Historie
Bewaarschool Czaar Peterstraat
door Ruud Meijns
“ Tot de schoonste inrigtingen van weldadigheid onzer eeuw behooren ongetwijfeld de Bewaarscholen, inzonderheid voor kinderen uit de meest behoeftige volksklasse, waarbij de beschaving nog zoo veel te wenschen overlaat”.
Zo staat te lezen in: De Bewaarschool, praktische handleiding.., uit 1845.
Deel uit het schilderij Bewaarschool in Amsterdam (Max Liebermann, 1880).
Zoals we nu kleine kinderen opvangen die nog niet leerplichtig zijn kan niet vergeleken worden met hoe men vroeger kinderen in ‘Bewaring’ gaf. De schooltjes waren niet meer dan bewaarplaatsen van kleuters van minder gegoede burgers met de bedoeling de moeders gelegenheid te geven iets bij te verdienen voor het gezin. In Zaandam waren meerdere bewaarscholen. Over de kwaliteit valt weinig te zeggen maar meer dan bewaren was het vaak niet. Verder lezen
Transvaalbuurt
door Ruud Meijns
In het gebied dat begrenst wordt door de A.G. Verbeekstraat, de Tuinierstraat, Prinsenstraat en de Menno Simonszstraat ligt de Transvaalbuurt met de straten: Krugerstraat, De Wetstraat, Steijnstraat, Bothastraat en de Cronjéstraat. 
De straten die rond de eeuwwisseling zijn aangelegd in de Transvaalbuurt kregen de namen van de leiders van de Transvaalse Boerenoorlogen. De Boerenoorlogen waren twee oorlogen die in Zuid-Afrika uitgevochten werden tussen de Boeren en de Britten tussen 1880 en 1902.
De Boeren genoten in hun strijd tegen de Britten veel sympathie in België, Duitsland en Nederland. In meerdere Belgische en Nederlandse steden, onder meer in Amsterdam, Antwerpen, Den Haag en Rotterdam werden rond 1900 straatnamen vernoemd naar strijders en politici van de Boerenbeweging en naar plaatsen die een rol speelden in de oorlogen. Verder lezen
Het verhaal van een huisje
door Ruud Meijns
Zwaardemakerstraat nummer 1 stond al een tijdje verlaten en verwaarloosd in de Oostzijde hoek Zwaardemakerstraat. Er werd brand gesticht; een troosteloos einde.
Het werd in 1899 gebouwd door Jan Kakes, een meester tmmerman uit Zaandam. Het bouwbedrijf was in 1874 gesticht door Cornelis Kakes. Zoon Jan trad in 1876 toe tot het bedrijf en voegde er een metselbedrijf aan toe. Jan overleed in 1909. Verder lezen
1 MEI – Dag van de arbeid
Zo werd de 1e mei in 1932 gevierd door de A.J.C., de Arbeiders Jeugd Centrale op het ZFC veld. In die dagen waren de leuzen gericht op Vrede en Ontwapening. (foto uit krant) Verder lezen
Evert van Voorst (05-10-1932)
door Ruud Meijns
Evert van Voorst, Oostzaner, kwam op een maandagmiddag naar de Bovenkruier op het Kalf om wat fotootjes te laten zien. Fotootjes van zijn familie, maar vooral van zijn grootouders die op de Zuiddijk in Zaandam woonden. We spraken met Evert thuis in Oostzaan, hoewel hij door grenswijziging nu in Amsterdam woont. Evert vertelt graag en hij heeft genoeg te vertellen.
In de Kerkbuurt in Oostzaan, schuin tegenover het gemeentehuis stonden twee huizen. In de ene woonde een zuster van mijn moeder, een tante en haar man. In het tweede huis woonde de familie Meier. 
In dat huis ernaast was de bedstee te kort. Mijn oom was timmerman en die heeft een gat in de muur gemaakt naar het trapje toe zodat Manus uit het huis ernaast zijn benen kwijt kon. Voor op de trap, waar die benen nu uitstaken heeft hij een kist getimmerd. In de Volksmond heette dit het “potenkastje van Manus Meier”. Het huis is gesloopt en die oom en tante zijn verhuisd naar het Zuideinde en laat nou precies daar de Coentunnelweg komen. Dat huis is ook weer gesloopt. Verder lezen
Betoging op de Burcht 1956
door Ruud Meijns
‘Enige duizenden rouwden om Hongarije’ was het onderschrift bij een foto van een demonstratie op de Burcht in Zaandam. Deze demonstratie was een antwoord op de Russische inval in Hongarije in november 1956. 
Ik moest hieraan denken na het verschijnen van het boek “Mama las Marx”. Dit onlangs verschenen boek gaat over Communistische gezinnen in de periode na de 2e Wereld Oorlog. In het boek wordt ook gesproken o.a. over de woede die het communistische deel van Nederland na de inval in Hongarije over zich heen kreeg.
6 november 1956, betoging op de Burcht. (foto van een krant) Verder lezen
Nationale Medaille 1931
door Ruud Meijns
De vereniging Historisch Zaandam kwam in het bezit van een medaille, geschonken door Peter en Willie Verlinden. Het betreft een bronzen medaille van 5,36 gram en een doorsnede van 7,4 cm. Het is de eerste prijs in de categorie Canadese Kano bij de Nationale Kampioens-Kanowedstrijden op de Voorzaan op 21 juni 1931. De wedstrijden werden georganiseerd door de kring van ‘Zaansche, Amsterdamsche en Haarlemsche Kano-vereenigingen’.
Uit het krantenverslag blijkt dat het hier gaat om ‘Canadeesche Kano’s met een zeiloppervlak van max. 4 m2. De winnaar werd L. de Jong met Seminolah van de A.K.V uit Amsterdam.’
Uit het verslag blijkt verder dat er bij deze wedstrijd vier deelnemers waren waarvan er drie werden gediskwalificeerd vanwege onregelmatigheden. Dat voor de eerste prijs geen gouden medaille beschikbaar gesteld kon worden heeft mogelijk te maken met de beroerde financiële omstandigheden in 1931. Maar het blijft een mooie medaille.
Hulp-Expeditie “Zaan”
door Ruud Meijns
De herdenking van de Watersnood in 1953 in Zeeland is al weer enige tijd achter de rug maar onlangs kregen wij de beschikking over een getypt verslag van een reddingsactie die vanuit Zaandam in die februaridagen was opgezet. Historisch Zaandam wil u dit verslag niet onthouden.
In 1953, in de nacht van 30 januari op 1 februari braken de dijken in Zeeland. 
Een ramp van ongekende omvang trof Zeeland en in het hele land voelde men met de Zeeuwen mee. Hulpacties werden op grote schaal op touw gezet en in Zaandam trof de Havendienst voorbereidingen om met het schip van de Havendienst “De Zaan” naar het rampgebied te trekken om hulp te verlenen.
Het getroffen gebied (kaart wikipedia)
De onderhavenmeester van Zaandam dhr. de Vries hield van deze tocht een dagboek bij. We prijzen ons gelukkig dat wij dit via dhr. W. Visser van het Kalf in ons bezit hebben gekregen. Als aparte documenten zijn zowel het verslag van de hulpactie als de notulen van de raadsvergadering van 6 februari 1953 over dit onderwerp als PDF toegevoegd. Verder lezen
R.K. Coöperatie “De Voorzorg”
door Ruud Meijns
Rond 1918/1919 wordt in de R.K. Volksbond de noodzaak besproken om te komen tot een Rooms-katholieke Coöperatieve voorziening. Op 4 februari 1919 volgt de oprichting van Roomsch-Katholieke Coöperatieve Productie en Consumptie Vereeniging “De Voorzorg” zoals de vereniging voluit heet.
Het eerste bestuur bestond uit de heren: B. Miermans, voorzitter; A. van Halderen, secretaris; N. Palmboom, penningmeester; O.M. Jansen, 2e secretaris: J.H. Beijards, 2e penningmeester; J. Thien en C. v.d. Valk, commissarissen en geestelijk adviseur de Weleerwaarde heer G. ter Meij.
Hulde aan deze mannen die in het rood getinte Zaandam een katholieke coöperatie startten en in stand wilden houden. De weg zou vol teleurstellingen liggen, maar ook blijde verrassingen die hen deed volhouden. Notulen oprichtingsvergadering4 februari 1919 Verder lezen
Een monument voor het bakkersechtpaar Vermeulen
door Ruud Meijns
Zondag 26 maart presenteerde Dik Vermeulen in de Oostzijderkerk zijn geschiedkundig- en genealogisch onderzoek naar zijn ouders Anton Vermeulen en Truus van der Does.
De in de kerk verzamelde familieleden hoorden en zagen de resultaten van zijn onderzoek. De zoektocht heeft geresulteerd in drie kloeke boeken die elk een deel van het onderzoek laten zien. Het eerste exemplaar van de set boeken werd aan een delegatie van de vereniging Historisch Zaandam uitgereikt. Verder lezen
Begraven in Oost-Zaandam
door Ruud Meijns
In oude tijden werd er begravenop een terrein naast de kerk of daar in de buurt.
Als een dorp groter wordt en een stad gaat worden komt de plek om de doden te begraven verder van de kerk af te liggen en bij het voortschrijden van de ontkerkelijking ligt het kerkhof los van het Godshuis.
In het nog kleine dorp Oost-Zaandam werden de doden veelal nog in het hoofddorp van de polder Oostzaan begraven; te weten Oostzaan.
NH-kerk Koog a/d Zaan. 1921
Maar rond 1600 kwam daar een einde aan en werd een begraafplaats in het eigen dorp aangelegd. Even buiten het buurtje rond de Oostzijderkerk werd een terrein geschikt gemaakt als begraafplaats. Verder lezen
Aanlegbelasting
door Ruud Meijns
Dit is het Weerpad, nu P.J. Troelstralaan geheten, in 1931. Het kan wel een likje verf gebruiken zeggen we dan. Inderdaad en dat vonden B&W van Zaandam ook. Daarom lanceerden zij, in navolging van de gemeente Hengelo de zogenaamde “Aanlegbelasting”. 
Als er in de gemeente verbeteringen in een straat of aan een weg worden aangebracht waar de bewoners voordeel van hebben, mag de gemeente daar een belasting over heffen, zo was de gedachte.
In het verleden was het zo dat de paden particulier eigendom waren en dat de bewoners zelf zorgden voor het onderhoud. Bij de groei van de gemeente en het toegenomen verkeer vroegen veel padbesturen aan de gemeente om hun pad over te nemen en voor het onderhoud te zorgen. Het Weerpad was een slecht pad. Het was oorspronkelijk een Kerkepad, een pad voor de kerkgangers naar Oostzaan. Verder lezen
Het Papenpad en het Huiskamercafé
door Walter Prinsze
Het Papenpad is één van de oudste paden van Zaandam. Het pad, nu een smalle straat, beter gezegd een kade, ontstond langs de Papenpadsloot. Het pad kreeg pas in de loop van de 17e eeuw de naam Papenpad. Daarvoor was de naam het Jacob Dirckxpad, genoemd naar de bewoner van het eerste huis aan het begin van het pad vanaf de Westzijde. In 1695 werd aan het pad voor de Oud-Katholieken een houten kerk gebouwd, naar het uiterlijk ook wel een schuurkerk genoemd. De weinige Oud-Katholieken, die door de staat werden gedoogd, waren in aantal gegroeid en hadden behoefte aan een godshuis, dat echter niet op een opvallende plaats mocht komen te staan.
Dat werd dus de schuilkerk aan het toenmalige Jacob Dirckxpad, het latere Papenpad, genoemd naar de Papen (Katholieken) die hier ter kerke gingen.
Aan het pad werden in de loop van de eeuwen ook woningen gebouwd, voornamelijk houten. Aan het begin tot aan de kerk werden die aan het eind van de 19e en begin 20e eeuw vervangen door stenen woningen. Verder lezen
Hogendijk 19
door Ruud Meijns
‘Het is in ieder geval te hopen, dat men niet zonder meer de moker zal hanteren, om dit oude stukje Zaanse Glorie te doen verdwijnen’. Deze oproep van Frans Mars in zijn rubriek Zaanse Glorie was tevergeefs. Hoewel er plannen waren om het houten pand naar de Zaanse Schans te transporteren heeft dat het niet gehaald; het pand was al teveel vervallen en dus is het toch nog onder slopershamers gevallen.
De tekening is van Frans Mars uit zijn artikel. Verder lezen
’t Smaal
Onlangs kwam ik een foto tegen en ik wist niet waar het was, zie boven. Onze facebookpagina biedt dan altijd raad want er is altijd wel iemand die het weet. Verder lezen