Nieuw
Bleekneusjes uit Oostenrijk
“Botten als rubber”
Toen aan het eind van de Eerste Wereldoorlog de berichten van hongerende kinderen in Oostenrijk in Nederland binnen kwamen voelden velen zich geroepen iets te doen. Groepen organiseerden dat kinderen uit Oostenrijk naar hier kwamen en bij pleegouders werden ondergebracht. Zo zijn er tussen 1919 en 1924 honderden kinderen in de Zaanstreek opgevangen. Er waren kinderen die bleven en andere kwamen later terug en bleven hier wonen. Dit verhaal gaat over één van die kinderen.
Lees verder. Weense Bleekneusjes
Anton de Kombrug
Bij de Anton de Kombrug over de Gouw bij de Vermiljoenweg vordert het werk om de brug van kleuren te voorzien gestaag. De naam van verzetsstrijder Anton de Kom is nu voor iedereen duidelijk zichtbaar. De gebruikte kleuren zijn ook terug te vinden in de vlag van Suriname, het geboorteland van De Kom.
Van Huisvrouw tot Guiswijf: Zaanse weduwen in bedrijf tussen 1650 en 1940
In het boek De Drie Gekroonde Hamers: Geschiedenis van een Zaanse smederij blijken twee vrouwen, moeder (weduwe) en dochter, deze smederij in de achttiende eeuw te exploiteren. Dat was niet zo uitzonderlijk, want uit onderzoek naar 
de Amsterdamse VOC in de achttiende-eeuw is gebleken dat vier weduwen met hun smidswinkels de VOC voorzagen van ijzerstaven en scheepsbeslag zoals ankers.
Op de regel dat vrouwen handelingsonbekwaam waren, bestond een uitzondering voor weduwen. Zij konden hun eigen zaken regelen, het bedrijf van hun overleden echtgenoot voortzetten of een eigen bedrijf beginnen. Het fenomeen dat een weduwe een zaak dreef, kwam regelmatig voor en is de aanleiding voor deze nadere verkenning van het aandeel van vrouwen in het Zaanse bedrijfsleven.[1]
Lees verder over de Zaanse weduwen in het artikel van Margreet van der Hut, schrijfster en Annemijn Bouwman, medewerker Zaans Museum, klik hier. Artikel Zaanse weduwen
[1] J. H. G. Gawronski, De Equipagie van de Hollandia en de Amsterdam: VOC-bedrijvigheid in 18e-eeuws Amsterdam (Amsterdam 1996), 281-285; M. van der Hut, De Drie Gekroonde Hamers: Geschiedenis van een Zaanse smederij (Zaandijk 2021), 17-18. Illustratie: De Linnenkast, fragment – Pieter de Hooch
Nog één punt scheidt Z.F.C. van de Eerste Klasse
door Ruud Meijns
8 mei is het meer dan 70 jaar geleden dat de Zaandamse voetbalclub Z.F.C. voor promotie naar de Eerste Klasse het op eigen terrein moest opnemen tegen Sparta. Het was de laatste wedstrijd in een promotie-degradatie-competitie waarin ook D.W.V uit Amsterdam en Stormvogels uit Velsen aan deelnamen. Z.F.C. had nog 1 punt nodig. Meer dan 10.000 man was die dag naar het terrein aan de Westzanerdijk getrokken om dit mee te maken. Op het B-veld stonden drumbands en fanfarekorpsen opgesteld. Het wachten was op het eindsignaal en dan zou het feest losbarsten.
Het elftal op 8 mei 1949: v.l.n.r. staand, Bob Prijs, W. v.d. Horst, Harm Dijkstra, Jan Roos, Rudi Michel. Gebukt: Dirk Kuiper. Zittend: Cas Hoorn, Toon van Dijk, Henny Dijkstra, Ben Kabel, Jaap Ramakers. Lees hier over deze competitie: Nog een punt scheidt ZFC
Herinneringen aan De Bezetting door Jan Hof (1928 – 2021)
Jan Hof, geboren Amsterdammer, groeide op in Zaandam, werkte als journalist en was in het noorden des lands oprichter van het Asser Journaal, een voorloper van De Orkaan. Daarnaast was hij radiojournalist, schrijver van boeken en organisator van evenementen. 
Hij schreef in 2008 zijn herinneringen aan zijn Joodse klasgenootje Elsje Smit op. Samen met de herinneringen aan de Joodse voetballer Bobby Prijs uit 2010 waren ze bestemd voor een rubriek in het Asser Journaal met de titel ‘De Bezetting, het dagelijks leven en het kleine verzet’.
De foto van Jan Hof is van Merel Kan/De Orkaan.
Beide herinneringen zijn als PDF hier te lezen.
Over klasgenootje Elsje smit door Jan Hof 2
en
ZFC speler Bobby Prijs tekst G
Reünie Drieluik
door Paul Vreeken
Ooit geblowd in het Kabelgat? LP’s geluisterd in het oude Drieluyck? Jasmijnthee gedronken in de theekamer? Carcassonne live gezien aan de Botenmakersstraat? Meegezongen met Rowen Hèze in de Kade? Iedereen die daar ‘ja’ op kan zeggen of andere herinneringen aan Drieluyck, Kabelgat, Drieluik of Kade heeft, is welkom op de reünie op zondagmiddag 24 april in De Bullekerk.
Met bovenstaande pakkende tekst is een reunie van het Drieluyck aangekondigd in de Orkaan. Eigenlijk is het een reünie van de jongerencentra die Zaandam in de jaren 1968 tot 2011 rijk was. Het begon met buurthuizen die jongerenavonden organiseerden. In de Wilg, de Kolk, de Trechter en de Brug bijvoorbeeld. Voor een geschiedenis van de buurthuizen lees dan verder.
Ter info: De Drieluik reünie vindt plaats in Cultureel Centrum De Bullekerk, Westzijde 75. Entree: 12,50 euro, kaarten via www.podiumdeflux.nl of 15 euro aan de deur. Aanvang 13.30 uur.
Houthelden
door Ruud Meijns
Voor de liefhebbers van ambachtelijke houtbewerking is er een website waar regelmatig verhalen worden gepubliceerd over mensen die zich daarmee bezig houden. De jonge Thom Koopmans (2002) is zo’n liefhebber. Hij bouwt een Oostzaner Jol. Als u meer over de website Houthelden wilt weten gaat u naar https://houthelden.com/.
Daar kunt u zich op de nieuwsbrief abonneren. Lees nu verder over Thom en zijn Oostzaner Jol – Houthelden – reportages over ambachtelijke houtbewerking
Stamboomcafé
Stamboomcafé op donderdag 21 april van de Nederlandse Genealogische Vereniging, werkgroep Zaanstreek-Waterland in Wijkcentrum Dirk Prins. U kunt daar terecht voor al uw vragen over genealogische – stamboom kwesties. De avond zal vooraf worden gegaan door een korte lezing van Gerard Bergman over het door hem gevonden Doeloedoosje met daarin een insigne. Hij vertelt over de zoektocht naar de eigenaar.
Plaats: Wijkcentrum Dirk Prins. A.G. Verbeekstraat 35, 1501 RM Zaandam (naast het Mennistenerf). Datum: 21 april 2022 – Toegang vrij. Aanvang: 20.00 uur. Zaal open: 19.30
Prix de Rome-reis van architect Jaap Schipper (1915-2010)
door Ruud Meijns
De Prix de Rome is de oudste en meest genereuze prijs voor beeldend kunstenaars onder de 40 jaar en architecten onder de 35 jaar. De geschiedenis van de prijs gaat terug tot 1808 toen Lodewijk Napoleon de Prix de Rome in Nederland introduceerde ter bevordering van de kunsten. 
In 1946 won de Zaanse architect Jaap Schipper deze prijs. De jury oordeelde dat hij de prijs, een geldbedrag, moest delen met de tweede prijswinnaar Arno Nicolai.* *(bron: Dave Wendt, Academie van Bouwkunst 1908-2008, uitgeverij 010, 2008).
Schipper en echtpaar Nicolai voor vertrek.
Onderdeel van de prijs was dat de winnaar een verslag moest maken en dat deed Schipper jaren nadien. In zijn verslag vertelt hij hoe alles in zijn werk ging. Het kale verslag heb ik met enige illustraties proberen te verlevendigen. Hij begint aldus:
‘Men kan zich nu, na ruim 40 jaar, nauwelijks meer een voorstelling maken van de reisbelemmeringen van vlak na de oorlog. Een voorstel van de toenmalige burgemeester van Amsterdam, A. d’Ailley, om ons een reis naar Amerika te laten maken, werd als onmogelijk afgewezen omdat daarvoor toen schaarse dollars ter beschikking zouden moeten worden gesteld’.
Met dank aan Wim Visser – Gebr. Visser
U kunt hier verder lezen: Prix de Rome reisverslag met fotoos
- Het is een flink bestand – het laden kan even duren.
Palmpasen
Palmpasen
Palm. Palmpasen
Eikoerei,
’t Duurt nog ene zondag
Dan krijgen we een ei.
Zondag 10 april is het Palmpasen, altijd de zondag voor Pasen. Gelegenheid voor de kinderen om hun feestelijk versierde palmpasenstokken in een optocht te laten zien. Dat was tenminste in vroeger dagen zo.
Het gebruik heeft te maken met de intocht van Christus in Jerusalem waarbij een palmtak werd gedragen. De versieringen van Haantjes, kuikentjes, vogeltjes, eitjes e.d. hebben een relatie met meer heidense gebruiken die met de lente te maken hebben.
Ik vond twee foto’s van Palmpasenoptochten, eentje uit 1940 waarbij we een straat vol kinderen zien maar bijna onzichtbaar onder de Palmpasenversieringen met twee dames als begeleiding. Verder lezen
Ootje Driehoed
door Ruud Meijns
De vrouw in de traditionele kledij is Ootje Driehoed heb ik uit goede bron vernomen. Ik neem zomaar aan dat het een bijnaam is vanwege haar hoedjes maar het kan net zo goed een familienaam zijn. Volgens mij staan zij en haar begeleidster op het bruggetje dat van ’t Ventje over de Vaart richting de Provincialeweg liep.
Ootje was een koosnaam voor grootmoeder, afgeleid van grootje. Er bestaat ook een oud versje dat gaat:
“ Waar heb je zoo lang weest?”
“Bij Ootje.”
“Wat heb je daar edaan?”
“Kindje wiegd”
“Wat heb-je d’r voor krege?”
“Stuk kees en brood mit ’n gulde.”
Bij een veiling in Oostzaan (1882) zag ik het volgende: ‘Een best stuk weiland genaamd “het Ootjesstuk”, gelegen op het Zuideinde’. En in dezelfde veiling nog een best stuk weiland genaamd: “het noorder stuk van Ootje”. Ook in Zaandam werd geveild aan de Oostzijde, ‘aan- en benoorden de Zuidervaldeursloot twee stukken weiland genaamd: “de Vrijheid” en “Ootje Dol”.
En dit is allemaal waar, ik neem jullie niet in het Ootje.
Gesprek met Jan Hardeman oud melkhandelaar
door Ruud Meijns
Hij is in oktober 1961 in de Rosmolenwijk begonnen als melkhandelaar. Geboren en getogen Oud-Loosdrechter. Zijn vrouw kwam uit Weesperkarspel, ze zijn in 1961 getrouwd. Daarvoor werkte Jan ook al als melkboer o.a. in Vreeland en Hilversum, maar dat was nog bij een baas op provisiebasis. In 1961 hebben ze een melkzaak overgenomen van dhr. J.A. Sengers en in 1995, hij was toen 60 jaar, zijn ze gestopt.
Aan de straatkant, aan de Rosmolenstraat hoek Hovenierstraat hadden we een winkeltje, net als van Langelaar. We waren concurrenten, maar altijd hele goeie vrienden geweest. 
Je was een zelfstandig ondernemer, maar je had ook een buurtfunctie. Toen ik het overnam betaalde ik voor de wijk, voor de goodwill en ik betaalde voor ‘de zaak’ f xx.000,–. (geleend bij de melkfabriek). Daar zat niet eens het huis bij, dat heb ik een paar jaar later kunnen kopen. We zijn hier blijven wonen, maar de helft van de woonkamer zoals die nu is, was winkel. Je had een koeling erin en waar nu het raam zit was toen een deur.
Rosmolenstraat, gezien vanaf de hoek Schoolomeesterstraat eerst de groentewinkel van Buijs en dan de melkwinkel op de hoek van de Hovenierstraat Verder lezen
De Zaanstreek in oorlogstijd
Op 17 april presenteert filmhuis De Fabriek “De Zaanstreek in Oorlogstijd”, een film van Robert Terlingen en ErikSchaap. Aan de hand van veelal nooit eerder vertoonde, originele beelden uit de jaren 1939-1945 de geschiedenis van onderdrukking en verzet, maar tonen ook de dagelijkse gang van zaken in de voormalige Zaangemeenten.
Meerdere archieven en particulieren stelden het gebruikte materiaal beschikbaar. Voor het eerst is in deze unieke documentaire het complete Zaanse oorlogsverhaal op film te zien. Van de bezetting tot de Hongerwinter en van de Jodenvervolging tot de bevrijding. Frans Hoving, archivaris van het Gemeentearchief Zaanstad, leidt De Zaanstreek in oorlogstijd in.
De Fabriek – zondag 17 april – 14.10 uur.
Eindpunt voor speeltuinvereniging Het Westen
door Ruud Meijns
Het doek is gevallen voor de speeltuinvereniging die op 10 juni 1925 werd opgericht. 
Het clubhuis aan de Hogendijk is verkocht en de opbrengst is gedoneerd aan allerlei verenigingen in de Zaanstreek die in hun doelstellingen iets voor kinderen doen. Bestuurslid Ingrid Bakker vertelde dat het bestuur er al een tijdje tegenaan zat te hikken, maar dat de kosten te hoog waren en de belangstelling te laag was om nog langer door te gaan. Zelfs op een uitgeschreven laatste vergadering kwam niemand meer opdagen. Verder lezen
Vrouwenbeweging 1950-2000
De tentoonstelling ‘Zaanse Vrouwenbewegingen 1950-2000 : Er is een stad waar vrouwen willen wonen’ is te bezichtigen in de publiekshal van het Stadhuis, Stadhuisplein 100 te Zaandam van 22 februari tot en met 15 april 2022.
