaal en de betekenis van deze waterweg voor het waterbeheer in Noord-Holland.
Daarbij kijken we niet enkel naar het verleden, maar ook vooruit naar de toekomst: Hoe houden we Noord-Holland – onder zeeniveau – droog met een stijgende zeespiegel en de opgave om het spui- en gemalencomplex bij IJmuiden te vernieuwen. Zijn wij het enige waterschap met belangen op het Noordzeekanaal en welke partijen zitten er nog meer aan tafel? Op deze vraagstukken gaat Hartog in tijdens haar lezing.
Het Noordzeekanaal is in de loop der jaren uitgegroeid tot veel meer dan een vaarroute. Het is een belangrijke schakel in het waterbeheer. Het Zaangemaal loost het overtollige water naar het Noordzeekanaal. Via het spui- en gemaalcomplex bij IJmuiden wordt overtollig water afgevoerd, terwijl tegelijk het waterpeil en de balans tussen zoet en zout water moeten worden bewaakt.
In de lezing gaat Hartog ook in op de droogte van de afgelopen zomer en de vraagstukken daarbij. Zelfs de energietransitie, de toekomst van de havens en de vraagstukken over vernatting van de veenweiden horen bij dit complexe watersysteem.
Hartog legt uit hoe deze vraagstukken worden opgepakt en hoe we Noord-Holland leefbaar kunnen houden, dit zijn de vraagstukken waar het hoogheemraadschap zich dagelijks mee bezig houdt.
De lezing maakt duidelijk waarom water en bodem juist in dit lage gebied sturend zouden moeten zijn en geeft een inkijkje in de mogelijke oplossingen voor de toekomst en de samenwerkingsverbanden die er zijn.
De lezing is op maandagmiddag 26 oktober om 14.00 uur in Buurtcentrum De Bovenkruier, Drielse Wetering 49, 1509 KP Zaandam. Inloop vanaf 13.30 uur. Toegang gratis. Een vrijwillige bijdrage wordt op prijs gesteld.
Achtergrond info: Klazien Hartog is Hoogheemraad Integraal Stedelijk Waterbeheer en Watererfgoed bij het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier. Vanuit haar rol als portefeuillehouder is zij betrokken bij onder andere diverse Deltaprogramma’s en overleggen waaronder het Noordzeekanaalgebied en het Deltaprogramma Centraal Holland waarin de vraagstukken rondom IJmuiden integraal worden opgepakt.
Kan Palen
Er is eindelijk begonnen met de sloop van het terrein van Kan Palen aan de Oostzijde tegenover het Kleine Glop.
Bericht uit Australië
Historisch Zaandam kreeg een vraag uit Australië over de familie Duijker. Herman Duijker emigreerde vanuit Zaandam naar dat land in 1952 . Zegt de naam Duijker u nog iets?
Met het bericht kwam ook een naïef schilderij van een vroeger woonhuis, gemaakt vanuit herinnering door iemand in de familie. Wie het weet mag het zeggen.
Het informatieverzoek zelf hebben we overgedragen aan het Gemeentearchief dat daar meer ervaring in heeft.
Lezing Frank Maas over zijn boek : Het verzet van mijn Vader
Na het huishoudelijk gedeelte van de Algemene Ledenvergadering van Historisch Zaandam in de Bovenkruier op 31 mei 2026, aanvang 14:00 uur, houdt Frank Maas een lezing over zijn boek : Het verzet van mijn Vader.
In de bibliotheek van Historisch Zaandam staat een boekje: TERDOODVEROORDEELD Het valt bijna uit elkaar, je moet heel voorzichtig de blaadjes omslaan. Hierin staat het verhaal van Gerard Maas over zijn verblijf met twintig terdoodveroordeelden in de gevangenis.
Verder lezen
4 en 5 mei
Op diverse plekken zijn er bijzondere voorstellingen met als thema De Tweede Wereldoorlog.
De programma’s voor de herdenkingen in Zaanstad zijn bekend. U kunt de programma’s vinden via:
https://4en5meizaanstad.nl/herdenken/
18 april Voorjaarsmarkt, Zaanse boekenmarkt en kinderfeest in De Bovenkruier
Buurtcentrum De Bovenkruier en Historisch Zaandam luiden op zaterdag 18 april het voorjaar in met een feestelijke dag vol activiteiten voor jong en oud. Tussen 10.00 en 14.00 uur verandert het buurtcentrum aan de Drielse Wetering 49 in een levendige ontmoetingsplek waar buurtbewoners kunnen struinen, spelen, ontdekken en genieten.
📚 Zaanse boekenmarkt van Historisch Zaandam
Historisch Zaandam houdt tijdens de markt een grote voorjaarsopruiming. De vereniging beschikt over een indrukwekkende collectie van meer dan 1100 Zaanse boeken en verkoopt nu zo’n 200 dubbele exemplaren voor een klein prijsje. Een unieke kans voor liefhebbers van Zaanse geschiedenis om hun boekenkast aan te vullen. Let op: pinnen is niet mogelijk, dus neem wat muntgeld mee. Verder lezen
Lezing Johan Graas over de Aircraft Recovery Group
Foto: Johan Graas met een pas gevonden vliegersschoen uit het IJsselmeer.
Op 30 maart zal Johan Graas, voorzitter en oprichter van het luchtoorlog museum Fort Veldhuis in Heemskerk, een lezing geven over de luchtoorlog die heeft plaats gevonden gedurende de oorlogsjaren boven Nederland.
Buiten de vele bombardementen zijn er boven Nederland gedurende deze periode ongeveer 6500 vliegtuigen neergestort. Tijdens de lezing wordt uitgelegd hoe de stichting onderzoek doet naar deze vliegtuigen en naar nog steeds vaak vermiste bemanningsleden. Hoe spoor je vliegtuigen op, hoe identificeer je deze wrakken en hoe kom je er achter of de resten van nog vermiste bemanningsleden aanwezig zijn?
Ook wordt tijden deze lezing uitgelegd hoe nabestaanden worden opgespoord.
Aan het eind van de lezing wordt nog aandacht gegeven aan enkele incidenten die in Zaandam hebben plaats gevonden.
De lezing is op maandagmiddag 30 maart om 14.00 uur in Buurtcentrum De Bovenkruier, Drielse Wetering 49, 1509 KP Zaandam. Inloop vanaf 13.30 uur. Toegang gratis. Een vrijwillige bijdrage wordt op prijs gesteld.
16 maart Derde inloopspreekuur genealogie
Dit jaar proberen we ook aandacht te besteden aan vragen op het gebied van genealogie en kadaster-onderzoek. Op maandag 16 maart is er een inloopspreekuur van 14.00 tot 15.00 uur op onze vertrouwde locatie in De Bovenkruier. Ingrid van Wilsum zal dan uw vragen inventariseren en u verder op weg helpen bij uw onderzoek. Met de ervaringen van deze inloopspreekuren willen wij dan in het voorjaar een Genealogie Café organiseren.
Omdat we het inloopspreekuur nog met een beperkte bezetting van start gaan is het handig om uw vragen vooraf per e-mail in te dienen, zodat wij alvast wat voorwerk kunnen verrichten. Stuur uw e-mail dan aan i.van.wilsum@kpnmail.nl.
Oorlogsvluchtelingen hebben de hoofdrol in Zaanse tragedie Batavische Eneas
Op zaterdagavond 7 maart 2026 speelt Theater Kwast in het Motorblok te Zaandam eenmalig de tragedie Batavische Eneas of getrouwheids voorbeeld. Het stuk werd in 1645 geschreven door de Zaanse boekhandelaar en schrijver Hendrik Soeteboom, nu nog vooral bekend omdat hij als eerste de geschiedenis van de Zaanstreek op schrift zette, maar Soeteboom had andere ambities. In navolging van Vondel en diens Gijsbreght van Aemstel, wilde hij een historische heldendaad uit de lokale geschiedenis vereeuwigen op het toneel. Verder lezen
Verborgen parels
Zo opende het Noord-Hollands Dagblad het regiokatern van de krant op maandag 1 december. Het artikel zette de Erfgoedgroep van Historisch Zaandam in het zonnetje vanwege hun maandelijkse wandeling door Zaandam. Als u het hele artikel wilt lezen klikt u hier op de link
Onderzoek Koloniale en Slavernijverleden Zaanstreek
Stephanie Welvaart en Micaela Cabrita da Palma (Onderzoekers Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis, Amsterdam) zijn momenteel bezig met het onderzoek naar het Koloniale en Slavernijverleden van de Zaanstreek (loopt tot oktober 2026). Stephanie focust zich op de laat koloniale tijd en de doorwerking en interviewt verschillende mensen die verbonden zijn met deze geschiedenis, zoals mensen uit de postkoloniale diaspora, nazaten van tot slaafgemaakten en nazaten van fabrikanten en ondernemers in de Zaanstreek. In het laatste geval zijn nazaten soms te vinden n.a.v. hun achternaam/uitgebreide genealogische publicaties. Maar zij zou het ook interessant vinden iemand te spreken waarvan een voorouder bijvoorbeeld verbonden was aan de VOC of WIC.
Als u mensen kent die stamboomonderzoek hebben gedaan en zijn gestuit op een voorouder die voor de VOC/WIC hebben gewerkt, bijvoorbeeld als matroos, op de scheepswerf, als bosschieter etc., wilt u dan contact opnemen met Stephanie Welvaart M 06 45682182 of Ingrid van Wilsum E i.van.wilsum@kpnmail.nl
Nieuwsbrief Havenkantoor nr. 14
De stichting Havenkantoor Zaandam heeft nieuwsbrief nummer 14 uitgegeven.
Het staat vol met verhalen en wetenswaardigheden over het nieuw te bouwen Havenkantoor.
Historisch Zaandam heeft ANBI-status: steun wordt nog waardevoller!
Met trots delen wij mee dat onze vereniging Historisch Zaandam per 1 oktober 2025 officieel is erkend als een Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI). Deze toekenning onderstreept onze maatschappelijke waarde en maakt het voor leden en donateurs aantrekkelijker om ons werk te steunen.
Wat betekent ANBI voor u?
✅ Giften zijn voortaan fiscaal aftrekbaar Als u ons financieel ondersteunt, kunt u uw bijdrage onder bepaalde voorwaarden aftrekken van de inkomstenbelasting. Dit geldt voor zowel eenmalige als periodieke giften. Verder lezen