Zuiddijk 137 – Café de Kroon
door Ruud Meijns
Nu is er niets meer te zien van het bijzondere uiterlijk van Café de Kroon op de Zuiddijk. Het ontwerp was van Heinz Julius Schaub en hij was tevens mede eigenaar van de Kroon. Over de heer Schaub een volgend keer wat meer.
Op de plek van dit café stond een woning van W. van der Stadt (1836-1866) (foto) die er samen met zijn broer Augustinus Aemilius Cornelis (roepnaam Gus) woonde. Na zijn huwelijk met Elisabeth Latenstein, (1837-1917) verliet broer Gus de woning op 137. Willem van der Stadt overleed in 1866 met als gevolg dat zijn vrouw met vier kinderen achter bleef.
In 1868 werd het pand publiekelijk geveild en kwam het in handen van Arend Pieter Latenstein, familie. 10 jaar later gaat het terug in het bezit van Elisabeth Latenstein, weduwe van Willem van der Stadt. Zij bleef er tot 1900 wonen waarna zij verhuisde naar Westzijde 15.[1]
In 1902 koopt Maartje Heijn het pand Zuiddijk 137 en Heinz Julius maakt er een nieuw ontwerp voor. Maartje Heijn woonde op de Zuiddijk 80 recht tegenover nummer 137. Na een flinke verbouwing wordt het woonhuis omgetoverd tot café de Kroon. Hier het Café in volle glorie.
Op de laatste dag van 1903 kondigen Heinrich Julius Schaub en Maartje Heijn aan dat ze in ondertrouw zijn. Ze trouwen 3 maart 1904. De twee maakten kennis met elkaar toen H.J. Schaub als kostganger bij de familie Heijn introk. In 1904 is de heer Schaub ook de architect van het gebouw van de Scheeps- en Bootwerkers vereniging “Ons Huis” op de Gedempte Gracht.
Café de Kroon, Schaub is van oorsprong Duitser die in 1903 de Nederlandse nationaliteit verwierf, introduceert Dortmunder Action Bier waarvoor hij de agent in de Zaanstreek wordt. In augustus staat er een wat raadselachtige advertentie in de krant waarin te koop wordt aangekondigd wegens bijzondere omstandigheden van ‘een goed gerenommeerd Hotel, Café-Restaurant met tuin’ te bevragen bij H.J. Schaub. Dat zou kunnen slaan op Zuiddijk 137, maar er staat verder niets bij.
Er vinden nog wat aanpassingen in en aan het gebouw plaats o.a. het plaatsen van een gasmotor in de kelder ten dienste van een dynamo. In 1916 wordt het verkocht aan Jacobus Overtoom, aannemer en makelaar. Deze Overtoom verkoopt café de Kroon aan B.W. Smit. De nieuwe uitbater van het café adverteert groot met de aankondiging dat Hotel-Café-Restaurant De Kroon nu ook een tuin en terras heeft; er is genoeg ruimte tot aan de dijksloot. De vraag is of de geurtjes uit de sloot wel zo aantrekkelijk zijn in de zomer.
In 1924 doet hij het café over aan Jacob van Schaardenburg die het in 1929 weer terug verkoopt aan makelaar Overtoom. Die het in 1929 aan de melkslijter Jacob de Jong overdoet. Dan in 1935 komt het in het bezit van een combinatie van J. Overtoom en o.a. B.W. Smit die een sigarenwinkel in Amsterdam heeft en die het café gaat exploiteren. Tenslotte wordt het pand verkocht aan C. Jansen een caféhouder uit Heiloo die het direct weer door verkoopt.
En wel aan Willem Pieter Kuijk, metaal bewerker en winkelier die er een winkel in huishoudelijke artikelen voert. Na zijn overlijden zet zijn weduwe Aaltje Schellinger de zaak met de zoon Willem Evert Kuijk voort tot de verkoop van huis en erf in 1979. Sinds kort is het de plek voor de fysiopraktijk van Zoetelief & Postma.
Info: www.familievandestadt.nl, Kadaster en gemeentearchief Zaanstad
[1] https://www.familievandestadt.nl