Spoorwegovergang Hoornse Lijn
Twee foto’s van de spoorwegovergang Hoornse Lijn
Dit is 1927
… en dit is 1989 (foto: Han de Groot)
foto’s Gemeentearchief Zaanstad
De Oostzijde in 1896
In 1896 nodigde Henk Smit twee vrienden uit om eens met hem een wandeling door De Oostzijde te maken. De vrienden kwamen van de Westkant van de Zaan.
Die wandeling begon zo:
Was het er dan eindelijk van gekomen, de drie vrienden zouden op uitnodiging van Henk een wandeling door de Oostzijde maken. Het vooroordeel zat er bij mijn Westzijder schoolkameraden stevig in. ‘De Oostzijde……en dan ’t Kalf’. Als men er niet voor zaken of brand die kant uitging, och dan zette men geen voet in de Oostzijde. Mijn vriend Piet had wel eens een bruggenrondje gemaakt, maar Jan had het nooit verder gebracht dan de Bloemgracht. Zo was het een waar genoegen mijn beide klasgenoten rond te leiden in die andere, voor hen onbekende helft van de stad Zaandam.
Wat Henk tijdens die wandeling allemaal vertelde over de huizen en bewoners was voor mij aanleiding om er foto’s bij te zoeken en toen zag ik pas hoe mooi de Oostzijde vroeger was.
Lees hier de verslagen van mijn zoektocht naar de Oostzijde van 1896.
Jaap Stellaart Expositie
Dit jaar zou de Zaanse kunstenaar Jaap Stellaart op 7 december 100 zijn geworden. In het Weefhuis wordt een expositie van zijn werk gehouden, georganiseerd door Jan de Bruin vriend en kenner van het werk van Stellaart. Wij hebben voor u twee verhalen over Jaap Stellaart geschreven door Jan de Bruin.
Jaap Stellaart aan het werk in ziekenhuis De Heel in 1967
Jaap Stellaart schilderde niet alleen met verf maar ook met woorden
Jaap Stellaart, de blinde ziener in een oceaan van licht
foto’s uit: Jaap Stellaart 1920 – 1992, van Henk Heijnen en Jan de Bruin
De Dam
Twee artikelen over de Dam en het Damgebied
Sinds de demping van de vissershaven in Zaandam in 1908 bestaat het Damgebied, daarvoor klotste er het Zaanwater tegen de kant. Over de vormgeving en de straatnamen in dit gebied gaan deze twee artikelen van Herman Aartsen en van Jaap Schipper.
De Schinkeldijk
door Ruud Meijns
Afgelopen 5 oktober, tijdens de Grote Zaanse Geschiedenis Quiz was één van de vragen wat de huidige naam van de vroegere Schinkeldijk was – Oostzijde, Westzijde of Zuiddijk?Het antwoord was Oostzijde.
Ik moest direct denken aan een boekwerkje dat ik ooit zag waarin de schrijver voorstellen deed om tot verbetering van deze Schinkeldijk te komen. De titel was:
‘Vrijmoedige_gedachten_wegens_het_verbeteren van de Schinkeldijk’.
Het werd uitgegeven bij: J. Groot en comp., Zaandam in 1827. De schrijver staat niet vermeld maar het was de heer Blaupot-tenCate. Verder lezen
Historisch Zaandam derde in de Grote Zaanse Geschiedenis Quiz
Op 5 oktober werd de vijfde editie van de Grote Zaanse Geschiedenis Quiz in het Zaantheater gehouden. Door de beperkende maatregelen rond de corona-crisis mochten maar 30 personen aanwezig zijn in het theater. Van alle 14 deelnemende teams was er één vertegenwoordiger in het theater aanwezig. De Quiz werd live uitgezonden op YouTube zodat de andere teamleden noodgedwongen thuis mee konden kijken hoe hun vertegenwoordiger het er afbracht. Voor Historisch Zaandam was dat Gonda Kreeft die het er fantastische van afbracht. In de eindscore mochten wij de derde prijs, geschonken door de Chocolaterie De Cacaoboom, in ontvangst nemen. Een compliment voor alle betrokkenen van het Gemeentearchief, Zaans Erfgoed, De Orkaan en RTV Zaanstad is zeker op zijn plaats. 
Zij zorgde ervoor dat ondanks alle beperkende maatregelen er toch van een zeer geslaagde quiz-avond gesproken kon worden. Voor herhaling vatbaar? Nou, volgend jaar hopen we toch allemaal weer live aanwezig te mogen zijn bij de Zaanse Geschiedenis Quiz.
Prijswinnaars: (1) De Glopjes 16,5 punten (2) De Zaan en de Streek (familieteam van Paul Vreeken) 16 punten, (3) Historisch Zaandam 16 punten. Foto: Gonda Kreeft. Op de website van Zaans Erfgoed kunt u de hele quiz nog eens terugkijken.
Oktober – maand van de geschiedenis
door Ruud Meijns
Het thema van deze maand van de geschiedenis is ‘Oost – West’. Op de website van ‘De Maand van de Geschiedenis’ zien dat we met het thema Oost/West op zoek gaan naar verhalen over ontmoetingen en dan volgen grote thema’s slavernij, koude oorlog of regionale verschillen.
Historisch Zaandam heeft besloten het wat dichter bij huis te houden en ‘Oost en West’ te zien als verhalen over ontmoetingen tussen Oostzaandam en Westzaandam. We willen het niet te zwaar maken en hebben wat korte stukjes over vormen van ontmoetingen tussen Oost en West. We beginnen met het einde: de samenvoeging. Verder lezen
Zaanse Verhalen 2020 – Rosmolens, grutterijen en asmolens
De tiende editie van Zaanse Verhalen van Ron Couwenhoven, gaat over ‘Rosmolens, grutterijen en asmolens’. Eerder verschenen titels als ‘Het Land van Middelhoven’, ‘De Plekkers van de Pet’ en vorig jaar nog ‘Papiermolens en Papiermakers’.
Het is een onderzoek naar door paarden aangedreven molens in de Zaanstreek. Er werden er 35 gevonden, waarvan er veertien in Oost-en Westzaandam stonden. Verder lezen
FEEST !
Er valt op deze 1e oktober 2020 weer heel wat te vieren. Oktober is de maand van de geschiedenis met als thema ‘Oost – West’.
Bovendien is het ‘Kinderboekenweek’. Om met dat laatste te beginnen zou ik alle ouders en grootouders willen adviseren: koop het beroemde boek “In Den Otter”, voor uw kind of kleinkind. Het door C. Joh. Kieviet geschreven verhaal speelt in Zaandam in de tijd van de Franse bezetting. Een spannend en ook vrolijke vertelling. Dit is mijn eigen exemplaar en zoals u ziet met een (nog) herkenbaar Zaandams beeld. Over de maand van de geschiedenis komen we later terug.
Mijn hobby is mijn Koninkrijk!
door Koos van der Woude
Mijn hobby is mijn Koninkrijk!
Dat waren rake woorden van Greetje Sikkes. In 1958 gingen er al geruchten dat er nabij speeltuin Theresia in de Rosmolenwijk, een rolschaatsbaan zou komen.
Het rolschaatsen zou haar grootste hobby worden. Verder lezen
Kalkbranderij in Kalkovens aan de Zuiddijk in Zaandam.
door Kees Bruins
Kalkbranderij
De winning van ongebluste kalk uit koolzure kalk (bijvoorbeeld schelpen, kalksteen, krijt) door verhitting, onder ontwikkeling van koolzuurgas.
De ongebluste kalk werd in metselkalk verwerkt. Reeds vroeg in de 17e eeuw stond in Zaandijk, tegenover het Guispad aan de Zaan, een kalkoven. In 1629 was Gaeff Jacobsz. eigenaar van deze oven. Deze kalkoven werd reeds in 1642 gesloopt. Aan het begin van de 20e eeuw stonden aan de Zuiddijk in Zaandam twee kalkbranderijen. Degene die het dichtst bij het Noordzeekanaal was gelegen had vier ovens, de andere drie. Verder lezen
Expositie: Iconen van de Zaanse Industrie
De hele maand oktober is door de gehele Zaanstreek, van Hembrugterrein tot Wormerveer, een foto-expositie te zien over de Zaanse industriecultuur ten tijde van de wederopbouw (jaren 50’).
De expositie volgt de Zaan van zuid naar noord en belicht onderweg een aantal Zaanse industriële Iconen, 10 om precies te zijn. Denk aan beelden en verhalen over Honig, Verkade en Bruynzeel, Van Gelder en de voormalige Houthaven.
Niet de gebouwen staan centraal, maar de bedrijfsprocessen en de mensen. De fotografie wordt tentoongesteld op grote borden van 2 bij 2 meter en is te vinden op die plekken waar de geschiedenis van de bedrijven ligt. Een kaart met alle 10 de namen en locaties is vanaf woensdag te downloaden opwww.ifikz.nl.
Verder lezen
Het dorpje dat er niet kwam
door Ruud Meijns
Ik las in de krant dat er woningen komen op het Hembrugterrein. Dat hadden ze in 1895 ook graag gehoord toen de plannen voor de verhuizing van de Artillerie inrichting van Delft naar Zaandam werd aangekondigd. Maar in Zaandam was geen enkele activiteit wat betreft woningbouw te bespeuren.
Het Noordzeekanaal met de artillerie inrichting 1910
‘Reeds meermalen hebben wij melding gemaakt van het nieuwe dorpje, dat door de verplaatsing van een deel der artillerie-inrichtingen nabij de Hembrug zal moeten ontstaan’.
Geschiedenis van de Ambachtsschool
Vanaf nu zullen we de geschiedenis van de Ambachtsschool in hoofdstukken uitrollen. Het is een geschiedenis die met verhalen van oud-leerlingen wordt verteld. Daarnaast worden kleine feitjes van de school en uit het dagelijks leven van de betreffende periode aangehaald.
De hoofdstukken zijn te vinden op onze site https://www.historisch-zaandam.nl/ onder het menukopje ‘Nieuw op deze site‘ en dan klikt u op ‘Geschiedenis van de Ambachtsschool‘. U kunt ook deze link aanklikken: https://www.historisch-zaandam.nl/geschiedenis-van-de-ambachtschool/(foto: Cecile Geldorp).
De Zaandamse Schutterij en de Zondagsrust
door Ruud Meijns
De schutterij of het schuttersgilde was een lokale militie opgericht in de middeleeuwen, bestaande uit burgers, om hun stad of dorp te beschermen en verdedigen bij een externe aanval van bijvoorbeeld rondzwervende roversbenden of vreemde legers en om intern de orde te handhaven bij oproer, brand of prominent bezoek. De bemanning bestond uit burgers en geen militairen. Tot 1580 was het een plaatselijke zelfstandige organisatie maar werd na die datum onder het gezag van de plaatselijke overheid besteld. Verder lezen