Spoor op de Demp

door Ruud Meijns

Toen men nog een groot gebruik maakte van vaatjes (privaattonnen) om van ontlasting en emmers voor huisvuil af te komen, werden die door de mannen van de Gemeentereiniging opgehaald. U kent de foto’s wel van mannen met vaatjes hangend aan een schouderjuk. Er waren ook lange dempen waar de medewerkers heel wat meters moesten afleggen om de vaatjes bij de verzamelwagen te brengen.  Deze dempen, het woord zegt het al waren voorheen sloten die achter de huizen liepen en waar een vaartuig gebruikt kon worden. Nu deze gedempt waren moest er gelopen worden. Denk maar eens aan de demp achter de Gedempte Gracht en het Vinkenstraat vanaf de Vinkendwarsstraat tot aan het Rustenburg. Dat is een eind lopen met volle vaatjes. Zie kaart in het vervolg.

Westzanerdijk, Gemeentereiniging, 1913_22_23271

Kaart van Gedempte Gracht en Vinkenstraat in 1900. Blauw is water. GAZ 53_00930 (uitsnede)

Pas in augustus 1912 kwam de gemeenteraad tot het besluit een draagbaar spoor, bedoeld voor lorries, aan te schaffen om deze taak te vergemakkelijken. Volgens de directie van de reinigingsdienst vooral bedoeld  ‘Ter besparing van arbeidskrachten’. Verlichting van de arbeid was blijkbaar geen reden. Het was bedoeld voor de gedempte sloten van de Vinkenstraat, het Schapenpad, de Heerengracht en het Wijnkanspad-Bootenmakersstraat. De kosten bedroegen f 1.600,–. Het voorstel werd zonder hoofdelijke stemming aangenomen.

Het zou zo’n lorrie kunnen zijn. Foto: stoomtrein Katwijk-Leiden