K. Kanstraat
Foto gemaakt vanaf de Klaas Kanstraat bij het Verzetsplantsoen, gezien richting het oostzuidoosten. De twee huisjes centraal in de foto stonden aan het verdwenen Boomgaardspad en droegen nrs. 27-29 en 23-25 (r), beide waren in 1896 gebouwd. De foto werd tegen het einde van de jaren ’50 van de 20e eeuw gemaakt, kort hierna werd de Klaas Kanstraat doorgetrokken en verbonden met de Tuiniersstraat, de huisjes die in het tracé van de weg stonden zijn toen gesloopt. Het linker huisje met nr. 27-29 verdween eind van de jaren ’60 door sloop.
Foto en tekst: Vereniging Zaanse Molen
Groote Glopsteeg
door Ruud Meijns
In juni 1899 kreeg deze steeg, recht tegenover het Zaanse huis dat we nu ‘het Monet huis noemen, haar naam en in de toelichting stond ‘gelegen tegenover het Groote Glop’. Maar tijden veranderen ook de overwegingen wat waard is om een naam te krijgen. Zo ook in juni 1932 toen B&W overwoog dat nu er een vernummering in de gemeente plaats vond, dat men ‘eenige kleine stegen die voor het verkeer van geen belang zijn en waaraan geen of slechts enkele huizen staan te laten vervallen.’ 
De nummering van de huizen in de voormalige Groote Glopsteeg kregen nu het nummer van het huis aan de Oostzijde met een toegevoegde letter.
Dit is het beeld begin jaren ’30 met de Groote Glopsteeg helemaal links in het beeld.
Daar waar het groentetuintje ligt, zal in de toekomst de Vergilliusstraat worden gebouwd. Het grote witte gebouw rechts is van zevenmaker Vooren.
10e Grote Zaanse Geschiedenis Quiz in het Zaantheater
Foto: Het team van Historisch Zaandam v.l.n.r. voor Harry van Nek en Ursulien van Berge en achter Wiebe Visser, Karel Buhrs en Gerard van Leeuwen. Foto van het Gemeentearchief.
Woensdag 15 oktober werd voor de tiende keer de Grote Zaanse Geschiedenis Quiz in het Zaantheater gehouden. Deze jaarlijkse GZGQ is inmiddels een belangrijke ontmoetingsplaats geworden voor de historische organisaties en belangstellenden in de Zaanstreek. De kleine zaal van het Zaantheater was dan ook voor de helft gevuld met de 19 deelnemende teams en voor de andere helft uitverkocht voor supporters. Verder lezen
Nieuw Magazine Historisch Zaandam
Redactiecommissie en Werkgroep Bovenkruier bereiden de verzending van Magazine 15 van Historisch Zaandam voor.
Het extra nummer 14 als Special over de Bullekerk was de laatste recente uitgave van onze vereniging. Maar nu ligt editie 15 al weer bijna in de brievenbus.
In dit nummer vindt u artikelen over ‘De tien plagen’, de eerste sociale woningbouw van Zaandam, Verhalen van 90 jaar Bischoff in Zaandam, over de Hogendijk, de Verzetsbuurt als eerste naoorlogse buurt van Zaandam, Zaanse rangen en standen. De Spoorbuurt, De Burcht en veehouder Maarten Swart. Kortom weer een mooi nummer met aandacht voor de historie van Zaandam. Verder lezen
Zaanse filmgroep presenteert Filmmiddag in het Historisch Café
Op maandag 27 oktober organiseert Historisch Zaandam in samenwerking met de Zaanse Filmgroep een filmmiddag in het buurtcentrum De Bovenkruier.
Tijdens deze middag in het ‘Historisch Café’ worden een groot aantal korte films vertoond welke zijn gemaakt door leden van de videogroep Zaanstreek of afkomstig zijn uit het archief van de Zaanse Filmgroep. Een aantal van deze films is ook te vinden op internet.
Filmmiddag op maandagmiddag 27 oktober om 14.00 uur in Buurtcentrum De Bovenkruier, Drielse Wetering 49, 1509 KP Zaandam. Inloop vanaf 13.30 uur. Toegang gratis. Een vrijwillige bijdrage wordt op prijs gesteld. Verder lezen
KLOMPEN
door Henk Elzenga
Wat valt er nu te schrijven over KLOMPEN…..?
De redacteur van dit verhaal/artikel is met klompen opgegroeid en kan voor geïnteresseerden hierover toch heel wat vertellen. Een stukje historie dus!
Doordat er in de Tweede-Wereldoorlog en kort daarna de klomp een heel belangrijk schoeisel was valt hierover nog heel wat uit de geschiedenis hiervan weer te geven.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog waren schoenen heel slecht verkrijgbaar. Klompen daar en tegen niet. Voor een paar klompen ging je als Kalver naar Hannes van der Wardt. Daar kon je passen om de goeie aan je voeten te krijgen.
Hannes zijn zaak bereikte je via een steeg naast zijn huis en dat van buurman Jan Kriek, die een groothandel had in klompen. Winkel kon je het eigenlijk niet noemen al stond er met grote letters op de deur SUPERMARKT.
Had je de juiste maat aan je voeten dan ging je gelijk naar huis. Stak daar de pook in de kachel en brandde met de gloeiende pook je initialen in de kap van de nieuwe klompen. Meteen al een beschadiging aan die mooi beschilderde klompen!
Het voorgaande was nodig omdat er in de gang van de lagere school enorm veel klompen stonden en jij de jouwe er dan op je initialen uit kon zoeken. Was de prijs te hoog voor sommige portemonnee ’s dan kocht men kale witte klompen! Verder lezen
Straatnamen voor ZFC’rs
door Ruud Meijns
Toen ZFC in 1970 van
de Westzanerdijk vertrok, opende zich de mogelijkheid om op dit terrein een woonwijkje neer te zetten. Daarover was in de gemeente geen verschil van mening te bespeuren; goed idee.
Wat de nodige opwinding opleverde, was het geven van namen aan de straten die in de wijk zouden ontstaan.
Het ZFC-terrein aan de Westzanerdijk met de mooie zittribune tijdens de wedstrijd ZFC – Blauw Wit.
In een brief aan de gemeenteraad van 27 januari 1981 stellen B&W, na overleg met de Commissie Straatnaamgeving en de Werkgroep Buurtvernieuwing Westzanerdijk voor de namen Grote Braak, Kleine Braak en Dijkbraak voor. Motivatie was dat in de vorige eeuw regelmatig doorbraken in deze IJ-dijk plaats vonden. Verder lezen
Lage Horn – Beatstreet
In Zaandam, in de Lage Horn, nam het etablissement ‘El Sombrero’ van uitbater Henny Cornet een prominente plaats in het uitgaansleven van jongeren die wilden luisteren en dansen op live muziek. Nu was het midden jaren ’60 in de Zaanstreek een ware explosie van bandjes en gelegenheden waar die bandjes hun muziek konden laten horen.
De Lage Horn stond altijd bekend om zijn kroegen, zeelieden en vechtpartijen. Henny Cornet valt de eer toe daar een positieve draai aan te hebben gegeven. In 1965 begon hij met het organiseren van live optredens.
Hulp kreeg hij daarbij van Joop Koekoek die het management voor verscheidene bandjes deed. Joop begon zijn werk als impresario met het organiseren van dansavonden in Concordia in Oostzaan. De eerste band die hij onder zijn hoede nam was ‘Mister X and the Atomics’ met de gebroeders Stompé als drijvende krachten. Koekoek organiseerde de avonden onder de naam ‘The Pop Star Club’.
Henk Dil – Zaans Kunstenaar 1937 – 1993
door Co Plomp (1947-2022)
Vanaf het moment dat ik een kunstwerk van wijlen Henk Dil kreeg ik het idee om een verhaal te schrijven over deze Zaanse kunstenaar. De aanleiding was een kistje met daarin een wat surrealistisch beeldje gemaakt van Carolina Pine, afgedekt met glas dat op Facebook gratis werd aangeboden door Co Rol, voormalig journalist van het Zaans dagblad de Typhoon. Toen ik het ophaalde en in handen kreeg herinnerde ik me weer dat ik ooit het gebruikte hout samen met Henk op maat heb geschaafd met de vandiktebank.
Ik heb Henk leren kennen op één van de legendarische feesten/exposities in de gemeenschappelijke ruimte van het centrum Dam 8. Ook woonden er destijds 2 vrienden, Dick Karman en Frank Vogel, beiden kunstschilders. Zodoende kwam ik vaak op bezoek op Dam 8. Verder lezen
De Melksalon
Wat dronk het gewone volk in de 19e eeuw? Water, maar dat was nog erg onbetrouwbaar wat hygiëne betreft, maar men dronk vooral bier. Melk had ook haar risico’s want boeren spoelden hun bussen en flessen nog geregeld om met slootwater. Soms werd de melk met slootwater aangelengd. Met de toename van de industrialisatie kwamen er melkfabrieken die zuiverder werkten. Daarnaast waren er de geheelonthoudersverenigingen die het liefst de alcohol helemaal zouden verbieden. Dat met elkaar gaf de melksalon een mooie kans.
De eerste melksalon die ik in de couranten tegenkwam, was die op de Hogendijk van de heer Beugeling in 1896. ‘Melksalon met Speeltuin’, naast café Czaar Peter en tegenover de werf van de weduwe K. Brouwer. Op het bord aan de gevel staat het ook vermeld ‘Melksalon & Speeltuin’. In de periode van 1896 tot 1930 telde ik op 18 verschillende plekken een melksalon in Zaandam. Dat wil niet zeggen dat dat alles is, want soms werd een kamertje in een huis vrijgemaakt voor een ‘melksalon’. Verder lezen
Het Pruthuis van Best
door Ruud Meijns
Dit is het Kalf in 1916. Door de watersnood van begin van het jaar is er een enorme watervlakte ontstaan. Als een eiland in de zee ligt daar het ‘Pruthuis’ de Leeuwerik van de heer Dirk Best sr. Pruthuis is de volkse aanduiding voor een traankokerij waarin walvistraan werd gekookt om er goede traan uit te halen. Links op de achtergrond molen de St. Willibrordus en rechts De Hemmes.
Lage Horn 4
door Ruud Meijns
Lage Horn, van oudsher een uitgaansgebied , eerst voor de zeelui en in de zestiger jaren voor de popliefhebbers. Het gaat in dit geval om Lage Horn 4 dat dienst deed zowel als woonadres als wel als café. Ik heb een lijst gemaakt van de mensen die op dit adres ingeschreven stonden en als je de lijst langsloopt, ontkom je niet aan de indruk dat er in bepaalde periode meerdere personen hier woonden. De lijst is te zien aan het eind van dit artikel.
In 1892 laat Klaas Offenberg een huis op dit adres bouwen. Klaas Offenberg is balkenvlotter en je zou aannemen dat hij met een huisje tevreden zou zijn, maar in het kadaster blijkt hij over meerdere panden in de omgeving te beschikken.
Hij zal hier zelf in hebben gewoond neem ik aan en mogelijk was degene die de volgende eigenaar werd hier al eerder geweest want ze waren familie van elkaar. Verder lezen
29 september Historisch Café over de veranderingen in het centrum van Zaandam
Op maandagmiddag 29 september start het nieuwe seizoen voor het Historisch Café van de vereniging Historisch Zaandam met een lezing over het centrum van Zaandam en de plannen voor de herbouw van het Havenkantoor.
Tom Tulleken zal een presentatie geven over de enorme veranderingen die in Zaandam in het gebied rond de Hogendam plaatsvonden en die werden ingeluid door, in eerste instantie, de aanleg van de Wilhelminasluis, enkele jaren later gevolgd de door de demping van de havenkom, en in de jaren ’50 en ’60 “afgerond” door plan Nieuwe Dam (de bouw van de Beatrix- en Wilhelminabrug en het Zaangemaal). Als gevolg van de industriële vooruitgang heeft Zaandam een enorme tol betaald qua aantrekkelijkheid en sfeer.
Natuurlijk komt daarbij het Havenkantoor ter sprake, niet alleen omdat dit het eerste gebouw was dat na de demping van de havenkom verrees, maar ook omdat het een bouwkundige parel was die op een fantastische zichtlocatie stond. En dat is nu precies één van de redenen waarom het Havenkantoor weer terug moet komen, op praktisch dezelfde zichtlocatie, als het ware om iets te herstellen wat in 1963 jammerlijk verdwenen is.
Lezing door Tom Tulleken op maandagmiddag 29 september om 14.00 uur in Buurtcentrum De Bovenkruer, Drielse Wetering 49, 1509 KP Zaandam. Inloop vanaf 13.30 uur. Toegang gratis. Een vrijwillige bijdrage wordt op prijs gesteld. Verder lezen
Langeland
door Ruud Meijns
Kent u het Langeland?
We weten vanuit het verleden dat de paden ontstonden vanuit de hoofdwegen het land in. Meestal omdat daar een molen of een bedrijfje stond waar het pad naartoe leidde. Tussen de Vaart en de Westzijde en het Stuurmanspad en het Zonnewijzerspad lag een gebied dat het Langeland of Lange Land werd genoemd. Nog geen pad of straat.
Dit is een kaart van Oud West van 1894. Links (blauw) loopt de Vaart en rechts (geel) loopt de Westzijde. Het gebied bij de blauwe pijl, tussen het Stuurmanspad en het Hollandsche Pad is het Langeland. Het blauw boven is de Papenpadsloot. Verder lezen
Magazine Historisch Zaandam Special Bullekerk verschenen
Vrijdag 29 augustus vond bij in de Bullekerk de officiële overhandiging plaats van het magazine ‘Bullekerk – van Godshuis naar Cultuurhuis’, speciaal uitgebracht door De Vereniging Historisch Zaandam dat gaat over de transitie van kerk naar Cultureel Centrum. Michiel van der Burght, adjunct-directeur van Stadsherstel nam als eerste het bijzondere en kleurrijk uitgevoerde magazine in ontvangst van Karel Puhl die verantwoordelijk is voor de teksten waarvoor hij uitgebreid historisch onderzoek heeft gedaan. Zo staat het blad vol met wetenswaardigheden over dit prachtige Rijksmonument uit 1640 en is verkrijgbaar bij Historisch Zaandam, Bruna, Zaanstore (VVV), Van Langelaar, Molenmuseum en uiteraard in de Bullekerk voor slechts 5 euro! Leden van Historisch Zaandam krijgen het blad vanzelf thuisgestuurd. Verder lezen