Historie
Brand Ameland
krantenbericht
15 november 1930. Zaterdagavond, om negen uur, werd er brand gemeld op het Ameland no. 19, de keuken van de heer Heijnis, die afwezig was, stond in brand. Het was een houten perceel met 2 woningen, die beide in zeer korte tijd in volle vlam stonden. De houten belendingen wist men te behouden. Tijdens de brand kwam de familie thuis, waardoor men nog veel van de inboedel kon bergen. De autospuit, de waterleiding en twee kleine motorspuiten en een autospuit van Koog aan de Zaan werden in werking gesteld. De andere bewoner heettte Teer. Beiden waren slecht verzekerd.
Ameland 19, 1930 pand met twee woningen van Heijnis en Teer, verbrand. Omwonenden poseren op de restanten van het pand.
Muziekkorps Schutterij
Op de foto ziet u het Muziekkorps van de schutterij. Opgericht in 1867 en in 1902 bij een Regeringsbesluit opgeheven. In 1906 ging het korps onder naam het Zaandams Muziekkorps verder. In 1952 bleek er te weinig interesse om met het korps verder te gaan en werd het opgeheven. Men sprak de hoop uit of er misschien een muziekkorps bij de Zaandamse politie tot de mogelijkheden behoorde. Dan zou dit korps meteen een nieuw onderdak hebben gevonden. Ik vond in dit krantenartikel de namen van de mannen op de foto. Wie weet zitten er voorvaderen van u bij.
Boven, staand v.l.n.r.: P. v. Nieuwburg, D. Spreeuw, Meester J. v.d. Have, Jos Hendriks, Tromp, P. Servaas, D. Goede, G. v. Ederen, P. Nieuwenhuizen, A. v. Splunteren, P. Saaf. 2e rij zittend: M. Plooyer, Jelle Zalm, P. Prinsze, C. Root, G. Bakker Jz. (kapelmr.) J. Baerveldt, C. Ris, C. Meyer. Zittend: Kaper(r) en ? Ik had ze wel eens willen horen spelen. Bron: Gemeentearchief Zaanstad
De Koningin op bezoek
Op 25 april 1957 bracht onze Koningin, met Onze Koningin bedoel ik natuurlijk Juliana, een bezoek aan Zaandam en bezocht zij ook Polak & Schwarz aan de Provincialeweg. Ze werd hartelijk ontvangen door de directie en kreeg een rondleiding door de fabriek.
Bij het afscheid werd zij en haar delegatie uitgeleide gedaan door de heer Schwarz en directieleden. Aan de overkant van de weg staat flink wat volk naar het schouwspel te kijken. Op de achtergrond het oude NS station met de loopbrug.
Maar wat ik zo bijzonder vind is de houding die de drie heren innemen. In de begeleidende tekst staat dat zij zich achter het ‘denkbeeldige lijntje’ hebben opgesteld. Dat is ook te zien, in de houding zou ik zeggen. Het past helemaal in de tijd, 1957 en de houding tegenover het Koninklijk Huis.
Bron: ’t péënessertje van mei 1957
(P en S ertje was het personeelsblad van Polak & Schwarz)
Opmerkelijk transport
Het is 7 augustus 1954. Op de spoorwegovergang aan de Westzanerdijk probeert transportbedrijf Klaver & Jonk een elf meter lang huis veilig onder de hoogspanningsleiding en een bord met waarschuwingen door te loodsen. 
Het huis, dat eerder uit Amsterdam kwam, moest nu naar de Houtrakpolder vervoerd worden. Het moet als woning dienen voor de heer van der Kraats, chef van een depot in deze polder.
Nu zou je zeggen neem de A8 en dan de A10, dan kom je er wel. Maar daar was in 1954 nog geen sprake van.
Met de Hempont over en dan vandaar verder kon ook niet want bij inspectie van de route bleek dat één bocht te krap was. Dat gold ook voor de Westzanerdijk. Dus nu werd gekozen om via de Provincialeweg naar Zaandijk te gaan. Daar moest men nogmaals een overweg nemen om dan bij Buitenhuizen de pont te nemen naar de Houtrakpolder.
Op de overgang, op de foto, werd nog van wielstel gewisseld zodat met dit lagere stel de last precies onder de stroomdraden heen kon.
Westzijde 2
door Ruud Meijns
Dit pand was weer één van die beeldbepalende gebouwen in Zaandam dat uiteindelijk moest wijken voor de vooruitgang. Nadat bepaald was dat er een nieuwe brug over de Zaan bij zou komen, de Beatrixbrug, was het lot van dit pand bezegeld. Het stond in de weg. Het heeft er nog lange tijd alleen gestaan terwijl de belendende percelen allang gesloopt waren. Het leek er even op dat het toch zou blijven staan, maar uiteindelijk ging het rond 1960 neer, jammer.
Ik kan de geschiedenis van deze plek nog een beetje terughalen als het bezit van Willem Jansz. Vergouw. Hij was geboren in 1812 en stond te boek als timmerman, maar op deze plek drijft hij een winkel waar hij hoeden, linten en dergelijke, maar ook feestartikelen verkoopt. Verder lezen
Kermisweek
door Ruud Meijns
Tijdens de kermis week in 1940 organiseerde de afdeling Zaandam van de Nederlandsche Bond van Hotel-, Koffiehuis- en Restauranthouders en Slijters op elke weekdag een speciaal evenement. Zo was er op Zondag 25 augustus een Vijf Molentocht voor voetgangers en fietsers. Er waren ook een aantal dagen waarop, in samenwerking met Wielerclub D.T.S., wielerwedstrijden werden georganiseerd. Op dinsdag reden de veteranen het bekende parcours Prins Hendrikkade, Kattegat, Prins Hendrikstraat.
De wedstrijd driegde voor de echte veteranen op een fiasco uit te lopen omdat de jongste ‘veteranen’ na de start er gelijk vandoor gingen. Maar uiteindelijk werden ze door de ervaren ‘oudjes’ ingerekend en won de Belg M. Cano de wedstrijd. Illustratie Gemeentearchief Zaanstad
Kaaspakhuis van Keg
door Ruud Meijns
Het Kaaspakhuis van Keg op het eind van de Hogendijk nabij de Provincialeweg was een apart gebouw. De één vond het mooi en de ander kon er niet naar kijken omdat het op die plek volkomen mis stond. Maar het stond er nu eenmaal.
Het stond op de plek van een eerder pakhuis dat van Mr. Frederik Willem Smit was. Smit was secretaris van de Maatschappij voor Gemeentecrediet. Zijn vader had het pakhuis voor hem in bezit. De oudste eigenaar die ik tegen kwam was Willem Hante in 1847, een broodbakker. Verder lezen
Kappie
Weet u nog ‘Kappie’ op de voorpagina van de Typhoon, rechtsonder. Kappie gaf altijd een hint of commentaar op de inhoud van de krant van die dag.
Toen de kortebaan wedstrijden op ijs in het land op het punt stonden te beginnen zei Kappie:
Zaanlandsche Stoom-, Wasch- en Bleekinrichting
door Ruud Meijns
Cornelis Huibertsz. van de Stadt, fabrikant, had op het gebied achter de Zuiddijk een fabriek, loods en erf zoals het werd omschreven. Hij brengt dit in bij een samenwerking met Pieter Latenstein, houthandelaar. Samen beginnen zij op ‘het Hop’ een wasserij onder de naam:
Al eind 1886 begint men een reclamecampagne door het publiek in advertenties te wijzen op dit unieke Amerikaanse systeem. De opening zal plaats vinden op 10 januari 1887.
Er wordt aan de inrichting het een en ander bijgebouwd zodat men later ook kan beginnen met een Tapijtreinigingsinstallatie. Het is in deze fabriek waar in mei 1891 brand uitbreekt. Aanwezig personeel probeert nog te blussen voordat de brandweer aanwezig is, maar dat haalt niet veel uit. Enkele personen hebben brandwonden opgelopen. Enkele wassen van klanten zijn verbrand en van de fabriek is nog maar weinig over. Verder lezen
Industriëlen trappen af
1921 was een bijzonder jaar voor het voetbal in ons streek. Want zowel voetbalvereniging Westzaan als de Verkadefabrieken kregen een eigen voetbalveld.
Nog meer bijzonder was het dat twee iconen uit de Zaanse industrie de velden met een aftrap openden. Mogelijk als dank voor hun financiële bijdrage voor de totstandkoming van het terrein. In Westzaan opende P. Schoen Kz. het terrein door een schop tegen de bal te geven. De firma Pieter Schoen verffabriek heeft haar wortels liggen in Westzaan.
Jaarmarkt of kermis
Het duurt nog wel even voor het weer kermis is, maar het is misschien wel leuk om te weten dat de kermis zoals wij die kennen, is ontstaan uit de jaarmarkt. In de tijden, die heel ver achter ons liggen, had elke streek, misschien wel elk dorp zijn eigen jaarmarkt, een dag waarop men naar de mis in de kerk ging om de patroonheilige te vereren of ter viering van de inwijding van de kerk.
Dat was de kerkemis en dat werd ons woord kermis. In plaats van een dag is het nu een week. Voor exploitanten van attracties zou één dag volslagen onrendabel zijn met de hoge kosten die zij hebben.
Kermis op de Burcht, 1935
Het Noordzeekanaal – 1
Dit jaar is het 150 jaar geleden dat het Noordzeekanaal werd geopend. Een enorm werk dat het woelige open IJ moest vervangen door een kanaal dat Amsterdam met de Noordzee ging verbinden. In 1865 ging de eerste schop de aarde in en in 1876 kon het eerste schip de sluis bij IJmuiden verlaten. Hieronder het IJ rond 1700 met een veerschuit op weg naar Zaandam. (Gemeentearchief Zaanstad)
Verschil in rang en stand
door Wim Swart 20 september 1989
Zaandam had twee bioscopen, Flora de ‘deftige’ op de hoek Westzijde/Vinkenstraat, die een jaar of twintig geleden is gesloopt, en Apollo, meer een volkstheater, op de Dam. Er was wat verschil in rang en stand tussen Flora en Apollo. In Apollo placht het publiek op door-de-weekse-avonden tijdens de film kilo’s pinda’s te eten en onderhand de doppen op de vloer te flikkeren, zodat het bij het vertrek van de mensen een gekraak van jewelste was. In Flora paste dat niet zo. Daar werden in de crisis van de jaren dertig evenmin werklozenvoorstellingen gehouden. In Apollo wel. Daar mochten soms twee personen op één kaartje naar binnen.
Ik heb alleen sprekende films gehoord en gezien. Mijn ouders wisten nog van de stomme film waarbij de toen in Zaandam vermaarde Nacky Mulder mondeling tekst en uitleg gaf. Mulder deinsde er niet voor terug nu en dan filmfiguren te voorzien van de namen van bekende Zaandammers. Dolle pret!
Apollo – leuke herinneringen. Straks een tapijtwinkel. Alles gaat voorbij.
Apollo, 1990. foto Han de Groot
Tot zover journalist Wim Swart in het boekje ‘Een kwart eeuw kijken’ dat door collega’s van de Typhoon na zijn overlijden in 1990 werd samengesteld.
Bericht uit Australië
Historisch Zaandam kreeg een vraag uit Australië over de familie Duijker. Herman Duijker emigreerde vanuit Zaandam naar dat land in 1952 . Zegt de naam Duijker u nog iets?
Met het bericht kwam ook een naïef schilderij van een vroeger woonhuis, gemaakt vanuit herinnering door iemand in de familie. Wie het weet mag het zeggen.
Het informatieverzoek zelf hebben we overgedragen aan het Gemeentearchief dat daar meer ervaring in heeft.
Zuiddijk – bakker Bouman
door Ruud Meijns
Zuiddijk wijk 1, nr. 110 later A 149 en bij hernummering nr. 169 is tot 1854 in het bezit van Hendrik de Carpentier.
Hij moet het verkopen en het komt in 1845 tot een publieke verkoping. Het pand wordt gekocht door Albert Mul, koopman in houtwaren.
Ook bij hem komt het in 1855 tot een publieke verkoping waarbij het pand overgaat in handen van Frederik Kuyk, zonder beroep die het in 1860 verkoopt aan Cornelis Rogge, opzichter van “De Oude Lijnbaan” die in de buurt van de Lijnbaanstraat heeft gelegen. Verder lezen