De Schooltuin
door Ruud Meijns
Vanaf april is het schooltuincomplex geopend. Dan zullen veel schoolkinderen weer aan hun tuintje mogen werken. Generaties zijn hen voorgegaan. Vanaf de jaren ’30 was er het complex aan de ringweg waar de schooltuinen gevestigd waren. Daarvoor was de schooltuin nog een onderdeel van de Gemeentelijke Kwekerijen.
Deze kwekerijen lagen aan het eind van de Klaas Katerstraat en binnen dat complex was een aparte afdeling ‘De Schooltuin’. Verder lezen
De Zaanse Spanjestrijders
van de redactie
De Eerste Bredenhofprijs voor de beste Zaanse publicatie is in de wacht gesleept door het boek De Zaanse Spanjestrijder van Pim Ligtvoet en Willemien Schenkeveld. Het boek beschrijft het wel en wee van 25 mannen en één vrouw die naar Spanje trokken ten tijde van de Spaanse burgeroorlog tussen 1936 en 1939.
Het is een onderwerp dat lang onderbelicht is gebleven maar met dit boek is de geschiedenis geschreven. De grote waarde van dit terecht bekroonde boek is hiermee bevestigd.
Het boek is uitgegeven bij Stichting Uitgeverij Noord-Holland.
Hier is de link naar de Uitgeverij https://www.uitgeverij-noord-holland.nl/de-zaanstreek/de-zaanse-spanjestrijders/
Zestig jarige vereniging Zaans Erfgoed maakt zich zorgen over de Zaanse Schans
De vereniging Zaans Erfgoed bestaat dit jaar zestig jaar. De kiem werd gelegd bij de vorming van de Zaanse Schans. De vereniging maakt zich echter grote zorgen over hun kindje. Frans van den Berg schreef er 7 april onderstaand artikel over in het Noordhollands Dagblad.
Het transport in 1963 van een huis met twee verdiepingen van de Noorderkerkstraat in Zaandam.
Met corona speelt het even niet, maar bij de Zaanse Schans dreigde Volendammisering. Ofwel, busladingen toeristen die het buurtje overspoelen. „We willen de sfeer terug van een woon- en werkbuurtje uit 1850. Dat kan met minder toeristen. Maar ook door dingen zoals de rondvaartboten geen vaste ligplaats te geven en geen tickethuisje op het Glop neer te zetten”, verduidelijkt bestuurslid Ron Kiburg. Een glop is namelijk een geheel open stuk grond. „Dat is bewust zo ingericht en dan moet je er dus geen tickethuisje op zetten.” Verder lezen
Wat was uw speeltuin?
van de redactie
Laatst kreeg onze redactie een vraag voorgelegd of er een speeltuin dicht in de buurt van de Burcht had gelegen. We hebben toen even een rondje gemaakt en er kwamen twee speeltuinen voor in aanmerking. In de Burgemeestersbuurt lag de U.J. Klarentuin tussen de Pieter Pauwstraat en de Burgemeester van de Stadtstraat. Daarnaast was er nog een speeltuin met de ingang in de dominee Baxstraat en volgens sommigen was de ingang in de Klaas Katerstraat.
Zaandam is nu wel heel erg groot geworden en er zijn Cruyffcourts en andere vormen van speelplekken, maar over de tijd waarin ik jong was had ieder stadsdeel een eigen speeltuin; 
Het Westen, Het Zuiden, Het Oosten, St. Theresia, Het Havenkwartier. Was er toen op het Kalf wel een speeltuin? Dit gaat over de tijd dat de Gouw in het oosten de grens was van de bebouwde kom en dat er nog geen Poelenburg was. Had de Westzanerdijk een speeltuin? Was er bij Ameland een speeltuin?
Het Havenkwartier
Dat zijn onze vragen aan u. Vertelt ons over uw speeltuin. Waar lag die, wat stond er aan toestellen, was er een glijbaan, was er een opzichter of deed een buurman- of vrouw dat, was er een gebouwtje? En ………. heeft u nog foto’s?
De speeltuinverenigingen zijn rond 1923/1924 in Zaandam tot stand gekomen. Om er een beetje in te komen hebben we een prachtig verhaal van Dick Bakker mogen gebruiken om u de sfeer van toen te laten proeven. Klik hier: De Speeltuin van Het Zuiden
Groote Sluis heet nu weer de Hondsbosche Sluis
De historische Groote Sluis in Zaandam heeft per 2 april een ‘nieuwe’ naam gekregen: de Hondsbossche Sluis. Het Rijksmonument naast de Wilhelminasluis is eigenlijk de kleine sluis, en met de naamsverandering komt nu aan alle mogelijke verwarring een einde.
Over Inenting gesproken
door Ruud Meijns
Nu zit Nederland te wachten op het moment dat we allemaal zijn ingeënt en het ‘normale’ leven weer op gang kan komen. In 1940 was er een Tyfusepidemie gaande. Er werd gewaarschuwd om geen gebruiksvoorwerpen in open water te wassen. Of dat alle gekochte melk, flessen of losse melk, gekookt moest worden. In mei was Nederland door het Duitse leger bezet.
Het zwemmen in open water werd nu afgeraden en dus ook in de zwembaden zoals die in de Voorzaan. Voor militairen werd het verboden.
En dan besluit de Inspecteur van Volksgezondheid dat de inwoners van de Zaanstreek ingeënt moeten worden. En zo gebeurde het ook. 22 mei, ’s avonds om 7 uur begon de campagne. Eén de eersten die een prik kreeg was burgemeester In ’t Veld.
foto overgenomen uit de Zaanlander van 28 mei 1940.
Gouwparkstraten voor Verzetsstrijders
In het Gouwpark, de nieuwe wijk naast het Zaans Medisch Centrum, krijgen de acht straten de namen van verzetsstrijders. Het verzoek om een aantal verzetsstrijders te gedenken met een straatnaam werd lang geleden gedaan. Acht zijn nu goedgekeurd voor het nieuw te bouwen gebied tussen Heijermansstraat en De Gouw. Het waren allen mannen die door hun verzet tegen de dictatuur tijdens de Tweede Wereldoorlog het leven lieten.
Tine van Beijeren – Engelsman (1913 – 2021)
door Ruud Meijns
Op 21 maart jl. is mevr. Tine van Beijeren – Engelsman op de leeftijd van 107 jaar overleden. Ze was de oudste inwoner van Zaanstad. 
Ik had vorig jaar het genoegen haar te mogen spreken. Ze was nog zeer bij de tijd en vol humor. Ze zei, “Nou, het wordt er allemaal niet beter op als je 106 bent en aan alles komt een eind, maar ik ben er nog niet nieuwsgierig naar hoor!”. Dat einde is dan nu gekomen.
Mevrouw van Beijeren tijdens haar deelname aan de Grote Zaanse Geschiedenisquiz in 2018.(foto: De Orkaan)
Door Training Sterk – D.T.S. 100 jaar
door Ruud Meijns
Op 29 maart 1921 kwamen in café Booij aan de Padlaan in Krommenie een aantal heren waaronder D. de Vries en R. Heijmering bijeen ter oprichting van een wielerclub voor de Zaanstreek, de Zaanlandse Wielerclub DTS, Door Training Sterk. Doel was het beoefenen van de wielersport en vaardigheidsritten, tegenwoordig vaak trim- of toeristische tochten genoemd. De start en aankomst had meestal in de Stationsstraat te Zaandam plaats.
Stationsstraat bij café De Harmonie. Start van de Noordhollandse steden- en dorpenrit van de Wielerclub D.T.S. op zondag 18 mei 1930.
Bron: Wikizaan, foto: Gemeentearchief Zaanstad
PASEN
door Ruud Meijns
4 en 5 april vieren we Pasen. Voor de Christenen begint dat al een week eerder op 28 maart met Palmpasen en het begin van de Goede Week waarbij men de intocht van Christus in Jeruzalem herdenkt.
Voor niet Christenen was het een periode van einde van de winter en komst van de lente, dan kwamen er weer verse goederen ter beschikking. Voor de huisvrouw was het een tijd om het huis eens een goede beurt te geven. Het hele huis ging overhoop, de kasten werden leeggehaald, alle spullen werden gesopt. Verder lezen
De Arbeiders Jeugd Centrale
Zonder deze foto had ik nooit geweten dat er een jeugdhonk van de Arbeiders Jeugd Centrale had gestaan in de Ds. Baxstraat in Zaandam. De bouwvergunning was van juni 1923 en de opening vond plaats op 14 september van dat jaar.
Maar wat was de Arbeiders Jeugd Centrale? Verder lezen
Verkeer Oostzijde in 1959
Een bijzondere foto van een kruispunt in de Oostzijde die we eerder in onze nieuwsbrief van maart publiceerden.
Mensen komen en gaan van en naar de Beatrixbrug, de Peperstraat is nog niet doorgetrokken naar de Gerhardstraat. De agent regelt het verkeer met de zgn. ‘Kerstboom’. De foto is in 1959 gemaakt door Piet Tjeertes sr. (1916 – 2002). Hij heeft er nog een aantal van hetzelfde kruispunt gemaakt, kijk hier en geniet: Het kruispunt Beatrixbrug – Oostzijde door P. Tjeertes Sr. 1959
De Westzijderol – hoe ver zijn we ?
Lukt het om een echte nieuw Westzijderol te maken?
Dankzij het enthousiaste werk van tot nu toe 27 tekenaars hebben we nu de beschikking over 49 tekeningen voor de nieuwe Westzijderol. Bovendien wordt er nog gewerkt aan de volgende 13 tekeningen. Daarmee zijn we ruim over de helft: nog 33 te gaan!
Op veler verzoek zijn we gaan nadenken over de mogelijkheid om er ook een echte rol van te maken, vergelijkbaar aan de oorspronkelijke. We hebben contact gezocht met Ingrid Bakker van IMEBA, die ons ook heeft geholpen met het vervaardigen van de foto’s voor de tentoonstelling op de Gedempte Gracht, alweer 2 jaar geleden.
We kwamen tot de conclusie dat dit zou moeten lukken. Klik hier voor een het laatste overzicht. Westzijderol Nieuwsbrief 2021-03-09
Straatnamen in de Russische buurt
De Russische buurt heeft straatnemen die allen herinneren aan de bijzondere band tussen de stad en het rijk der Czaren uit het huis Romanov. Maar wie zijn de personen die schuil gaan achter de namen in deze straten? In alfabetische volgorde volgt hier de verklaring. foto van Golofkinstraat
Deze buurt te Zaandam, tussen de oude havenkom van Zaandam, de Dam, Hogendijk, de Rozengracht en het Rustenburg. De Russische Buurt werd aan het einde van de 19e eeuw gebouwd, in samenhang met de overkomst van Delftse werknemers van de Artillerie Inrichtingen. De naam Russische Buurt werd gekozen doordat Czaar Peter een week in een huisje aan het Krimp woonde. De meeste straten in de wijk werden vernoemd naar personen uit zijn gevolg. Beginjaren ’80 was de Russische Buurt stadsvernieuwingsgebied. (Zaanwiki)
Enkele namen uit het verleden zoals de Sophiastraat en de Jaap Haverstraat zijn na de herinrichting niet teruggekomen. Daarvoor in de plaats zijn voor de namen Tjechov-, Koerakin- en Poeskinstraat gekozen; ook Russisch. De verklarende teksten voor deze nieuwe straten zijn door ons samengesteld. De teksten voor de ‘oude’ straten in de Russische buurt zijn van de hand Ron Couwenhoven.
Hier volgen de beschrijvingen Verder lezen
Gloedfabriek Vesuvius
door Ruud Meijns
Wat voor fabriek heet nu ‘Vesuvius’? Het zal wel met vuur te maken hebben en dat klopt. De fabriek ‘Vesuvius’ maakte ‘Gloed’. Het was de gloedfabriek van S. van Vliet. De fabriek stond in het Westzijderveld over de spoorlijn Amsterdam – Alkmaar ter hoogte van de Mallegatsloot die rechts op de foto loopt. De foto is van 1925. Er was nog geen Provincialeweg want die kwam er pas begin jaren ’30. Verder lezen