Historie
KLOMPEN
door Henk Elzenga
Wat valt er nu te schrijven over KLOMPEN…..?
De redacteur van dit verhaal/artikel is met klompen opgegroeid en kan voor geïnteresseerden hierover toch heel wat vertellen. Een stukje historie dus!
Doordat er in de Tweede-Wereldoorlog en kort daarna de klomp een heel belangrijk schoeisel was valt hierover nog heel wat uit de geschiedenis hiervan weer te geven.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog waren schoenen heel slecht verkrijgbaar. Klompen daar en tegen niet. Voor een paar klompen ging je als Kalver naar Hannes van der Wardt. Daar kon je passen om de goeie aan je voeten te krijgen.
Hannes zijn zaak bereikte je via een steeg naast zijn huis en dat van buurman Jan Kriek, die een groothandel had in klompen. Winkel kon je het eigenlijk niet noemen al stond er met grote letters op de deur SUPERMARKT.
Had je de juiste maat aan je voeten dan ging je gelijk naar huis. Stak daar de pook in de kachel en brandde met de gloeiende pook je initialen in de kap van de nieuwe klompen. Meteen al een beschadiging aan die mooi beschilderde klompen!
Het voorgaande was nodig omdat er in de gang van de lagere school enorm veel klompen stonden en jij de jouwe er dan op je initialen uit kon zoeken. Was de prijs te hoog voor sommige portemonnee ’s dan kocht men kale witte klompen! Verder lezen
Straatnamen voor ZFC’rs
door Ruud Meijns
Toen ZFC in 1970 van
de Westzanerdijk vertrok, opende zich de mogelijkheid om op dit terrein een woonwijkje neer te zetten. Daarover was in de gemeente geen verschil van mening te bespeuren; goed idee.
Wat de nodige opwinding opleverde, was het geven van namen aan de straten die in de wijk zouden ontstaan.
Het ZFC-terrein aan de Westzanerdijk met de mooie zittribune tijdens de wedstrijd ZFC – Blauw Wit.
In een brief aan de gemeenteraad van 27 januari 1981 stellen B&W, na overleg met de Commissie Straatnaamgeving en de Werkgroep Buurtvernieuwing Westzanerdijk voor de namen Grote Braak, Kleine Braak en Dijkbraak voor. Motivatie was dat in de vorige eeuw regelmatig doorbraken in deze IJ-dijk plaats vonden. Verder lezen
Lage Horn – Beatstreet
In Zaandam, in de Lage Horn, nam het etablissement ‘El Sombrero’ van uitbater Henny Cornet een prominente plaats in het uitgaansleven van jongeren die wilden luisteren en dansen op live muziek. Nu was het midden jaren ’60 in de Zaanstreek een ware explosie van bandjes en gelegenheden waar die bandjes hun muziek konden laten horen.
De Lage Horn stond altijd bekend om zijn kroegen, zeelieden en vechtpartijen. Henny Cornet valt de eer toe daar een positieve draai aan te hebben gegeven. In 1965 begon hij met het organiseren van live optredens.
Hulp kreeg hij daarbij van Joop Koekoek die het management voor verscheidene bandjes deed. Joop begon zijn werk als impresario met het organiseren van dansavonden in Concordia in Oostzaan. De eerste band die hij onder zijn hoede nam was ‘Mister X and the Atomics’ met de gebroeders Stompé als drijvende krachten. Koekoek organiseerde de avonden onder de naam ‘The Pop Star Club’.
Henk Dil – Zaans Kunstenaar 1937 – 1993
door Co Plomp (1947-2022)
Vanaf het moment dat ik een kunstwerk van wijlen Henk Dil kreeg ik het idee om een verhaal te schrijven over deze Zaanse kunstenaar. De aanleiding was een kistje met daarin een wat surrealistisch beeldje gemaakt van Carolina Pine, afgedekt met glas dat op Facebook gratis werd aangeboden door Co Rol, voormalig journalist van het Zaans dagblad de Typhoon. Toen ik het ophaalde en in handen kreeg herinnerde ik me weer dat ik ooit het gebruikte hout samen met Henk op maat heb geschaafd met de vandiktebank.
Ik heb Henk leren kennen op één van de legendarische feesten/exposities in de gemeenschappelijke ruimte van het centrum Dam 8. Ook woonden er destijds 2 vrienden, Dick Karman en Frank Vogel, beiden kunstschilders. Zodoende kwam ik vaak op bezoek op Dam 8. Verder lezen
De Melksalon
Wat dronk het gewone volk in de 19e eeuw? Water, maar dat was nog erg onbetrouwbaar wat hygiëne betreft, maar men dronk vooral bier. Melk had ook haar risico’s want boeren spoelden hun bussen en flessen nog geregeld om met slootwater. Soms werd de melk met slootwater aangelengd. Met de toename van de industrialisatie kwamen er melkfabrieken die zuiverder werkten. Daarnaast waren er de geheelonthoudersverenigingen die het liefst de alcohol helemaal zouden verbieden. Dat met elkaar gaf de melksalon een mooie kans.
De eerste melksalon die ik in de couranten tegenkwam, was die op de Hogendijk van de heer Beugeling in 1896. ‘Melksalon met Speeltuin’, naast café Czaar Peter en tegenover de werf van de weduwe K. Brouwer. Op het bord aan de gevel staat het ook vermeld ‘Melksalon & Speeltuin’. In de periode van 1896 tot 1930 telde ik op 18 verschillende plekken een melksalon in Zaandam. Dat wil niet zeggen dat dat alles is, want soms werd een kamertje in een huis vrijgemaakt voor een ‘melksalon’. Verder lezen
Het Pruthuis van Best
door Ruud Meijns
Dit is het Kalf in 1916. Door de watersnood van begin van het jaar is er een enorme watervlakte ontstaan. Als een eiland in de zee ligt daar het ‘Pruthuis’ de Leeuwerik van de heer Dirk Best sr. Pruthuis is de volkse aanduiding voor een traankokerij waarin walvistraan werd gekookt om er goede traan uit te halen. Links op de achtergrond molen de St. Willibrordus en rechts De Hemmes.
Lage Horn 4
door Ruud Meijns
Lage Horn, van oudsher een uitgaansgebied , eerst voor de zeelui en in de zestiger jaren voor de popliefhebbers. Het gaat in dit geval om Lage Horn 4 dat dienst deed zowel als woonadres als wel als café. Ik heb een lijst gemaakt van de mensen die op dit adres ingeschreven stonden en als je de lijst langsloopt, ontkom je niet aan de indruk dat er in bepaalde periode meerdere personen hier woonden. De lijst is te zien aan het eind van dit artikel.
In 1892 laat Klaas Offenberg een huis op dit adres bouwen. Klaas Offenberg is balkenvlotter en je zou aannemen dat hij met een huisje tevreden zou zijn, maar in het kadaster blijkt hij over meerdere panden in de omgeving te beschikken.
Hij zal hier zelf in hebben gewoond neem ik aan en mogelijk was degene die de volgende eigenaar werd hier al eerder geweest want ze waren familie van elkaar. Verder lezen
Langeland
door Ruud Meijns
Kent u het Langeland?
We weten vanuit het verleden dat de paden ontstonden vanuit de hoofdwegen het land in. Meestal omdat daar een molen of een bedrijfje stond waar het pad naartoe leidde. Tussen de Vaart en de Westzijde en het Stuurmanspad en het Zonnewijzerspad lag een gebied dat het Langeland of Lange Land werd genoemd. Nog geen pad of straat.
Dit is een kaart van Oud West van 1894. Links (blauw) loopt de Vaart en rechts (geel) loopt de Westzijde. Het gebied bij de blauwe pijl, tussen het Stuurmanspad en het Hollandsche Pad is het Langeland. Het blauw boven is de Papenpadsloot. Verder lezen
Dirk Donia
door Ruud Meijns
Dirk Donia is op 10 januari 1859 in Franeker geboren. Vader was boerenarbeider. Dirk had drie broers en een zus. Door de slechte economische omstandigheden in het Friesland van die dagen was er slechts een lagere school voor hem en daarna werken als leerling timmerman. Maar hij wil meer en vertrekt op 25 mei 1881 als timmerman naar Amsterdam. Een jaar later laat hij zijn vriendin en nichtje Trijntje Donia overkomen om op 17 mei 1882 met haar te trouwen.
Al in 1883 verhuist het gezin van Amsterdam naar Zuidhorn (Groningen) waar hij gaat werken in dienst van de H.IJ.S.M. (spoorwegmaatschappij). Hij is dan al actief in de plaatselijke bond voor spoorwegambtenaren. In de politiek wordt Donia in 1887 actief voor de ‘Vereeniging voor Algemeen Kies- en Stemrecht’ en voor de S.D.A.P. Verder lezen
Restauratie
door Ruud Meijns
Het kan niet genoeg verteld worden dat restauratie van beeldbepalende panden een meerwaarde heeft. Een oud pand wordt opgeknapt en wordt weer gebruikt als woning, winkel of bedrijf. Het geeft aan de stad of dorp een verbeterde versie van zichzelf terug waar het publiek met genoegen naar kijkt.
Soms zit een oud pand een bedrijf in de weg en dat was het geval bij Oostzijde 325 dat naast cacaofabriek Gerkens stond bij de Noordervaldeurssluis. Degene die dit project op zich nam was Jan Piet Bloem (1952-2024).
Het vroegere Café bij de Noordervaldeursluis. De laatste uitbater was Jan Kat. Na het verdwijnen van de sluis sloot het café zijn deuren en werd Jan Kat slager. Hij overleed tijdens zijn werk in de slagerij in de Westzijde. Zijn weduwe is er nog geruime tijd blijven wonen en het café is altijd intact gebleven ondanks de sluiting. Hier staat het pand links bij de sluis en de ophaalbrug. Verder lezen
Douane vertellingen
door Han van Lokhorst
medio 1970
Het voormalige Oostelijke Havengebied in Amsterdam (al enkele jaren grotendeels woongebied) kende verschillende douaneloodsen alwaar onder meer via zee per schip binnengekomen goederen tijdelijk werden opgeslagen alvorens ze een nadere bestemming gingen volgen.
Doorgaans werden douaneloodsen en entrepots ambtelijk bewaakt en als daar niet werd gewerkt werden ze ambtelijk gesloten middels een zeer fors douaneslot, gemerkt “MvF” met een nummer. 
Ook op de Oostelijke Handelskade bevonden zich enkele douaneloodsen. In elke douaneloods bevond zich een ambtenarenkantoortje, de ruimte voor de dienstdoende douaneambtenaar. Voor de inrichting van het kantoortje diende de loodsbeheerder (vaak een scheepvaartonderneming, ex- en/of importeur van goederen) overeenkomstig de verleende vergunning zorg te dragen, maar die had doorgaans weinig trek daar veel geld aan uit te geven, bovendien was het in het oostelijk Havengebied een oude troep, de infrastructuur, de gebouwen hadden hun tijd gehad en er werd niet meer in geïnvesteerd. Droefgeestigheid troef. Loods Brazilië, rechts op de foto was zo’n voorbeeld. Verder lezen
Wiebe Visser
door Ruud Meijns
Sinds Wiebe Visser zich als vrijwilliger bij Historisch Zaandam heeft aangemeld is zijn aanwezigheid op diverse fronten merkbaar. Altijd enthousiast probeert hij menigeen voor de vereniging te interesseren, bemoeit hij zich met publiciteit. Vandaar dat we maar eens nader kennis gingen maken met Wiebe. Wel, hier is het verslag.
We begonnen het gesprek over hoe Zaandam veranderd was in de loop der jaren en hoeveel macht stadsarchitect Soeters heeft gehad om de stad te veranderen. De hoek Rustenburg – Gedempte Gracht is totaal veranderd. Niemand weet meer dat die bult naar het station er nooit heeft gelegen.
Dan hebben we het nog even over het gesprek dat ik met de heer Jan Logjes heb gevoerd over Erven Jan de Boer waar Wiebe ook heeft gewerkt als ambulancerijder. Nog een anekdote over de oude baas Piet Starreveld die na het faillissement bij Erven Jan de Boer de centrale bediende. “Piet zei altijd als m’n asbak vol is ga ik naar huis”. Hij was een stevige zware shag roker.
Ik ben opgegroeid in de Gerhardstraat, tegenover het Land van Middelhoven, in één van die flatjes heb ik tot m’n 21e gewoond. Toen ging ik samenwonen, hokken en dat was wat want mijn vriendin Marijke was van Christelijke huize maar mijn schoonouders zagen wel dat we voor elkaar bestemd waren. Samenwonen in Krommenie en na een jaar kregen we een flat in het Kogerveld en na vijf jaar gingen we naar het plan Kalf in 1983. Verder lezen
Zaadzaaier op de Hemmes
Het gaat beginnen; de bouw op de Hemmes. Waar ooit een woud van wieken draaide zal toch weer het geluid van molenwieken te horen zijn. Al jaren is men bezig met plannen maken die nu toch werkelijkheid gaan worden. Dat is mooi en de mensen van de Hemmes Groep zien dan eindelijk resultaat van al hun inspanningen. De eerste molen waaraan eind dit jaar begonnen zal worden is de Zaadzaaier.
Dit is de Zaadzaaier die eerder als de Lastdrager zijn werk deed. De molen is van 1690 tot en met 1947 op de Hemmes in werking geweest. Deze molen zal als eerste herrijzen. Links op de foto staat pelmolen de Witte Klok aan de Kalverringdijk, rechts de onderbouw en schuur van de in 1904 gesloopte oliemolen de Kat met daarnaast oliemolen de Wind, ook aan de Kalverringdijk.
Bron: Vereniging Zaanse Molen
Hogendam – Noorder Kerkstraat
Tegenover de Oostzijderkerk aan de westkant lag de duikersluis en hier stonden twee huizen.
Het hoekhuis werd bewoond door de heer Nierop, een boekhandelaar, een kleine, ineen gedrongen man, die er ook een leesbibliotheek op nahield. Tussen dit huis en de duikersluis stond een grote kruidenierswinkel van Gerrit Bakker, een broer van de alom bekenden Meester Bakker.[1]
Bij het overlijden van den heer Bakker, is het huis overgegaan aan de firma Ebmeijer, die er een bekende drankenhandel vestigde.
Vlnr. boekhandel Nierop, drankenhandel Ebmeijer, het hek bij de duikersluis
Twee maal verdreven
door Ruud Meijns
De bakkerij van Fraij uit de Oostzijde heeft twee maal plaats moeten maken voor de bouw van een grote fabriek. De eerste keer was dat omdat de firma Zwaardemaker ging uitbreiden en moderniseren en daarvoor een grote fabriek met silo liet neerzetten op de plek van o.a. bakkerij Fraij. De silo, nu appartementencomplex, kwam in 1914 gereed.
Vooraan links de bakkerij van Fraij met een uithangbord waarop staat ‘Bakkerij de Zoete Inval’. Fraij vestigde zich in 1898 in dit pand Oostzijde 193 met de bakkerij. Het lichte pand aan het eind is café Zaanzicht. Op de plek van de bakkerij en het pand ernaast kwam een kantoor van Zwaardemaker te staan dat in 1910 gereed kwam. Verder lezen