Bidprentjes

door Ruud Meijns

Maandag 23 maart hield de NGV Zaanstreek Waterland in samenwerking met het Gemeentearchief Zaanstad een middag over Bid- en Devotieprentjes, een katholieke middag dus. Uit Helmond was Karel Spee gekomen om de goed gevulde studiezaal van het Gemeentearchief hier meer over te vertellen.

In oorsprong zijn de prentjes bedoeld om gelovigen tot gebed aan te zetten, als inspiratie om het geloof te dienen. Dat zijn de Devotieprentjes, ingekleurd met een wens of gebed. Vooral bedoeld om de analfabeten te bereiken. Die kon je bij je houden en je zo aan je geloof te herinneren.

Karel Spee nam ons mee in de geschiedenis, hij vertelde over het maakproces, over het inkleuren en de manier van produceren. Van perkament, houtsnede, kopergravure tot moderne manieren die grotere hoeveelheden mogelijk maakten. Prentje is ontworpen door: Louis-Joseph Fruijtiers (1713-1782)

Vanaf ongeveer 1730 werden de eerste bidprentjes gedrukt, na 1850 maakte de mechanische massaproductie ze toegankelijk voor een breed publiek. In de presentatie van het Gemeentearchief werd aandacht besteed aan de wijze waarop de prentjes binnenkomen. Meestal in doorzichtige mappen die erg slecht voor de prentjes zijn. Daar worden ze snel uitgehaald en worden de prentjes gescand, beschreven en tenslotte zuurvrij opgeborgen. Met het beschrijven worden de prentjes ook doorzoekbaar voor het publiek.

Er was ook aandacht voor de vorig jaar overleden historisch onderzoeker Dick Kerssens. Hij had een grote verzameling bidprentjes waarin het katholieke Kalf een voorname rol speelde. De hele verzameling is aan het Gemeentearchief overgedragen en is nu doorzoekbaar voor het Zaanse publiek.

De voor- en achterkant van het bidprentje van Pieter Smit, geboren en overleden op ’t Kalf.