Krimp
door Ruud Meijns
Betekenis van Krimp kan zijn: vermindering van omvang, afname of kleiner worden; een taps toelopende ruimte. Er zijn nog anderen betekenissen mogelijk. En is het nu Het Krimp of De Krimp. Was het een bewoner die Krimp heette of Krimpenburg zoals het ook wel genoemd werd. De beste verklaring is denk ik zoals Zaanwiki het zegt: ‘De naam Krimp hangt mogelijk samen met de vernauwing van de voormalige wegsloot aldaar’.
Slop
Een slop was het doodlopende einde van een smalle steeg of gang waaraan een tot eenkamerwoningen verbouwd pakhuis, werkplaats of stal was gelegen. De mensen leefden er zeer dicht op elkaar in de soms wel 10 tot 12 woninkjes per slop. Uit: Woud van der, Auke (2010), Koninkrijk vol sloppen. Ook wel een voetgangerssteegje of stoepgangetje tussen woningen genoemd.
Als we Krimp en Slop samentrekken krijgen het Krimperslop. Op het Krimp waren er een eerste en een tweede Krimperslop.
Vier Arbeiderswoningen gered
Aan de Westzijde staan vier houten arbeidershuisjes onder één kap. 
Woningcorporatie Parteon en Stadsherstel Amsterdam zijn tot overeenstemming gekomen om de woningen aan Stadsherstel te verkopen. Niet alleen blijft dit erfgoed hierdoor behouden voor de toekomst en krijgen de rij woningen hun oorspronkelijk aangezicht terug, ook zijn ze aangewezen als gemeentelijk monument. Foto: gemeentearchief, 1950. Verder lezen
De Verblifa 2
van de redactie
Een nautische vraag dit keer. Michael van Neijenhoff is sinds kort eigenaar van het binnenvaartschip “Verblifa 2”. Het schip is van 1922. In 1950 werd het gekocht door de blikfabriek Verblifa uit Krommenie en herdoopt in ‘Verblifa 2’ en heeft daarna dienst gedaan op de route Krommenie – Velsen voor het vervoer van rollen staal.
Michael heeft twee vragen:
- zijn er lezers die zich het schip kunnen herinneren en er over kunnen vertellen en
- zijn er nog foto’s van het schip bekend?
Hier zijn enige foto’s van het schip.
Mocht u meer weten of foto’s hebben van het schip neem dat contact op met Michael van Neijenhoff via: mvanneijenhoff@hotmail.com
Algemene Ledenvergadering 2021
Geachte leden van de vereniging Historisch Zaandam,
Evenals vorig jaar is het helaas nog steeds niet mogelijk om aan onze statutaire verplichting te voldoen om voor 1 juli 2021 verantwoording af te leggen over het afgelopen jaar.
Hoewel het technisch mogelijk is om via een digitale ledenraadpleging of Zoom-meeting toch een Algemene Ledenvergadering te beleggen, hebben wij hier niet voor gekozen.
Wij willen op dit moment volstaan met het publiceren van Jaarverslag 2020 en het Financieel verslag 2020 inclusief de begroting 2021: Jaarverslag-2020
Beide stukken zijn in één pdf-document bijgevoegd.
Ten aanzien van de bestuurssamenstelling zijn Hessel Kraaij en Ruud Meijns dit jaar statutair aftredend. Beiden bestuursleden hebben zich herkiesbaar gesteld voor een tweede termijn van vier jaar.
Tevens zijn de leden van de kascommissie beiden aftredend en worden twee nieuwe kandidaten gevraagd.
Alles wijst er op dat we mogelijk in de tweede helft van dit jaar u weer kunnen uitnodigen voor een ledenbijeenkomst. In die bijeenkomst zullen wij bovengenoemde stukken en de besluitvorming over de herbenoeming van de bestuursleden alsnog formeel ter goedkeuring aan u voorleggen.
Mocht u bezwaren tegen deze procedure hebben, dan verzoeken wij u ons dat voor 2 juni a.s. per e-mail aan ons kenbaar te maken.
Met vriendelijke groet,
Hessel Kraaij, secretaris.
Noodorganisatie Zaandam
door Ruud Meijns
September 1944 beginnen de Duitsers voedsel uit Nederland weg te halen en te transporteren naar die Heimat. De bevrijding was nog maar net begonnen, het grootste deel van Nederland was nog bezet. Door het weghalen van voedsel ontstaan in Nederland en dus ook in de Zaanstreek voedseltekorten. In het westen van het land dreigt zelfs hongersnood.
In Zaandam wordt door de NSB-burgemeester Vitters in december een nood-organisatie in het leven geroepen. Deze organisatie probeert een antwoord op de nood te geven. Het bedrijfsleven werkt zoveel mogelijk mee door producten te leveren. Ook schoolbesturen proberen waar zij kunnen voor de kinderen iets van vermaak te organiseren.
De illegaliteit zag kans door een samenbundeling van de verschillende groepen de nood voor een groot deel te leningen.
‘vanaf het allereerste begin lopen binnen de Noodorganisatie de boven- en ondergrondse activiteiten door elkaar. De Binnenlandse Strijdkrachten kraken levensmiddelen bij Duitse instanties en zwarthandelaren. 
Fabrieken van levensmiddelen leveren goederen aan illegale vrachtrijders die voorzien zijn van legale ambtelijke opdrachten met handtekeningen van Vitters en de Ortskommandant van Purmerend onder wie nu ook de Zaanstreek ressorteert. Via de Centrale Keuken zorgt de organisatie voor een eerlijke verdeling van de schaarse goederen, waarbij het vanwege de BS gevormde Vrouwen Hulp Comité een zeer voorname rol speelt.’[1]
Foto: De Centrale Keuken Verder lezen
De Braderie van 1952
door Ruud Meijns
Dat was nog eens een zomer, een spektakel zoals nooit tevoren was gezien in Zaandam. De hele Zaandamse middenstand stond buiten op het trottoir haar waren te verkopen. Al maanden van gonsde het rond dat de braderie er ging komen. In bedrijven, winkels e.d. werden plannen gemaakt om zo goed mogelijk voor de dag te komen op dit verkoopfeest.
Men wilde wel eens laten zien dat er niet alleen in Amsterdam veel te koop en te beleven was. Drie dagen lang 12, 13 en 14 mei trokken meer dan 200.000 mensen langs de kramen en attracties.
Een jaar eerder was men al met de voorbereiding begonnen. Het idee overgenomen uit Zwitserland en al in Nederland gezien in Almelo. 
Dit zou ook in Zaandam aan de middenstand worden aanbevolen om de verkoop te stimuleren. In januari waren al 100 inschrijvingen binnen. Gegadigden konden een ruimte reserveren vanaf 2 meter. Gemiddeld was er 7,5 meter besteld en in totaal was er al in januari voor ruim 800 meter aan ruimte vastgelegd.
Er werd de hele nacht hard gewerkt zoals hier bij Edison in de Westzijde. Verder lezen
De Twee Steegjes
door Ruud Meijns
Er lagen in de Westzijde eens twee steegjes, ze lagen er want ze zijn er nu niet meer. De ene is opgeheven en de ander heeft een andere naam gekregen. Het gaat om de Haagsesteeg en de Schipperssteeg. Op het kaartje is mooi te zien hoe ze tussen de Westzijde en het Zaanwater inlagen.
Ter oriëntatie: nr. 156 de muziekhandel van Steijn, 158 Dil vishandel, de Haagsesteeg en 160 een woonhuis. Dan de Schipperssteeg.
De Eerste (openbare) Fröbelschool
door Ruud Meijns
Wethouder Mever wilde niet meer spreken van een bewaarschool, dat was uit de tijd vond hij. Vanaf nu spreken we over Voorbereidend Onderwijs vertelde hij tijdens de opening van de Eerste openbare Fröbelschool aan de Koning Williamstraat op zaterdagmiddag 28 juni 1930.
Het schooltje is vandaag beter bekend onder de naam ‘De Vier Wieken’. De wethouder was bijzonder blij dat nu alle problemen bij de totstandkoming achter de rug waren en we dit mooie gebouw in gebruik konden nemen. Want deze gemeentelijke fröbelschool was een lang gekoesterde wens van het gemeentebestuur.
1 mei 1892
30 april 1892
Op 30 april 1892 werd aangekondigd dat de bijeenkomst op 1 mei in het kader van de 8-urige werkdag gehouden zal worden op het Krimperven 
en niet op een land bij de Oostzijde. Aanvang is vier uur ’s middags, toegang 10 cent. Spreker zullen zijn: Jb. Leguit, D. de Clerq en F. van der Goes.
Zoals gewoonlijk wierpen belangrijke gebeurtenissen hun schaduw vooruit. Het Zaanlandsch Nieuws en Advertentieblad hoopte dat de 1 mei viering vooral zou gaan over de politieke rechten van den werkman en minder een poging om de ‘reeds gapende kloof tusschen standen en klassen nog groter te maken’.
De in 1881 opgerichte Sociaal-Democratische Bond (SDB) van Domela Nieuwenhuis roept bij de 1 meiviering in 1892 al op tot een achturige werkdag. Verder lezen
Wordt Historisch Zaandam ‘Club van het jaar 2021’?
Onze vereniging doet dit jaar weer mee aan de ‘Club van het jaar 2021’ verkiezingen, georganiseerd door Rabo ClubSupport. Rabo ClubSupport biedt sport- en cultuurverenigingen kennis, een netwerk en financiële ondersteuning. Om ze sterker te maken, voor nu en in de toekomst.
Het zou fijn zijn als u ook meestemt om onze vereniging mee te laten profiteren van de ondersteuning door Rabo ClubSupport. Dat kost u hooguit twee minuten van uw tijd. Klik hier om naar de website te gaan en stem op Historisch Zaandam (Provincie Noord Holland, Gemeente Zaanstad, Cultuurclub, categorie overige). Stemmen kan nog tot 24 mei.
De staande man
door Gerard van Leeuwen
Op een zonnige middag fietste ik zomaar een beetje rond door mijn oude buurtje van het Pantepad. Ik probeerde het beeld terug te halen hoe de sloten en paden ooit gelopen hebben. Dat lukte een beetje zoals de dijksloot onderaan de Zuiddijk maar verder moet je wel veel fantasie hebben om het nog enigszins te herkennen.
Het Pantepad is vanaf de Zuiddijk te bereiken maar dat is maar een klein stukje want al snel stuit je op bedrijfswerkplaatsen. Vanaf de Tuiniersstraat kan je het pad ook op maar dat loopt dood op een hek waar achter een parkeerplaats is. Wat een trieste aanblik. Vroeger liep het pad vanaf de Zuiddijk door tot waar nu het Menistenerf is, nu heet het laatste stuk Krugerstraat, die straat bestaat uit nieuwere en oude woningen en een grasveld. Verder lezen
Hessel Kraaij onderscheiden
door de redactie
“Het heeft de Koning behaagt enz…”. Op de verjaardag van de Koning kreeg Hessel Kraaij ’s morgens door burgemeester Hamming de eretekenen opgespeld die horen het lidmaatschap van de orde van Oranje Nassau. Natuurlijk wist Hessel van niets en was dus reuze verrast. Maar als je zoveel voor cultuur en sport in de Zaanstreek hebt gedaan kan een erkenning niet uitblijven. Als vereniging zijn we er zeer content mee dat Hessel deze welverdiende onderscheiding heeft gekregen.
Als u wilt weten wat de motivering was klikt u dan hier Hessel Kraaij onderscheiden
Voetbal op de Burcht
door Ruud Meijns
De Burcht is ooit gebruikt als voetbalterrein. Bij het begin van het voetbal in Zaandam, iets voor 1900, was het vooral een groot probleem om een geschikt veld te vinden. De Burcht was één van de terreinen waarop men speelde. De allereerste clubs zoals ‘Hellas’ dat in 1896 door ‘Eenige jongelieden‘ werd opgericht speelden ook wel op het drilveld van de schutterij bij de Hogendijk. Dat het veld daar vanaf de dijk afliep werd voor lief genomen. Ook werd op een weiland bij de Krugerstraat gespeeld. Maar dit is een foto van een wedstrijd op de Burcht met op de achtergrond de loodsen van houthandel Pont.
De foto is uit 1907. Dan wordt er al in competitieverband gespeeld. In 1902 werd de Noord-Hollandsche Voetbal Bond opgericht. Clubs als Sport, U.N.I., Transvaal en V.Z.V.V. waren daarbij aangesloten.
Wat we hier zien is een wedstrijd op 3 april 1907 tussen V.Z.V.V. en Sport 1. Na een half uur komt V.Z.V.V. op voorsprong en vlak voor rust weet Sport 1 gelijk te maken. Na rust maakt V.Z.V.V. twee doelpunten, maar Sport 1 maakt zeer tot het genoegen van de toeschouwer gelijk. Uitslag 3 – 3.
foto: Gemeentearchief Zaanstad
Het Prinsenpad, De Hippert en Het Mennistenerf
Ruud Meijns
Het Prinsenpad liep, zoals elk pad vanaf de hoofdweg, in dit geval de Zuiddijk, het land in. Het pad eindigde bij de De Gouw en daar lag het scheepswerfje De Hippert. 
Direct aan het water zoals dat bij een werfje hoort. In 1850 kocht Gerrit van Zaane als scheepstimmerman/schuitenmaker een stuk grond achteraan het Prinsenpad.Hier begon hij de scheepswerf ‘de Hippert’, vernoemd naar de oliemolen en later snuifmolen ‘de Hipper’ die hier tot ca. 1830 had gestaan.
Scheepswerf De Hippert aan het einde van de Prinsenpad nabij De Gouw. Verder lezen
Het kan verkeren – De Hondenkar
door Ruud Meijns
Een hondenkar was een voertuig dat door een trekhond werd voortbewogen. In het verre verleden maakten melkboeren, bakkers en meer handelaren die langs de deuren moesten met hun waar, gebruik van een hondenkar. Ook gehandicapten zag men wel met zo’n vervoermiddel. Je gaat er toch van uit dat iemand die dagelijks met zo’n hond of honden op pad gaat goed voor z’n beesten zorgt. Meestal was dat wel het geval, meestal want er waren ook grote misstanden.
Ook het leger maakte gebruik van honden bijv. in de 1e W.O. trokken honden mitrailleurs voort en de PTT heeft tot 1922 gebruik gemaakt van honden. In 1910 werd de wet op de trekhonden aangenomen en moesten kar en hond regelmatig gekeurd worden. Sinds 1963 is het gebruik van een hond om een kar voort te bewegen verboden behalve enkele uitzonderingen waarvoor ontheffing wordt verleend..
Een hedendaags demonstratie.