27 november: Lezing over de fototentoonstelling STROOM, De Zaan in beweging
Foto Bert Verhoeff
De hele herfst en winter is in het Zaans Museum de bijzondere fototentoonstelling ‘STROOM, De Zaan in beweging’ te zien. Een fototentoonstelling met nieuwe werken van Bert Verhoeff en David Galjaard over de veranderende omgeving van de Zaan. Hun indrukwekkende foto’s laten de veranderingen zien in het oudste industriegebied van Europa en tonen een streek vol contrasten.
Op maandag 27 november komt Bert Verhoeff in het Historisch Café meer vertellen over de totstandkoming van deze tentoonstelling. In deze lezing volg je door de ogen van de fotografen de vele veranderingen in de Zaanstreek.
Over deze tentoonstelling is ook een prachtig boek verschenen. Uiteraard is dat deze middag te koop!
Het Historisch Café is maandag 27 november van 14.00 tot 16.00 uur in het buurtcentrum De Bovenkruier, Drielse Wetering 49 in Zaandam-Kalf. Inloop vanaf 13.30 uur. De toegang is gratis, een vrijwillige bijdrage wordt op prijs gesteld.
Heijermansstraat 1952
Deze foto is samengesteld uit twee foto’s die we kregen van Els Koolman. Het is een opname toen de Heijermansstraat ongeveer de grens van Zaandam-Oost was. Rechts was al wel de ontwikkeling van het In ’t Veldpark in gang gezet waaraan Keko, de man van Els, aan heeft gewerkt. Links nog een iets van de Noorderkerk en de Leeghwaterschool te zien.
Oostzijde 253 – 255
door Ruud Meijns
Op een klein stukje van de Oostzijde deden zich, in de loop der tijd veel ontwikkelingen voor. Eerst Cacaofabriek “Holland” en daarna de Lak- en vernisfabriek Oosterveld & Romijn. Deze fabrieken hebben een plek gedeeld. Nu staan er woningen aan dit stukje aan de Zaan.
Het is een gebiedje even voorbij het Smaal, aan de Zaanoever en kort voor het Kleine Glop begint. Aan de overkant van de Oostzijde staan 6 arbeidershuisjes en daarachter ligt nu het Hof van Holland en de Pro Patriastraat.
Op het plaatje is nr. 253 nog het domein van cacaofabriek “Holland” bekend om zijn verfijnde cacaopoeder en uitmuntende smaak zoals de advertenties ons willen laten geloven. Het gebiedje was oorspronkelijk in handen van Klaas Corneliszn. Vink, koornfactor. Na zijn overlijden was het eigendom van zijn weduwe Trijntje Stoffels. Zij verkocht het in 1916 aan Pieter Janszn. Couwenhoven.
Cacaofabriek Verder lezen
Erepenning voor Ton R. Vermij
Op de 34e Zaanse Ondernemersdag in het Zaantheater werd oud-secretaris van de Zaanse Ondernemers Sociëteit De Corner Ton R. Vermij in het zonnetje gezet; terecht.
Dat bleek uit de opsomming die Burgemeester Jan Hamming gaf van alle functies die Ton heeft vervuld voor de ondernemers in de streek en in de provincie en in het bijzonder voor de Gemeente Zaanstad. Hij was de eerste city-manager in Nederland.
Hamming eindigde zijn speech met de bekendmaking van het besluit van de gemeente om Ton R. Vermij de erepenning van Zaanstad voor al zijn werk toe te kennen. Onder een luid applaus kon de burgemeester de versierselen aan Ton overhandigen.
Geroerd sprak Ton kort een dankwoord waarna de zaal massaal uit de stoelen kwam om hem hulde te brengen.
* voor meer info en foto’s over deze bijeenkomst kan ik verwijzen naar De Orkaan: https://www.deorkaan.nl/zaanse-erepenning-voor-ton-vermij/
Ton R. Vermij heeft bij Historisch Zaandam over zijn leven verteld. Voor wie geïnteresseerd is: klik hier
De werkgroep Erfgoed en Ruimte wandelt naar de Schildersbuurt
door Simon Greve
De Westzijde is natuurlijk een van de oudste straten van Zaandam. Ooit aangelegd om de Zaan buiten de polders te houden werd er al snel gebouwd langs deze weg. En waar nu de bebouwing één lang lint vormt waren vroeger de individuele dorpen nog goed herkenbaar.
Toen daarna de dorpen groter werden en de ruimte aan de Westzijde zelf tekort begon te schieten begon men met de paden, loodrecht op de Westzijde, het veld in. Het eerst bij Zaandam centrum, maar later ontstonden er steeds meer paden. Paden die steeds langer werden omdat er steeds meer bijgebouwd werd. Zo ontstond de structuur die tot niet zo lang jaar geleden goed herkenbaar was in de Zaanstreek.
Op de foto John en Paul, Leden van de werkgroep. In onze werkgroep outfit.
Aan de Westzijde staan oude huizen, reden om daar met de werkgroep wandeling te beginnen. En wel bij nummer 155/157 (zie onderstaande foto). Voor oudere Zaandammers, dat is ongeveer tegenover de vroegere de Hoopbrug. En waar aan de Zaankant, op het terrein van de gasfabriek recent veel veranderd is, geldt dat niet voor de westelijke kant van de Westzijde. Daar staan vaak nog de oude panden. Het panden op nummer 155 oogt vervallen, maar heeft wel de monument status. Nummer 157 was een winkel, misschien wel de kleinste van heel Zaandam. Veel meer over de historie van het pand en de streek kunt u lezen op pagina 1105 van het blad Anno 1961: https://www.historisch-zaandam.nl/wp-content/uploads/2023/11/Anno-1961-NR.-138-2.pdf . De vorige eigenaar heeft hier lang gewoond en had zeker hart voor erfgoed. Misschien dat na het recente overlijden van deze eigenaar Stadsherstel Amsterdam de beide panden overneemt en herstelt.
Pontje van Lastdrager
In 1928 was er het pontje van Lastdrager. Op de foto van mei van dat jaar werd het nieuwe pontje getoond dat voortaan de tocht Vissershop – Prins Hendrikkade – Badhuis – Haven zal maken. Zo voldoet het Zaandamse Overzetveer weer aan alle moderne eisen. Later kwam het pontje van Schaap. (foto uit de krant)
Nieuwe Kalender 2024 met tekeningen van Historisch Zaandam
Historisch Zaandam heeft voor 2024 weer een kalender uitgebracht.
Elke maand is voorzien van een getekende zwart-wit prent.
De kalender is voor € 10,95 te koop bij:
Bruna Zaandam – Bruna Wormerveer – Bruna Koog a/d Zaan
en op maandagmiddag van 14.00 tot 16.00 uur bij Buurtcentrum De Bovenkruier in het Kalf.
U kunt deze kalender ook thuisbezorgd krijgen door hem rechtstreeks bij de vereniging te bestellen. De kalender kost dan € 15,00 inclusief verzendkosten. U kunt dit bedrag overmaken op onze bankrekening NL13 RABO 0328 9566 00 t.n.v. Historisch Zaandam onder vermelding van Kalender 2024 en vermeld duidelijk uw adres bij de betaling. Voor meer informatie kunt u een e-mail sturen naar h.kreeft1@hotmail.com
Jubileumuitgave “Een wandeling over de Dam”
Vanwege het 5-jarig bestaan in 2023 van Vereniging Historisch Zaandam is een speciale uitgave van ons magazine gemaakt. In deze special met de titel “Een wandeling over de Dam” wordt met tekst en foto’s beschreven hoe de Dam tussen er tussen 1945 en 1950 uitzag.
Leden van Historisch Zaandam hebben deze uitgave inmiddels ontvangen. Ook in de losse verkoop is er grote belangstelling voor speciale Magazine, die voor € 5,00 te koop is bij
Bruna Zaandam en Bruna Wormerveer
Buurtsuper Van Langelaar, Schoolmeesterstraat 62-64, Zaandam.
en op maandagmiddag van 14.00 tot 16.00 uur bij Buurtcentrum De Bovenkruier in het Kalf.
U kunt deze uitgave ook thuisbezorgd krijgen door hem rechtstreeks bij de vereniging te bestellen. Verder lezen
De jeugdherinneringen van Dick Bakker (2/7)
– Deel 2 – De jeugdherinneringen van D.W. Bakker, geboren 15 april 1935, opgetekend in 1970.
De Schoonmaak
In het vroege voorjaar kregen de vrouwen het op hun heupen. De schoonmaak, in buurpraatjes hoorde je niet anders dan van: “Ik ben boven klaar” enz. Het begon met het verwijderen van de kachel. Moeder hulde zich in de oudste lorren, haar helemaal ingepakt in een doek en dan werden eerst de lange zwarte pijpen die de verbinding vormden van kachel naar rookkanaal voorzichtig 
losgemaakt en naar buiten gedragen om ze te ontdoen van het roet aan de binnenkant. Dan werd de kachel zelf naar buiten getild en geheel schoongemaakt en aan de binnenkant opnieuw gekit. Daarna werd alles met een soort kachelpoets glimmend zwart gewreven en gingen kachel en pijpen naar de zolder in afwachting van de winter.
Dan begon moeder pas goed. Vanaf de zolder werd stelselmatig het gehele huis gesopt en geboend. Niets bleef op zijn plaats. Alle kasten moesten leeg en de planken na een sopbeurt voorzien van nieuw kastpapier.
We vermaakten ons maar zoveel mogelijk op straat, want het huis was onleefbaar en moeder prikkelbaar. Verder lezen
Brand Dam 4
door Ruud Meijns
Er zijn van die berichten die opvallen en in dit geval was het een brand die door de brandweer zelf ook al werd opgemerkt omdat ze in de buurt een feestje hadden.
Het is in de nacht van 30 april 1937 wanneer om 1 uur er brand uitbreekt in de kelderruimte van het koffiehuis/café van de heer Muus ter Meer op Dam 4. Op de verdiepingen erboven woont de familie J. Pfann, vader, moeder en drie kinderen. Mevrouw Pfann rook even na middernacht een brandlucht en sloeg alarm
In het “Wapen van Amsterdam”, twee huizen verder op Dam 8 werd door de brandweer een feestje gevierd en de brandlucht werd al snel opgemerkt en werd alarm geslagen. De brand op Dam 4 verspreidde zich via de kelder naar boven.
De brandweer kon de brand aan twee zijden bestrijden want ook aan de Achterdam konden spuiten geplaatst worden. Bovendien was daar water in de buurt. De belendende percelen Dam 2 waar gemeentewerken zat en Dam 6 waar een kantoor van Simon de Wit gevestigd was werden door de brandweer behoed voor afbranden. Met 7 stralen werd het vuur bestreden, maar tevergeefs. Het hele pand was verloren.
Voor dhr. Pfann was het een ramp omdat zijn leerbewerkersbedrijfje niet verzekerd was. Het verloren pand en de verloren inboedel van het café en het in de kelder aanwezige mineraalwaterfabriekje van dhr. Muus ter Meer waren wel verzekerd. Op de foto een impressie van de ravage. Verder lezen
Grote Zaanse Geschiedenis Quiz
Op 18 oktober werd de achtste Grote Zaanse Geschiedenis Quiz in het Zaantheater georganiseerd. Nadat we met ons team van Historisch Zaandam de thuisronde goed hadden volbracht en met de opdracht om klompen te beschilderen met Zaans Erfgoed zelfs de gedeelde tweede plaats wisten te veroveren, waren de verwachtingen hoog gespannen. Maar de quizvragen in het Zaantheater waren weer van een hoog gokgehalte en daar waren we minder goed in. Ons team eindigde uiteindelijk met 16,68 punten op de 18e plaats van de 20 deelnemende teams. Verder lezen
Lezing over de politie in het Historisch Café
STOP ! Politie !
Ook vroeger al je beste vriend.
De geschiedenis van de Nederlandse politie staat centraal in de lezing die Paul Tjeertes maandagmiddag 30 oktober komt geven bij het Historisch Café in buurtcentrum De Bovenkruier, Drielse Wetering 49 in Zaandam-Kalf. En natuurlijk wordt de Zaandamse politie daarbij niet vergeten. Verder lezen
Opbrengst Rabo ClubSupport 2023
Met een jaarlijkse actie geeft de Rabobank als coöperatieve bank ieder jaar een deel van ons resultaat terug aan verenigingen. Met deze Rabo ClubSupport actie was dit jaar een bedrag van 15,5 miljoen euro beschikbaar en kregen 32.199 clubs en verenigingen support.
Dit jaar deed Historisch Zaandam voor het eerst mee aan deze actie van de Rabobank. In de Zaanstreek waren er maar liefst 121 verenigingen die probeerden zoveel mogelijk stemmen binnen te halen. Voor de VHZ waren er jammer genoeg nog maar weinig stemmers, maar de 13 stemmers leverde ons toch nog een bedrag van € 210,84 op. Reden genoeg om volgend jaar weer mee te doen en meer stemmers proberen te werven.
De werkgroep Erfgoed en Ruimte wandelt
door S. Greve
Zaandam heeft natuurlijk niet alleen wijken met een heel lange historie. Er zijn ook naoorlogse wijken. Die mogelijk ook unieke kenmerken hebben. En dus het beschermen waard zouden kunnen zijn. En vanwege een gesprek met de gemeente over naoorlogse wijken heeft de werkgroep op 2 september gewandeld door een typisch naoorlogse wijk. Namelijk door de Laan der Vrijheid en door de straten genoemd naar de helden uit de oorlog, de verzetsstrijders. Mensen als Walraven van Hall of George Louis Jambroes, die vielen voor onze vrijheid. Voor wie aan de muur van het pand George Louis Jambroesstraat 6 een beeld ingemetseld is.
Natuurlijk is een naoorlogse wijk heel anders dan de straten en wijken waar we tot nu toe onderzoek deden. Een Zuiddijk of een Hogendijk hebben vele honderden jaren historie met alle bouw en verbouw van dien. Dat heeft onze wijk van vandaag niet. Natuurlijk is er wel eens wat aangebouwd of verbouwd, maar de basis van alle woningen is nog steeds intact en goed herkenbaar.
Toen deze huizen gebouwd werden keken de bewoners van de Laan de Vrijheid uit over het Oostzijderveld. Met boerderijen, de houtloodsen van Middelhoven en nog een enkele molen. Met veel groen weiland en sloten. In de verte was Oostzaan zichtbaar want de Coentunnelweg lag er nog niet. Om u een indruk te geven van het Oostzijderveld destijds bij deze een foto van een boerderij aan de Gouw uit 1962 (auteursrecht bij de gemeente). Verder lezen
Krijt op Tijd
door Ruud Meijns
Wat een prachtige naam voor een biljartvereniging. De vereniging in Zaandam was niet de enige die daar op was gekomen want ik kwam verschillende verenigingen tegen met die naam. In Leiden en Santpoort waren ook verenigingen die daarvoor hadden gekozen. Maar het blijft een mooie naam.
In het beeldarchief van de gemeente zit een fraaie prent van het bestuur van de vereniging ter gelegenheid van de nationale Biljartwedstrijden die in januari 1928 werden gehouden in café ‘de Posthoorn’ in de Stationsstraat.
De wisselbeker was geschonken door de firma Wed. G. Oud & Co. uit Purmerend, bekend van haar Kinawijn.
Café de Posthoorn in de Stationsstraat (foto: R. Peeters) Verder lezen