Ruud Meijns
De werkgroep wandelt verder: de Westzanerdijk
door Simon Greve
De werkgroep wandelt verder: de Westzanerdijk
Elf maart hebben de leden van de werkgroep ” Historisch Erfgoed en Ruimte” van onze vereniging Historisch Zaandam hun wandeling van 28 januari en 3 december voortgezet. Lekker weer, wat zon, niet warm, maar heerlijk om te wandelen. Er viel weer een hoop te zien op het gebied van cultuur-historische en architectonische waarden want dat is het doel van onze wandelingen. We kijken wat er van de bebouwing van waarde is en kijken of dat beschermd kan worden. Als leek heb ik op dat gebied veel geleerd in de werkgroep. Het gaat namelijk niet alleen om ‘mooi’ of ‘heel oud’. Maar het gaat ook om of een pand beeldbepalend is. Of een pand past in de beeldkwaliteit van de buurt, dus of het past in de directe omgeving. Heeft het zeldzame historische kenmerken? En wat was de functie? Er valt een hoop te leren. En het is heel leuk om op die manier te kijken. Geen haast, rustig alle kenmerken bekijken en in de groep bespreken. (de linkjes kunt u het beste openen door rechts te klikken en in een nieuw tabblad te openen) Verder lezen
Begraven in Oost-Zaandam
door Ruud Meijns
In oude tijden werd er begravenop een terrein naast de kerk of daar in de buurt.
Als een dorp groter wordt en een stad gaat worden komt de plek om de doden te begraven verder van de kerk af te liggen en bij het voortschrijden van de ontkerkelijking ligt het kerkhof los van het Godshuis.
In het nog kleine dorp Oost-Zaandam werden de doden veelal nog in het hoofddorp van de polder Oostzaan begraven; te weten Oostzaan.
NH-kerk Koog a/d Zaan. 1921
Maar rond 1600 kwam daar een einde aan en werd een begraafplaats in het eigen dorp aangelegd. Even buiten het buurtje rond de Oostzijderkerk werd een terrein geschikt gemaakt als begraafplaats. Verder lezen
Aanlegbelasting
door Ruud Meijns
Dit is het Weerpad, nu P.J. Troelstralaan geheten, in 1931. Het kan wel een likje verf gebruiken zeggen we dan. Inderdaad en dat vonden B&W van Zaandam ook. Daarom lanceerden zij, in navolging van de gemeente Hengelo de zogenaamde “Aanlegbelasting”. 
Als er in de gemeente verbeteringen in een straat of aan een weg worden aangebracht waar de bewoners voordeel van hebben, mag de gemeente daar een belasting over heffen, zo was de gedachte.
In het verleden was het zo dat de paden particulier eigendom waren en dat de bewoners zelf zorgden voor het onderhoud. Bij de groei van de gemeente en het toegenomen verkeer vroegen veel padbesturen aan de gemeente om hun pad over te nemen en voor het onderhoud te zorgen. Het Weerpad was een slecht pad. Het was oorspronkelijk een Kerkepad, een pad voor de kerkgangers naar Oostzaan. Verder lezen
Het Papenpad en het Huiskamercafé
door Walter Prinsze
Het Papenpad is één van de oudste paden van Zaandam. Het pad, nu een smalle straat, beter gezegd een kade, ontstond langs de Papenpadsloot. Het pad kreeg pas in de loop van de 17e eeuw de naam Papenpad. Daarvoor was de naam het Jacob Dirckxpad, genoemd naar de bewoner van het eerste huis aan het begin van het pad vanaf de Westzijde. In 1695 werd aan het pad voor de Oud-Katholieken een houten kerk gebouwd, naar het uiterlijk ook wel een schuurkerk genoemd. De weinige Oud-Katholieken, die door de staat werden gedoogd, waren in aantal gegroeid en hadden behoefte aan een godshuis, dat echter niet op een opvallende plaats mocht komen te staan.
Dat werd dus de schuilkerk aan het toenmalige Jacob Dirckxpad, het latere Papenpad, genoemd naar de Papen (Katholieken) die hier ter kerke gingen.
Aan het pad werden in de loop van de eeuwen ook woningen gebouwd, voornamelijk houten. Aan het begin tot aan de kerk werden die aan het eind van de 19e en begin 20e eeuw vervangen door stenen woningen. Verder lezen
Hogendijk 19
door Ruud Meijns
‘Het is in ieder geval te hopen, dat men niet zonder meer de moker zal hanteren, om dit oude stukje Zaanse Glorie te doen verdwijnen’. Deze oproep van Frans Mars in zijn rubriek Zaanse Glorie was tevergeefs. Hoewel er plannen waren om het houten pand naar de Zaanse Schans te transporteren heeft dat het niet gehaald; het pand was al teveel vervallen en dus is het toch nog onder slopershamers gevallen.
De tekening is van Frans Mars uit zijn artikel. Verder lezen
’t Smaal
Onlangs kwam ik een foto tegen en ik wist niet waar het was, zie boven. Onze facebookpagina biedt dan altijd raad want er is altijd wel iemand die het weet. Verder lezen
Winter 1962
Het was een echte, barre winter in 1962. Met stuifsneeuw en alles zo wit dat het pijn aan je ogen deed. Dan leer je de lente weer waarderen. foto: R. Meijns Gzn.
Vervolg wandeling Russische Buurt
door Giljam Klijn
Op 28 januari hebben de leden van de werkgroep ” Historisch Erfgoed en Ruimte” van Historisch Zaandam hun wandeling van 3 december in de Russische buurt voortgezet. Het was beter weer dan op 3 december. De zon gaf enige warmte. Er viel weer een hoop te zien van cultuur-historische en architectonische waarde.
We hadden afgesproken op de hoek van de Houthavenkade en de Hogendijk. We liepen eerst de Houthavenkade in. De naam van deze straat herinnert aan de houthaven die hier ooit was.
Aan de westkant van de Houthavenkade op de nummers 12 tot en met 20 bevindt zicht een rijtje huizen met mooie details. Bij de ramen boven de voordeur en in de erker zijn motieven in glas-in-lood. Het metselwerk is speels. We zien invloeden van art-deco en de Amsterdamse school. Het Zaanse Bouwbedrijf Bakker bouwde deze 4 woningen en een winkel in 1926. De winkel is inmiddels verbouwd tot woning. Verder lezen
Houtbouw
door Ruud Meijns
Op 16 februari jl. was er een open dag bij Bouwmensen in de Jufferstraat in Zaandam. Daar zijn de bouwopleidingen van het Regio College in Zaandam gevestigd. Het heeft iets weg van de vroegere ambachtsschool waar vakmensen werden opgeleid die nu zo hard nodig zijn. In de Jufferstraat bij Bouwmensen vind je de opleiding voor Timmerman, Metselaar en Schilder. Verder lezen
Bewegend Verleden
Het is tegenwoordig bijna niet meer voor te stellen maar er zijn twee mensen die bijna alleen nog maar naar oude videobanden kijken. Dat zijn Heleen Snuverink en Marina Djafarova. Ze doen dat als vrijwilliger voor het gemeentearchief Zaanstad.
Toen ze begonnen hadden ze zo’n 500 VHS-banden, 200 dvd’s en nog een aantal U-matic banden te gaan. Alle smalfilm zoals super 8 e.d. zitten daar niet bij: die zijn voor een andere afdeling. Verder lezen
Beeld
Omdat het clubhuis van Historisch Zaandam in de Bovenkruier is gevestigd viel me in de omgeving het beeld op dat er op het pleintje staat. Het is een stoel waarop een neus zit. Het is een keramiek, gemaakt door Jan Snoeck. Ik moest er wel om lachen, een leuk beeld.
Jan Snoek zegt ten aanzien van zijn beelden, zoals zijn neusachtige zittende figuur: “Ik heb een hekel aan gebondenheid, ik zet de figuren bewust in de ruimte, zodat ze vrij zijn om zich te bewegen, zoals vissen of vogels”. Hoera! Hier zit ik, Mijn neus in de wind, De wereld draagt mijn kleuren. Loep-loep jorri zirtom! (uit: boekje Zaanse beeldenwijzer, sculptuur in de openbare ruimte (1945-2000) Pier van Leeuwen/Anjo Kan.
Foto en tekst: Gré Dapper
Kopermolenstraat 2
Nog even terugkomen op de Kopermolenstraat. Ik vond een foto genomen vanaf de silo van Zwaardemaker in de Oostzijde.
Links een keurig straatje met tuintjes. Rechts daarvan de Smidstraat zoals de Jan Bouwmeesterstraat toen nog werd genoemd. De molen aan het eind van de straat is het Honingvat.
Woningnood en Montagewoningen
door Ruud Meijns
Nu nog steeds kan men spreken over woningnood net als in 1945 toen men na vijf jaar oorlog de schade kon opnemen (Zie 1.). 
Vijf jaar lang had de bouw van woningen bijna stil gelegen en waren in het land duizenden woningen door oorlogsgeweld verwoest. Denk bijv. aan Oud-IJmuiden dat door de Duitse bezetter onbewoonbaar werd gemaakt voor de Atlantikwal. Daarnaast was er een groot tekort aan vakmensen in de bouw; metselaars, timmerlieden.
De overheid probeerde van alles om zo snel mogelijk het woningtekort aan te vullen bijv. door montagewoningen. Zodra de bouw weer op gang kwam, dacht men aan duplexwoningen die boven en beneden een gezin konden herbergen. Mocht de woningnood minder worden dan zouden deze huizen hersteld kunnen worden voor een gezin. Een andere oplossing was dat families met een ruime woning gasten in huis zouden nemen, maar dit was niet de meest populaire oplossing van beide kanten. Verder lezen
Historisch café
Maandag 23 januari was het eerste Historisch Café van onze vereniging. In de Bovenkruier, het wijkcentrum in het Kalf, werd een middag gehouden met historische films. Als eerste was er een film over de veranderingen in het centrum van Zaandam in de jaren ’60 en na de pauze kwam de Dam tot Damloop aan de orde. Maar naast het kijken naar oude beelden is het toch ook een moment om elkaar te ontmoeten en even te kletsen.
We gaan dit elke maand doen, soms met films, dan weer met een lezing of het bekijken van oude foto’s. Mogelijkheden genoeg. En gezien het aantal bezoeker ook belangstelling genoeg.
Oude Geschiedenis
Twee koppen uit de kranten van april en mei 1971. Na de sanering van toen is het bedrijf dat daaruit is ontstaan ook in problemen geraakt.
