Jaap Haversluis
De Hogendijker- of Jaap Haversluis, is een vroegere schutsluis in Zaandam tussen de Haven en het Westzijderveld aan het eind van de Vaart. De sluis gebouwd in 1651 als extra sluis naast de oostelijker gelegen Hornersluis.
Hogendijk, de sluis gezien vanaf de houthaven. Rechts is nog een deel van het pakhuis van Keg te zien
Ook nadat de Hornersluis verbeterd was, maar naar het gevoel van de burgerij minder bescherming bood kwamen er stemmen op om een nieuwe sluis in de nabijheid te bouwen. In 1706 kwam het onderwerp weer op de agenda van het polderbestuur en werd op 6 maart besloten ‘omme een niewen steenen sluis te maekcken’. Dat werd de Jaap Haversluis, genoemd naar de dichtstbij wonende man. De schutkolk werd ’66 voet langh en 15 voeten wijt’. De sluis bleek in de moderne tijd niet meer te voldoen. De capaciteit was te klein en met de komst van de Provincialeweg had men weer met bruggen in de weg te maken die er voordien niet waren. De Jaap Haversluis werd in 1947 gesloopt, maar was reeds overbodig geworden toen in 1939 de Gerrit Haremakersluis gereed was gekomen. Deze sluis in de Westzanerdijk werd gebouwd ter vervanging van de Jaap Haversluis. De onderhoudskosten van de sluis wogen ook niet op tegen de inkomsten. Over het jaar 1935-1937 waren de inkomsten f 5.669,38 terwijl aan kosten f 7.282,56 in de rekening stonden.
Hornersluis
De Horner- of Jaap Kraftensluis, vernoemd naar een bewoner van de Hogendijk dateert uit de 17de eeuw en was eerst van hout. I
n 1703 werd de sluis totaal vernieuwd in baksteen. Destijds was de Hornersluis een zeesluis in de Noorder IJ- en Zeedijk langs het IJ. Dat stond in open verbinding met de Zuiderzee. In 1870-1876 kwam hier verandering in door de aanleg van het Noordzeekanaal. Toen werd het IJ grotendeels ingepolderd. In oktober 1872 besloot het polderbestuur de sluis op te heffen en hem te gebruiken als fundering en buitenwaterloop van het nieuwe gemaal Soeteboom. De naam van de Hornersluis verwijst naar de Horn (horn = hoek), een in het water vooruitspringend stuk land dat ook de naam gaf aan de nabije Hoge en Lage Horn.
Op de foto het gemaal Soteboom op de Hogendijk rond 1917
Bron: HHNK, Polder Westzaan-dr. M. Verkade, Zaanwiki