De Burgemeestersbuurt
De Burgemeestersbuurt
Woonwijk in Zuidoost-Zaandam. tussen Zuiddijk en Kepplerstraat. De wijk werd eind jaren `30 aangelegd en bestaat uit vijf straten, die alle zijn vernoemd naar voormalige burgemeesters van Zaandam.
Deze zijn:
- G. van Orden (burgemeester 1838-1845).
- C. van de Stadt (burgemeester 1845-1852).
- Mr. H.J. Smit (burgemeester 1852-1871).
- H.J. Versteeg (burgemeester 1878-1894).
- K. ter Laan (burgemeester 1914 – 1937).
Voor een korte levensbeschrijving van deze burgemeesters kijkt u hier verder: De Burgemeesters van de Burgemeestersbuurt
Stond in de weg
door Ruud Meijns
Ooit was de Gedempte Gracht en de daarnaast gelegen Vinkenstraat maar beperkt toegankelijk voor autoverkeer. Maar met de toename van het autobezit moest de stad vrij gemaakt worden van allerlei belemmeringen.
De Vinkenstraat eindigde voor auto’s ter hoogte van de Vinkendwarsstraat, daarna werd het een pad tot aan het Rustenburg. Dus moest dit pad een straat worden en moest het pand van Bosman eraan geloven. Bosman had er een winkel in visbenodigdheden en op het Vinkenpad een smederij. Links van de winkel een pand van Van Sante, architect en aannemer.
Fotograaf Derk Peeters was er eind 1969 bij toen men het pand begon te slopen. Weldra zou alles van het pad, grenzend aan de achterzijde van de Gedempte Gracht, tegen de vlakte gaan.
Aan de noordzijde van de Vinkenstraat staan nog enkele van de oorspronkelijk huisjes.
Henk Groot (1938-2022)
door Ruud Meijns
Een Zaanse voetballer van grote klasse is overleden,
Henk Groot. Debuteerde bij ZVV Zaandijk, vervolgde zijn loopbaan bij Stormvogels in IJmuiden en kwam in 1959 bij Ajax in Amsterdam terecht.
Na een periode Ajax, speelde hij twee jaar voor Feyenoord en kwam weer terug bij Ajax. Door een zware knieblessure neemt hij noodgedwongen afscheid van zijn geliefde spelletje. Hij kwam 39 maal uit voor het Nederlands Elftal.
Voedselhulp?
Een foto uit het gemeentearchief en ook te zien bij oorlogsbronnen.nl maar er staat maar weinig informatie bij. Het is Zaandam in de periode 1940-1945 en als trefwoorden worden genoemd: V
Bleekneusjes uit Oostenrijk
“Botten als rubber”
Toen aan het eind van de Eerste Wereldoorlog de berichten van hongerende kinderen in Oostenrijk in Nederland binnen kwamen voelden velen zich geroepen iets te doen. Groepen organiseerden dat kinderen uit Oostenrijk naar hier kwamen en bij pleegouders werden ondergebracht. Zo zijn er tussen 1919 en 1924 honderden kinderen in de Zaanstreek opgevangen. Er waren kinderen die bleven en andere kwamen later terug en bleven hier wonen. Dit verhaal gaat over één van die kinderen.
Lees verder. Weense Bleekneusjes
Anton de Kombrug
Bij de Anton de Kombrug over de Gouw bij de Vermiljoenweg vordert het werk om de brug van kleuren te voorzien gestaag. De naam van verzetsstrijder Anton de Kom is nu voor iedereen duidelijk zichtbaar. De gebruikte kleuren zijn ook terug te vinden in de vlag van Suriname, het geboorteland van De Kom.
Van Huisvrouw tot Guiswijf: Zaanse weduwen in bedrijf tussen 1650 en 1940
In het boek De Drie Gekroonde Hamers: Geschiedenis van een Zaanse smederij blijken twee vrouwen, moeder (weduwe) en dochter, deze smederij in de achttiende eeuw te exploiteren. Dat was niet zo uitzonderlijk, want uit onderzoek naar 
de Amsterdamse VOC in de achttiende-eeuw is gebleken dat vier weduwen met hun smidswinkels de VOC voorzagen van ijzerstaven en scheepsbeslag zoals ankers.
Op de regel dat vrouwen handelingsonbekwaam waren, bestond een uitzondering voor weduwen. Zij konden hun eigen zaken regelen, het bedrijf van hun overleden echtgenoot voortzetten of een eigen bedrijf beginnen. Het fenomeen dat een weduwe een zaak dreef, kwam regelmatig voor en is de aanleiding voor deze nadere verkenning van het aandeel van vrouwen in het Zaanse bedrijfsleven.[1]
Lees verder over de Zaanse weduwen in het artikel van Margreet van der Hut, schrijfster en Annemijn Bouwman, medewerker Zaans Museum, klik hier. Artikel Zaanse weduwen
[1] J. H. G. Gawronski, De Equipagie van de Hollandia en de Amsterdam: VOC-bedrijvigheid in 18e-eeuws Amsterdam (Amsterdam 1996), 281-285; M. van der Hut, De Drie Gekroonde Hamers: Geschiedenis van een Zaanse smederij (Zaandijk 2021), 17-18. Illustratie: De Linnenkast, fragment – Pieter de Hooch
Nog één punt scheidt Z.F.C. van de Eerste Klasse
door Ruud Meijns
8 mei is het meer dan 70 jaar geleden dat de Zaandamse voetbalclub Z.F.C. voor promotie naar de Eerste Klasse het op eigen terrein moest opnemen tegen Sparta. Het was de laatste wedstrijd in een promotie-degradatie-competitie waarin ook D.W.V uit Amsterdam en Stormvogels uit Velsen aan deelnamen. Z.F.C. had nog 1 punt nodig. Meer dan 10.000 man was die dag naar het terrein aan de Westzanerdijk getrokken om dit mee te maken. Op het B-veld stonden drumbands en fanfarekorpsen opgesteld. Het wachten was op het eindsignaal en dan zou het feest losbarsten.
Het elftal op 8 mei 1949: v.l.n.r. staand, Bob Prijs, W. v.d. Horst, Harm Dijkstra, Jan Roos, Rudi Michel. Gebukt: Dirk Kuiper. Zittend: Cas Hoorn, Toon van Dijk, Henny Dijkstra, Ben Kabel, Jaap Ramakers. Lees hier over deze competitie: Nog een punt scheidt ZFC
Herinneringen aan De Bezetting door Jan Hof (1928 – 2021)
Jan Hof, geboren Amsterdammer, groeide op in Zaandam, werkte als journalist en was in het noorden des lands oprichter van het Asser Journaal, een voorloper van De Orkaan. Daarnaast was hij radiojournalist, schrijver van boeken en organisator van evenementen. 
Hij schreef in 2008 zijn herinneringen aan zijn Joodse klasgenootje Elsje Smit op. Samen met de herinneringen aan de Joodse voetballer Bobby Prijs uit 2010 waren ze bestemd voor een rubriek in het Asser Journaal met de titel ‘De Bezetting, het dagelijks leven en het kleine verzet’.
De foto van Jan Hof is van Merel Kan/De Orkaan.
Beide herinneringen zijn als PDF hier te lezen.
Over klasgenootje Elsje smit door Jan Hof 2
en
ZFC speler Bobby Prijs tekst G
Ledenvergadering 2022
Op zondagmiddag 1 mei a.s. houdt Historisch Zaandam haar Ledenvergadering . 
Dat doen we in de Maartenkerk in de Vinkenstraat. Na een kort huishoudelijk deel vertelt gemeentearchivaris Frans Hoving aan de hand van doopboeken alles over Dominee Petri die de bouwheer van de Maartenkerk was. Na een pauze is het de beurt aan Paul Vreeken die ons meeneemt naar de tijd van Guurtje van der Stadt en Monet en hoe de mensen toen alle veranderingen beleefden. Mis het niet!
Plaats is de Maartenkerk, Vinkenstraat 34, Zaandam. Zaal is open om 13.30 uur.
Reünie Drieluik
door Paul Vreeken
Ooit geblowd in het Kabelgat? LP’s geluisterd in het oude Drieluyck? Jasmijnthee gedronken in de theekamer? Carcassonne live gezien aan de Botenmakersstraat? Meegezongen met Rowen Hèze in de Kade? Iedereen die daar ‘ja’ op kan zeggen of andere herinneringen aan Drieluyck, Kabelgat, Drieluik of Kade heeft, is welkom op de reünie op zondagmiddag 24 april in De Bullekerk.
Met bovenstaande pakkende tekst is een reunie van het Drieluyck aangekondigd in de Orkaan. Eigenlijk is het een reünie van de jongerencentra die Zaandam in de jaren 1968 tot 2011 rijk was. Het begon met buurthuizen die jongerenavonden organiseerden. In de Wilg, de Kolk, de Trechter en de Brug bijvoorbeeld. Voor een geschiedenis van de buurthuizen lees dan verder.
Ter info: De Drieluik reünie vindt plaats in Cultureel Centrum De Bullekerk, Westzijde 75. Entree: 12,50 euro, kaarten via www.podiumdeflux.nl of 15 euro aan de deur. Aanvang 13.30 uur.
Houthelden
door Ruud Meijns
Voor de liefhebbers van ambachtelijke houtbewerking is er een website waar regelmatig verhalen worden gepubliceerd over mensen die zich daarmee bezig houden. De jonge Thom Koopmans (2002) is zo’n liefhebber. Hij bouwt een Oostzaner Jol. Als u meer over de website Houthelden wilt weten gaat u naar https://houthelden.com/.
Daar kunt u zich op de nieuwsbrief abonneren. Lees nu verder over Thom en zijn Oostzaner Jol – Houthelden – reportages over ambachtelijke houtbewerking
Ruud Pauw – Overleden
Donderdag 14 april is Ruud Pauw, fractievoorzitter van Rosa, raadslid, glazenier en veelvuldig winnaar van de Grote Zaanse Geschiedenisquiz overleden. Een gedreven hoeder van ‘Het Zaanse’. Zelf vertelde hij op de website van Rosa hierover:
In 1960 werd ik geboren in Wormerveer. Hier beleefde ik ook mijn jeugd. De Zaan was er bijna iedere dag. Vissen. De bouw van de Zaanse Schans waar ik met mijn opa ging kijken. Er was altijd wat te beleven. Met een bootje of vlot het Guisveld in. Zwemmen in de Nauernasche Vaart. Hier moet de basis gelegd zijn voor mijn liefde voor de streek. Later vooral veel werken in de talrijke fabrieken langs de Zaan. Er was altijd werk. Maar ik zag het ook veranderen.
Langzaam verdween het unieke van de Zaanstreek. Zaanstad begon steeds meer te lijken op alle andere steden. Vele fabrieken gingen dicht. Er kwamen nieuwbouwwijken die in niets aan de Zaanstreek deden herinneren. We zagen het veranderen en toen besloten we in 1995 ROSA op te richten. Een ambitieuze partij waarvoor ik in 1998 in de raad kwam.
En in de 24 jaar in de raad heeft hij z’n stem laten horen als het geweten van de raad als het ging om zijn Zaanstreek.
Stamboomcafé
Stamboomcafé op donderdag 21 april van de Nederlandse Genealogische Vereniging, werkgroep Zaanstreek-Waterland in Wijkcentrum Dirk Prins. U kunt daar terecht voor al uw vragen over genealogische – stamboom kwesties. De avond zal vooraf worden gegaan door een korte lezing van Gerard Bergman over het door hem gevonden Doeloedoosje met daarin een insigne. Hij vertelt over de zoektocht naar de eigenaar.
Plaats: Wijkcentrum Dirk Prins. A.G. Verbeekstraat 35, 1501 RM Zaandam (naast het Mennistenerf). Datum: 21 april 2022 – Toegang vrij. Aanvang: 20.00 uur. Zaal open: 19.30
Prix de Rome-reis van architect Jaap Schipper (1915-2010)
door Ruud Meijns
De Prix de Rome is de oudste en meest genereuze prijs voor beeldend kunstenaars onder de 40 jaar en architecten onder de 35 jaar. De geschiedenis van de prijs gaat terug tot 1808 toen Lodewijk Napoleon de Prix de Rome in Nederland introduceerde ter bevordering van de kunsten. 
In 1946 won de Zaanse architect Jaap Schipper deze prijs. De jury oordeelde dat hij de prijs, een geldbedrag, moest delen met de tweede prijswinnaar Arno Nicolai.* *(bron: Dave Wendt, Academie van Bouwkunst 1908-2008, uitgeverij 010, 2008).
Schipper en echtpaar Nicolai voor vertrek.
Onderdeel van de prijs was dat de winnaar een verslag moest maken en dat deed Schipper jaren nadien. In zijn verslag vertelt hij hoe alles in zijn werk ging. Het kale verslag heb ik met enige illustraties proberen te verlevendigen. Hij begint aldus:
‘Men kan zich nu, na ruim 40 jaar, nauwelijks meer een voorstelling maken van de reisbelemmeringen van vlak na de oorlog. Een voorstel van de toenmalige burgemeester van Amsterdam, A. d’Ailley, om ons een reis naar Amerika te laten maken, werd als onmogelijk afgewezen omdat daarvoor toen schaarse dollars ter beschikking zouden moeten worden gesteld’.
Met dank aan Wim Visser – Gebr. Visser
U kunt hier verder lezen: Prix de Rome reisverslag met fotoos
- Het is een flink bestand – het laden kan even duren.