Ruud Meijns
Jan Wiepjes
door Ruud Meijns
Jan Cornelis Wiepjes, geboren 7 oktober 1927 op het Molenpad 42, nu Molenstraat, in een klein houten huisje dat nu gesloopt is. Mijn vader huurde het van Ome Gerrit Wiepjes. Het Molenpad was een doodlopend pad met aan het eind een klaphek. Daarachter lag een grindpad naar de houthandel van de firma Stadlander en Middelhoven. De mensen die daar werkten gingen om twaalf uur vlug naar de middagpot en weer terug. Bij het klaphek gingen wij dan staan en hielden het hek weer voor ze open zodat ze konden doorrijden. Van sommigen kregen wij dan 1 cent die gelijk werd uitgegeven bij Guurt van Ederen in de Oostzijde voor een keuze te maken voor wat lekkers van cent van het blad.
Land van Middelhoven, 1890 met molen de Haan en rechts de Doofpot. Ook het paadje naar de houtloodsen van Stadlander en Middelhoven staat er op. Verder lezen
Het Blauwepad
van de redactie
Vrijdag 4 augustus wer
d onder grote belangstelling het boek “Het Blauwepad” gepresenteerd. De ondertitel is: ‘Herinneringen aan een verdwenen wereld’.
Het boek, geschreven door Dick Kerssens en Henk Heijnen gaat over een buurtje waar het Blauwepad, het Meester Cornelispad, Klein Rome en de Gassteeg onder vielen. Het verteld over de paden en hun bewoners, wie ze waren en wat ze deden.
Henk Heijnen vertelde in zijn inleiding dat het boek een lange voorgeschiedenis kent. In feite was het gestart op een tentoonstelling over het Blauwepad in het Molenmuseum in Koog aan de Zaan toen Cor Visser over zijn herinneringen begon te vertellen. Hij is ook de opdrachtgever voor de totstandkoming van het boek.
Het is een geweldig boek met bijna 300 bladzijden vol foto’s, kaartjes en herinneringen van de bewoners. De prijs is 25 euro, een koopje voor zo’n prachtig boek over de Zaandamse geschiedenis. Het is te koop bij de Vereniging De Zaansche Molen.
Kijk met deze link: https://www.zaanschemolen.nl/product/het-blauwe-pad/
H.A. Fredriks (1888-1980)
door Ruud Meijns
Er zijn mensen die zich met hart en ziel voor de samenleving inzetten. Naast hun baan zitten ze in allerlei besturen en verenigingen. Zo iemand was de heer H.A. Frederiks, in het onderwijs ging hij met pensioen als hoofd van de Vissershopschool in Zaandam.
Huibert Arie Frederiks werd op 2 mei 1888 in Voorst geboren. 
Deze landelijke gemeente ligt tussen Apeldoorn en Deventer in. Zijn vader was onderwijzer. We mogen er dus vanuit gaan dat de bron voor zijn latere keuze voor het onderwijs uit zijn familie voortkomt. In 1907 wordt de 19 jarige onderwijzer Huibert Frederiks benoemd in het plaatsje Meddo, dat onder de gemeente Winterswijk valt. Dat hij als onderwijzer van aanpakken weet valt op te maken uit de cursus die hij met goed gevolg aflegt in “vrije- en ordeoefeningen’ voor het lager onderwijs. Hij volgt ook nog cursussen in het geven van gymnastiek-onderwijs voor het lager onderwijs. In 1908 staat hij te boek als onderwijzer in Lochem. Verder lezen
Ber en Uut Hulsing (en Hisko)
door Ruud Meijns
Onlangs was het programma ‘Andere Tijden’ een aflevering met de titel ‘ Met communisten speel je niet’. In de aankondiging stond; Na de bevrijding worden de communisten geroemd als verzetshelden, als organisatoren van de Februaristaking, maar tijdens de Koude Oorlog slaat de stemming om.
Slachtoffers van hun overtuiging
Ber en Uut Hulsing hadden dat zeker herkend, want ook zij kregen te maken met een tegenwind door de veranderende stemming. Uut Lubbes, kwam van het Ameland waar haar vader een café had. Ze begon al vroeg met zingen en haalde de krant in 1927 met een uitvoering van de ULO-school in Ons Huis op de Gedempte Gracht. Na de oorlog had ze, met echtgenoot Ber Hulsing, een engagement bij het G.G.-cabaret (Gaat Goed-cabaret) van de veteraan Jan Musch. Van haar is het liedje – Van Jou Heb Ik Niets Meer Gehoord – en dat is nog op You Tube te horen. Verder lezen
Een wandeling door de Havenbuurt
door Giljam Kleijn en Simon Greve
Zaterdag 8 juli was de werkgroep Historisch Erfgoed (zie onderstaande foto, Herman Aartsen ontbreekt) in de Havenbuurt. Niet dat hier huizen staan die echt heel oud zijn, want tot het eind van de 19e eeuw stond er vrijwel niets aan de haven. Pas daarna werd de Havenbuurt bebouwd, om te beginnen aan de Noordkant, dus de kant van Zaandam-centrum. De Havenbuurt kent dan ook geen panden met een monumentale status. Maar heeft wel een heel eigen karakter wat het bezoek erg de moeite waard maakte.
De werkgroep droeg voor het eerst de groene hesjes met opschrift ‘Historisch Zaandam’. Gevolg was dat we niet een groepje mensen waren die argwaan wekten als we schijnbaar bij iemand binnen keken, maar dat men spontaan naar buiten kwam om een praatje te maken. En men kon ons veel informatie geven! Verder lezen
Z.F.C. naar Liverpool in 1947
door Ruud Meijns
In 1947 kon de Zaanlandsche Footbal Club door bemiddeling van de Engelse trainer van ZFC Hamilton, een reisje naar Liverpool organiseren. De trip was van 4 tot 11 september. We schreven daar eerder over na een interview met Berend van der Weide die van deze trip nog foto’s had gevonden. Berend overleed in februari 2020. Voor het verhaal en de foto’s klikt u hier: https://www.historisch-zaandam.nl/in-memoriam-berend-van-der-weide-1923-2020/
De handtekeningen van de spelers
Onlangs kregen we een mailtje van Dick Ineke met de vraag of we interesse hadden in het programma van deze trip. Hij had het programma niet zelf meer maar kon ons wel scans hiervan bezorgen. De eigenaar was zo goed scans te maken en via Dick hebben we die nu om u te tonen, inclusief de handtekeningen van de spelers. De foto’s waren jammer genoeg niet van beste kwaliteit zodat ik hier alleen de voor- en achterkant laat zien.
Het programma geeft een overzicht van hoe de dagen van de spelers waren gevuld met ontvangsten, uitstapjes en wedstrijden. ZFC speelde twee wedstrijden en beiden werden met 2 – 0 verloren. Voor het programma klinkt u op ZFC 194
(Het snelste is om rechts te klikken en te openen in een nieuw tabblad)
Hoge nood
door Ruud Meijns
Heeft u dat ook wel eens – je moet ontzettend nodig en waar moet je je plas doen? Onlangs schreef de krant erover omdat een aantal mensen met een medische noodzaak gebruik willen kunnen maken van toiletten in winkels.
Voor mannen had de gemeente al vroeg een plek gemaakt – het Urinoir, de krul – want mannen lieten zonder gène overal hun water lopen en omdat tegen te gaan stond er in 1895 op de Dam al een exemplaar. Omdat het wat schuin afliep kwam de urine in de toenmalige haven terecht. In 1893 was voor de Vinkendwarsstraat al een urinoir, ook zo’n mooie krul bedacht. Vast wel nodig met de markt in de buurt. Verder lezen
Brand in de Traanfabriek
‘Op 8 juli 1927, een schoonen zomeravond te half zeven ongeveer, wordt er getelefoneerd: ‘Er is brand in een oliefabriek aan het eind van de Zuiddijk – dicht bij het kerkhof.’ Dit is de openingszin van het verslag dat brandweercommandant Heijnsbergen in zijn boek over branden in Zaandam, over deze brand schreef.
Het ging om een brand bij de Traanfabriek van Molenberg & Dekker, Zuiddijk 404. Een plek aan de Zaan waar later scheepswerf ‘Vooruit’ zich vestigde. Al vóór 1900 waren de heren Molenberg en Dekker bezig met het vervaardigen van olie uit verschillende producten. De naam traanfabriek geeft een associatie met de walvisvaart waar de Zaanstreek bekend om was. De traankokerijen werden buiten de stad en het liefst aan het water gebouwd. Zo ook deze fabriek. In het Oostzijderveld stond nog een andere traanfabriek – het ‘Pruthuis’ van de firma Best en Dekker, ook een Dekker(?). Deze fabriek ging in 1940 door brand verloren. Bij de rode stip ligt nr. 404 op de Zuiddijk. Verder lezen
Jacob Israël de Haan (31 december 1881 – 30 juni 1924)
In aansluiting op het twitterbericht van Erik Schaap (zie hiernaast) willen wij ook enige aandacht besteden aan deze grote Zaankanter. Hij werd vermoord vanwege zijn ideeën over de toekomst van Israël. En de enorme opkomst bij zijn begrafenis gaf aan dat hij niet alleen stond in zijn opvattingen.
Zie ook:https://eriksgaap.nl/2021/12/31/de-jeugd-van-jacob-israel-de-haan/
De Begrafenis
De opkomst bij de begrafenis van Jacob Israël de Haan in 1924 en zijn grafmonument in Jeruzalem. Op een steen tegenover de synagoge op de Gedempte Gracht staat dit gedicht van hem:
Wat is de Zaan een mooie brede stroom,
Ik ben een jongen te Zaandam geweest,
Jeruzalem: zó teder, als een droom,
Herdenk ik hier mijn jeugd en elk Joods Feest.
Verkade 1926
door Simon Greve
Verkade is natuurlijk heel bekend in de Zaanstreek. Niet alleen vanwege de producten, of het kwaliteitsimago, maar ook omdat veel Zaandammers de fabriek kennen aan de Westzijde. Een heel kenmerkend pand waar tegenwoordig onder andere een restaurant ‘Verskade’ is gevestigd. Voordat Verkade er kwam stonden er houten huizen en op het bord voor het eerste huis wordt aangegeven dat hier een veer over de Zaan was genaamd het Ruiterveer.
Opgericht in 1886 moet Verkade vandaag de dag al 137 jaar bestaan. Ik wil u als lezer meenemen naar 1926, nu bijna 100 jaar geleden toen Verkade het veertig jarig bestaan vierde. En u begrijpt dat ik daar niet zelf bij was, maar via-via kreeg ik de Kern, het ‘orgaan voor het personeel van Verkade’s fabrieken’ van 18 mei 1926 in handen. En dat beschrijft uitgebreid het jubileum dat op 3 mei 1926 gevierd is. Leuk om daar wat over op te schrijven en met u te delen. Verder lezen
Vermaning – Weeshuis – Wasserij – Kinderopvang
door Ruud Meijns
De woorden vermaning, weeshuis, wasserij en kinderopvang zijn in het kort de geschiedenis van het pand dat op de plek van Oostzijde 240 stond. Voor mensen van mijn generatie; daar stond Oosterweide – het kindertehuis. Maar dat daar ooit en wasserij in zat, wist ik pas toen ik een foto van de brand zag die de wasserij verwoestte. Een geschiedenis van het pand en een plek.
Het allereerste begin ligt bij de Doopsgezinde gemeente van Oostzaandam. Om aan de noden van hun gemeenteleden tegemoet te komen besloot men in 1743 een huis te bouwen in de Noord aan de Schinkeldijk zoals de Oostzijde toen heette.
Daar is een tekening van, vermoedelijk gemaakt door de zoon van dominee Jesse. We zien de Vermaning en het weeshuis links en herkennen al een beetje uiterlijk zoals we het latere Oosterweide kenden. De Vermaning rechts op de tekening is in 1862 afgebroken omdat er toen een nieuwe Vermaning beschikbaar kwam; de Doofpot, nog steeds te zien bij de Belgischestraat. Verder lezen
“Billenavond”
Enige tijd terug spraken we over ‘het billen van maalstenen’.
Molenstenen slijten door het gebruik. Na verloop van tijd moeten de groeven verder worden uitgekapt met een bilhamer.
Molen Korenbloem Ospel bij Nederweert. foto- Henk Hermans
Herman Aartsen stuurde een interessante aanvulling over dit onderwerp via de mail. Verder lezen
Duo Bonda
door Ruud Meijns
Dit duo was eigenlijk een trio. Dat zat zo; de beide accordeonisten werden begeleid door een mechanische saxofoniste.
Dit Zaanse duo met de heren Bonda en Van Laar waren zeer bekend in de jaren ’30 getuige de vele artikelen en aankondigingen die ik in kranten aantrof. Verder lezen
Zuiddijk 233-235
door Ruud Meijns
Vanaf de Zuiddijk zijn de woningen met nummers 233 en 235 nauwelijks te zien. Een groene muur belemmert het zicht, maar als men zich er een beetje doorheen wringt is dit het uitzicht.
Er loopt een paadje dat de bezoeker stapsgewijs naar beneden zal brengen. Maar dit is niet de echte ingang – die ligt een paar stappen verder. Ook weer omlaag om tot de voordeur aan de zijkant te komen. Bij mijn bezoek werd ik opgewacht en mocht door de ‘artiesteningang’ aan de achterkant de woning betreden. Historisch Zaandam schreef eerder over deze woning 235 omdat die bewoond werd door de grootouders van Evert Voorst. (zie https://www.historisch-zaandam.nl/evert-van-voorst-05-10-1932/) Verder lezen
Een wandeling door de historie van het Haaldersbroek
door Simon Greve
Zaterdag 6 mei waren we met de werkgroep op het Haaldersbroek, heel vroeger ook wel Hollaardsbroek genoemd. 
Het was schitterend weer, ideaal om te wandelen. En waar we normaal kijken naar panden die het beschermen waard zijn, speelden we hier als het ware een thuiswedstrijd. Want Haaldersbroek is sinds 1990 al een beschermd dorpsgezicht! Dus het was genieten van het mooie weer, van zo’n mooie omgeving en van de zeer vriendelijke ontvangst die we kregen. Maar daarover later meer.
Als het gaat om historie dan zijn de cultuurhistorische verkenningen die de gemeente doet altijd een mooie bron. Ik heb daar het volgende stukje uit gekopieerd. Verder lezen